Thương mại điện tử Việt Nam đang bùng nổ mạnh mẽ
Theo báo cáo của Trung tâm Phát triển Thương mại điện tử và Công nghệ số, Bộ Công Thương, thương mại điện tử đã vượt ra khỏi vai trò là một kênh bán hàng bổ sung, trở thành mô hình kinh doanh cốt lõi và mang tính chiến lược.
Trên toàn cầu, thương mại điện tử đang khẳng định vị thế là động lực chính trong chuyển đổi số ngành bán lẻ. Năm 2025, tổng doanh thu bán lẻ thương mại điện tử dự kiến đạt 6,86 nghìn tỷ USD, duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định 8,3%. Trong khu vực Châu Á, Trung Quốc tiếp tục dẫn đầu, chiếm tới 44% thị phần toàn cầu. Tuy nhiên, Đông Nam Á lại là khu vực tăng trưởng nhanh nhất, với các điểm sáng là Indonesia, Việt Nam và Thái Lan.
Trong khi đó, báo cáo của Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương cho thấy các xu hướng nổi bật trên thị trường toàn cầu giai đoạn 2024–2025.
Cụ thể, trong giai đoạn này, giao dịch qua thiết bị di động đang áp đảo, chiếm 72,9% giao dịch, bùng nổ của mua sắm trực tiếp qua mạng xã hội (live shopping – social commerce), cùng việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong tìm kiếm và tối ưu trải nghiệm mua sắm.
Ông Nguyễn Hữu Tuấn, Giám đốc Trung tâm Phát triển Thương mại điện tử và Công nghệ số cho biết: Thương mại điện tử Việt Nam đang bùng nổ mạnh mẽ.
Năm 2024, quy mô thị trường đạt 25 tỷ USD, với tốc độ tăng trưởng 25%, cao nhất Đông Nam Á, đưa Việt Nam vào nhóm 10 quốc gia tăng trưởng nhanh nhất thế giới. Dự kiến đến năm 2025, thương mại điện tử Việt Nam có thể vượt 30 tỷ USD, chiếm khoảng 10% tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng.
Các chỉ số nổi bật của thị trường Việt Nam bao gồm: Chi tiêu bình quân đầu người 400 USD/năm, 55% dân số mua sắm trực tuyến, các ngành hàng tăng trưởng mạnh như hàng tiêu dùng nhanh (62%), gia dụng – công nghệ (41%), thời trang (39%).
Việt Nam còn sở hữu lợi thế dân số trẻ (70% dưới 35 tuổi), tỷ lệ sử dụng smartphone 85%, chi phí dữ liệu thấp và khả năng thích ứng nhanh với công nghệ mới.
Liên kết với bức tranh toàn cảnh, ông Tuấn nhấn mạnh: Các hoạt động sử dụng công nghệ số và dữ liệu số làm đầu vào đang tăng trưởng mạnh. Quy mô kinh tế số đạt 36 tỷ USD năm 2024, dự kiến 38–40 tỷ USD năm 2025, trong đó thương mại điện tử chiếm 60–70% tổng giá trị giao dịch.
Tình trạng hàng giả, hàng kém chất lượng còn nhức nhối
Sự bùng nổ thương mại điện tử mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Thương mại điện tử giúp các doanh nghiệp này tham gia chuỗi giá trị số, vượt giới hạn địa lý và tiếp cận thị trường rộng lớn hơn, đồng thời hưởng lợi từ chính sách hỗ trợ chuyển đổi số của Chính phủ và Bộ Công Thương.
Ngoài thị trường nội địa, các doanh nghiệp còn có thể khai thác mạng xã hội, mua sắm trực tiếp qua mạng và thương mại điện tử xuyên biên giới nhờ các hiệp định thương mại tự do.
Tuy nhiên, ông Tuấn cũng chỉ ra các hạn chế: Tỷ lệ thương mại điện tử trong tổng bán lẻ còn thấp (10%), thanh toán tiền mặt vẫn phổ biến, tình trạng hàng giả, hàng kém chất lượng còn nhức nhối, và sự cạnh tranh giữa các nền tảng lớn ngày càng gay gắt.
Để giải quyết những khó khăn này, dự thảo Luật Thương mại điện tử đang được xây dựng nhằm thiết lập khung pháp lý chặt chẽ, quy định rõ các mô hình kinh doanh mới như livestream bán hàng, nền tảng tích hợp đa dịch vụ, tiếp thị liên kết, giao kết hợp đồng tự động.
Dự thảo tăng trách nhiệm các chủ thể, yêu cầu định danh và xác thực người bán, kiểm duyệt nội dung, giám sát hàng giả và hàng cấm, đồng thời yêu cầu các nền tảng nước ngoài thành lập pháp nhân hoặc ủy quyền đại diện tại Việt Nam.
Luật cũng hướng tới phát triển thương mại điện tử xanh, bền vững, hỗ trợ doanh nghiệp nữ chủ, startup và doanh nghiệp vùng khó khăn, củng cố niềm tin người tiêu dùng, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh và biến thương mại điện tử trở thành công cụ đắc lực cho mọi doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong kỷ nguyên kinh tế số.
