Trao đổi với phóng viên, ThS.BS Đoàn Dư Mạnh, chuyên gia tim mạch, Trung tâm Tim mạch và Đột quỵ Quốc tế, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông cho biết, cần nhìn nhận tình trạng của cầu thủ dưới nhiều góc độ, từ tổn thương tim, chấn thương lồng ngực đến hậu quả thiếu oxy đối với não bộ.
Tim đập trở lại vẫn có thể tử vong vì não tổn thương
Theo bác sĩ Mạnh, cú va chạm trực tiếp vào vùng trước tim có thể gây rối loạn hoạt động điện học của tim, dẫn đến ngừng tim đột ngột. Khi tim ngừng bơm máu, não và các cơ quan quan trọng lập tức rơi vào tình trạng thiếu oxy.
Đáng lo ngại, não bộ rất nhạy cảm với tình trạng thiếu oxy. Chỉ sau khoảng 5 phút dòng máu lên não bị gián đoạn, tế bào não đã có nguy cơ tổn thương nghiêm trọng, thậm chí không thể phục hồi.
Với trường hợp của Jesús de Miguel, cần đặc biệt lưu ý khoảng thời gian từ lúc xảy ra va chạm đến khi cầu thủ được tiếp cận và triển khai cấp cứu. Theo diễn biến trận đấu, thời gian này được cho là đã vượt quá 5 phút. Sau đó, lực lượng cấp cứu còn phải đánh giá tình trạng và thực hiện các biện pháp hồi sức.
“Nếu tính từ thời điểm bệnh nhân bất tỉnh đến khi thực sự được cấp cứu, khoảng thời gian này có thể lên tới 30 phút, thậm chí lâu hơn, chứ không chỉ dừng lại ở 20 phút”, bác sĩ phân tích.
Thiếu oxy kéo dài có thể khiến não tổn thương nghiêm trọng, không thể hồi phục. Khi đó, dù tim được cấp cứu và đập trở lại, người bệnh vẫn có thể không tỉnh lại hoặc không thể phục hồi các chức năng sống.
Một cú va chạm vùng ngực có thể kích hoạt rối loạn nhịp nguy hiểm
Bên cạnh chấn thương trực tiếp, bác sĩ không loại trừ khả năng người bệnh có bệnh lý tim mạch tiềm ẩn từ trước. Một cú va chạm mạnh có thể trở thành yếu tố khởi phát, khiến những bất thường vốn tồn tại trong cơ thể bộc lộ thành biến cố nguy hiểm.
Đáng chú ý là các rối loạn nhịp tim có tính chất di truyền hoặc bẩm sinh như hội chứng Brugada, hội chứng Wolff-Parkinson-White (WPW). Những bất thường này có thể làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp nguy hiểm, ngừng tim và đột tử.
Ngoài tổn thương tim, chấn thương mạnh ở vùng ngực còn có thể gây gãy xương sườn, dập phổi, tổn thương động mạch hoặc các mạch máu lớn trong lồng ngực. Những tổn thương phối hợp cùng tình trạng thiếu oxy não kéo dài có thể khiến tiên lượng người bệnh đặc biệt nặng nề.
Bác sĩ cũng lưu ý cần phân biệt ngừng tim do chấn thương ngoài cộng đồng với ngừng tim xảy ra trong bệnh viện. Trong môi trường bệnh viện, người bệnh thường có cơ hội được phát hiện và cấp cứu sớm bằng các biện pháp như ép tim ngoài lồng ngực, sốc điện khi có chỉ định, sử dụng Adrenalin và hỗ trợ hô hấp.
Ngược lại, biến cố xảy ra trên sân bóng hoặc ngoài cộng đồng có thể gặp nhiều hạn chế về thời gian tiếp cận, nhân lực và trang thiết bị cấp cứu. Việc tim đập trở lại không đồng nghĩa người bệnh chắc chắn tỉnh lại và hồi phục hoàn toàn. Tiên lượng còn phụ thuộc vào nguyên nhân ngừng tim, thời gian tuần hoàn bị gián đoạn, mức độ tổn thương và các bệnh lý đi kèm.
Người trẻ chơi thể thao vẫn có nguy cơ đột tử
Từ trường hợp trên, bác sĩ Mạnh nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm tra sức khỏe tim mạch trước khi tham gia các hoạt động thể thao cường độ cao.
Những bệnh lý cần được lưu ý gồm bệnh tim bẩm sinh, bệnh mạch vành, bệnh van tim, bất thường cấu trúc tim và các rối loạn nhịp tim, đặc biệt là những bất thường có tính chất di truyền.
Khuyến cáo này không chỉ dành cho vận động viên chuyên nghiệp mà còn cần được quan tâm ở những người thường xuyên tập luyện cường độ cao hoặc tham gia các giải thể thao phong trào.
Thực tế, đã ghi nhận nhiều trường hợp người đang chạy bộ, chơi thể thao thì đột ngột ngừng tim, phải cấp cứu, thậm chí không qua khỏi. Nguy cơ này không chỉ xuất hiện ở người cao tuổi hoặc người đã được chẩn đoán mắc bệnh tim.
Do đó, người chơi thể thao không nên chủ quan vì còn trẻ, có thể lực tốt hoặc chưa từng xuất hiện triệu chứng bất thường. Việc khai thác tiền sử sức khỏe, tiền sử gia đình có người đột tử khi còn trẻ, kết hợp thăm khám và kiểm tra tim mạch phù hợp sẽ giúp nhận diện sớm nguy cơ.
Cấp cứu ngừng tim: Không được chờ đủ phương tiện mới ép tim
Một yếu tố mang tính quyết định trong cấp cứu ngừng tuần hoàn là thời gian. Khi tim mất khả năng bơm máu hiệu quả, não và các cơ quan quan trọng nhanh chóng rơi vào tình trạng thiếu oxy. Nếu không được xử trí kịp thời, người bệnh có thể chịu tổn thương không thể đảo ngược.
Đồng thời, cần huy động nhân lực, chuẩn bị máy khử rung tim tự động (AED), phương tiện hỗ trợ hô hấp và thuốc cấp cứu để triển khai hồi sức phù hợp.
Đặc biệt, không được chờ đầy đủ trang thiết bị, thuốc men hay nhân lực mới bắt đầu ép tim. Khi phát hiện người bệnh bất tỉnh, không đáp ứng và không thở bình thường, cần nhanh chóng gọi cấp cứu, nhờ người lấy AED nếu có và bắt đầu CPR theo hướng dẫn của nhân viên cấp cứu hoặc tổng đài.
Mỗi phút trì hoãn đều có thể làm giảm cơ hội sống, đồng thời tăng nguy cơ tổn thương não. Mục tiêu cấp cứu ngừng tuần hoàn không chỉ là khôi phục nhịp tim mà còn phải bảo vệ não bộ và duy trì chức năng các cơ quan quan trọng. Nếu tuần hoàn được tái lập quá muộn, khi não đã tổn thương không hồi phục, cứu được nhịp tim cũng không đồng nghĩa cứu được người bệnh.
“Phát hiện sớm, ép tim ngay và triển khai cấp cứu đồng bộ chính là những yếu tố then chốt để giành lại cơ hội sống cho người bệnh”, bác sĩ nhấn mạnh.
