Tham vọng viết lại luật chơi dầu mỏ bằng đồng nhân dân tệ

(CLO) Xung đột ở Iran không chỉ làm rung chuyển thị trường dầu mỏ và đẩy giá năng lượng toàn cầu biến động mạnh, mà còn vô tình tạo ra cơ hội hiếm có cho tham vọng quốc tế hóa đồng nhân dân tệ (Trung Quốc).

Trong lúc các lệnh trừng phạt tài chính của phương Tây khiến Nga và Iran ngày càng khó tiếp cận hệ thống thanh toán bằng USD, ngày càng nhiều giao dịch dầu mỏ đang được chuyển sang sử dụng đồng tiền Trung Quốc. Điều từng được xem là tham vọng dài hạn của Bắc Kinh nay bắt đầu có dấu hiệu trở thành hiện thực nhanh hơn dự kiến.

Những tín hiệu mới nhất cho thấy vai trò quốc tế của nhân dân tệ đang mở rộng rõ rệt. Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc tuần này thiết lập tỷ giá tham chiếu của đồng nội tệ ở mức mạnh nhất kể từ đầu năm 2023, trong khi nhiều ngân hàng lớn như Goldman Sachs, UBS hay Bank of America đồng loạt nâng dự báo đối với nội tệ của quốc gia này.

8b70b8d5-8d15-4884-a810-5814dd505634-648f7557.jpg
Bắc Kinh đã thiết lập tỷ giá đồng nhân dân tệ ở mức mạnh nhất so với đồng đô la Mỹ kể từ đầu năm 2023, và các ngân hàng dự báo đồng nhân dân tệ sẽ còn tăng giá hơn nữa. Ảnh: SCMP.

Song song với đà tăng tỷ giá là sự bùng nổ của Hệ thống thanh toán liên ngân hàng xuyên biên giới (CIPS) – nền tảng thanh toán bằng nhân dân tệ được Bắc Kinh xây dựng từ năm 2015 nhằm giảm phụ thuộc vào hạ tầng tài chính phương Tây.

Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, giá trị giao dịch trung bình mỗi ngày qua CIPS trong tháng 3 đã lên mức kỷ lục hơn 920 tỷ nhân dân tệ. Sang đầu tháng 4, khối lượng giao dịch có thời điểm vượt 1.220 tỷ nhân dân tệ chỉ trong một ngày.

Dù Bắc Kinh không công bố chi tiết các giao dịch cụ thể, giới phân tích cho rằng phần lớn mức tăng đến từ thương mại năng lượng liên quan tới Nga và Iran – hai quốc gia đang chịu sức ép lớn từ các lệnh trừng phạt của Mỹ.

Sau khi Washington nới lỏng một phần hạn chế đối với dầu mỏ Nga và Iran nhằm hạ nhiệt khủng hoảng năng lượng toàn cầu, nhiều nước nhập khẩu như Ấn Độ gần như không còn nhiều lựa chọn ngoài việc thanh toán bằng nhân dân tệ. Nga gần như bị loại khỏi hệ thống USD, trong khi Iran cũng bị hạn chế nghiêm ngặt khả năng giao dịch bằng đồng bạc xanh.

Theo ông Benn Steil thuộc Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ (Council on Foreign Relations), chiến tranh tại Iran đang trở thành một “bài kiểm tra thực tế” đối với hệ thống CIPS của Trung Quốc. Những quốc gia lần đầu sử dụng nền tảng thanh toán này trong giai đoạn khủng hoảng hiện đã có bằng chứng cho thấy nó có thể vận hành hiệu quả trong các giao dịch quốc tế.

Điều này đang tạo ra thay đổi lớn trong thương mại dầu mỏ toàn cầu – lĩnh vực vốn là “pháo đài quyền lực” của đồng USD suốt nhiều thập kỷ qua.

Một số chuyên gia bắt đầu nhắc nhiều hơn tới khái niệm “nhân dân tệ dầu mỏ” – mô hình được xem là phiên bản đối trọng với hệ thống petrodollar, nơi dầu mỏ toàn cầu chủ yếu được giao dịch bằng USD.

Lợi thế lớn nhất của Trung Quốc nằm ở vị thế khách hàng năng lượng lớn nhất thế giới. Khi Bắc Kinh là bên mua dầu quan trọng nhất đối với nhiều quốc gia xuất khẩu, họ cũng có thêm quyền quyết định loại tiền tệ được sử dụng trong thanh toán.

Dù vậy, phần lớn chuyên gia cho rằng nhân dân tệ vẫn còn cách rất xa vị trí của đồng USD. Theo ước tính của JPMorgan Chase, đồng USD hiện vẫn chiếm khoảng 80% thanh toán dầu mỏ toàn cầu, trong khi thị phần của nhân dân tệ mới chỉ ở mức một chữ số.

Rào cản lớn nhất nằm ở việc Trung Quốc vẫn chưa hoàn toàn mở cửa thị trường tài chính và vẫn duy trì kiểm soát dòng vốn khá chặt chẽ. Điều đó khiến nhiều nhà đầu tư quốc tế còn dè dặt với các tài sản định giá bằng nhân dân tệ.

Dù đồng nhân dân tệ vẫn còn khá xa mới có thể thách thức vị thế thống trị của USD, cuộc khủng hoảng hiện nay cho thấy mỗi biến động địa chính trị lớn đều đang tạo thêm không gian để Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng tài chính toàn cầu. Trong một thế giới ngày càng phân cực, Bắc Kinh dường như đang từng bước chen chân vào sân chơi tiền tệ vốn do Mỹ thống trị suốt nhiều thập kỷ qua.

Xem thêm

Dầu Nga khó trở thành lời giải cho bài toán giá nhiên liệu tại Mỹ

Dầu Nga khó trở thành lời giải cho bài toán giá nhiên liệu tại Mỹ

(CLO) Giá xăng, dầu diesel tăng cao đang gây sức ép lên Tổng thống Donald Trump và Đảng Cộng hòa trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ. Tuy nhiên, các biện pháp như nhập dầu diesel từ Nga, hỗ trợ nông dân hay tận dụng đội tàu chở dầu bị trừng phạt khó giúp hạ nhiệt giá nhiên liệu trong ngắn hạn.

Hội nghị Bộ trưởng Tài chính APEC lần thứ 33: Kinh tế vĩ mô là trọng tâm đối thoại chính sách hàng đầu

Hội nghị Bộ trưởng Tài chính APEC lần thứ 33: Kinh tế vĩ mô là trọng tâm đối thoại chính sách hàng đầu

(CLO) Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã có bài phát biểu quan trọng tại Hội nghị Bộ trưởng Tài chính APEC lần thứ 33, chia sẻ về tình hình, triển vọng kinh tế vĩ mô của Việt Nam và định hướng điều hành chính sách nhằm duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2027.

Thủ tướng sẽ chủ trì phiên đối thoại ‘Định vị Việt Nam’ tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026

Thủ tướng sẽ chủ trì phiên đối thoại ‘Định vị Việt Nam’ tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026

(CLO) Diễn ra từ ngày 26 đến 29/10 tại TP.HCM, Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 mang đến không gian đối thoại cấp cao để nhận diện các động lực tăng trưởng mới. Tâm điểm của chuỗi sự kiện là phiên đối thoại trực tiếp giữa Thủ tướng Chính phủ và lãnh đạo Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) với chủ đề "Định vị Việt Nam trong tương lai toàn cầu".

Chi phí sinh hoạt đắt đỏ làm gia tăng bất ổn tại châu Âu

Chi phí sinh hoạt đắt đỏ làm gia tăng bất ổn tại châu Âu

(CLO) Hàng nghìn người xuống đường tại nhiều quốc gia châu Âu để phản đối giá cả leo thang, nhà ở đắt đỏ, tiền lương thấp và dịch vụ công quá tải. Làn sóng biểu tình phản ánh áp lực ngày càng lớn đối với ngân sách hộ gia đình, đồng thời làm gia tăng lo ngại về ổn định kinh tế và thị trường tài chính khu vực.

Lai Châu chạy nước rút, quyết tâm tăng trưởng 10% trong năm 2026

Lai Châu chạy nước rút, quyết tâm tăng trưởng 10% trong năm 2026

(CLO) GRDP tăng 9,62% sau 9 tháng, nhưng để đạt mục tiêu tăng trưởng 10% cả năm 2026, Lai Châu phải duy trì mức tăng trưởng 11,52% trong quý IV. Áp lực về tiến độ dự án, giải ngân vốn đầu tư công và khai thác các động lực tăng trưởng đang đặt ra yêu cầu quyết liệt hơn trong chỉ đạo, điều hành.

IMF cảnh báo sức chống chịu của kinh tế toàn cầu đang suy yếu

IMF cảnh báo sức chống chịu của kinh tế toàn cầu đang suy yếu

(CLO) Kinh tế thế giới vẫn trụ vững trước những cú sốc địa chính trị, giá năng lượng tăng cao và bất ổn thương mại. Tuy nhiên, IMF cảnh báo nợ công gia tăng và nguy cơ điều chỉnh mạnh trên thị trường trí tuệ nhân tạo (AI) có thể phơi bày những điểm yếu đang tích tụ.

Zimbabwe tìm cách giúp người dân 'cai' đồng USD

Zimbabwe tìm cách giúp người dân 'cai' đồng USD

(CLO) Zimbabwe đang tìm cách thúc đẩy người dân sử dụng đồng nội tệ ZiG thay cho đô la Mỹ (USD). Tuy nhiên, sau nhiều lần nội tệ mất giá và tiền tiết kiệm bị xóa sổ, chính phủ vẫn phải đối mặt với thách thức lớn trong việc khôi phục niềm tin của công chúng.

An ninh lương thực toàn cầu bị đe dọa

An ninh lương thực toàn cầu bị đe dọa

(CLO) Một quan chức cấp cao của Liên hợp quốc cảnh báo tình trạng đình trệ tại eo biển Hormuz có thể đẩy một số khu vực ở châu Á và châu Phi vào khủng hoảng an ninh lương thực, nếu Mỹ và Iran không sớm đạt được thỏa thuận cho phép vận chuyển phân bón qua tuyến hàng hải chiến lược này.

Kinh tế toàn cầu sắp chạm giới hạn chống chịu

Kinh tế toàn cầu sắp chạm giới hạn chống chịu

(CLO) Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cảnh báo kinh tế toàn cầu có thể sớm chạm giới hạn chống chịu khi dự trữ dầu khẩn cấp suy giảm, nợ công và thâm hụt ngân sách gia tăng, khiến các chính phủ khó ứng phó với những cú sốc mới.

Quốc gia hạnh phúc nhất thế giới chật vật vì khó khăn tài chính

Quốc gia hạnh phúc nhất thế giới chật vật vì khó khăn tài chính

(CLO) Phần Lan, quốc gia được xếp hạng hạnh phúc nhất thế giới trong 9 năm liên tiếp, đang đối mặt với áp lực tài chính ngày càng lớn khi nợ công tăng cao, tăng trưởng kinh tế trì trệ và chính phủ chuẩn bị triển khai các đợt cắt giảm ngân sách sâu rộng.

Cỡ chữ bài viết: