Nhiều năm theo dõi các kỳ bầu cử, người dân từng chứng kiến không ít những hội trường chật kín người. Có những ánh mắt kỳ vọng, có những tiếng vỗ tay rào rào, nhưng cũng có cả những chất vấn gay gắt, những cái nhíu mày từ phía hàng ghế cử tri.
Giữa ứng cử viên và cử tri, khoảng cách vật lý chỉ là vài mét từ bục phát biểu xuống hội trường, nhưng để thu hẹp khoảng cách trong tâm tưởng, trong niềm tin, lại là cả một nghệ thuật lắng nghe và thấu hiểu.
Nhiều người, thậm chí là một số ít ứng cử viên thiếu kinh nghiệm, đôi khi lầm tưởng tiếp xúc cử tri trước bầu cử chỉ là một "bước quy trình" bắt buộc theo luật định để hợp thức hóa việc ra ứng cử. Họ đến với những bản báo cáo được chuẩn bị sẵn, những lời hứa hẹn vĩ mô, tròn trịa và an toàn.
Nhưng thực chất có thể nói, đây là một lăng kính sắc lẹm nhất để cử tri "soi" ứng viên. Chức năng quan trọng nhất của việc tiếp xúc cử tri không phải là để ứng cử viên tự kể về mình, bởi điều đó đã có trên các bảng tóm tắt tiểu sử, mà là để họ trình bày Chương trình hành động.
Chương trình hành động chính là lời giải cho câu hỏi: "Nếu được bầu, anh/chị sẽ làm gì cho chúng tôi?". Một ứng cử viên giỏi sẽ không mang một chương trình hành động giống hệt nhau đi đọc ở mọi địa bàn. Họ phải biết "may đo" lời hứa của mình cho vừa vặn với những vấn đề bức thiết của từng địa phương. Tiếp xúc cử tri, vì thế, là thước đo năng lực nắm bắt thực tiễn của người sắp bước vào nghị trường.
Minh chứng rõ nét nhất cho "thước đo" này đang được thể hiện sống động ngay tại các hội nghị tiếp xúc cử tri với người ứng cử đại biểu HĐND tỉnh Phú Thọ khóa XX, nhiệm kỳ 2026 - 2031.
Tại Phú Thọ, địa phương đang trong giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ về hạ tầng đô thị và phát triển kinh tế vùng, các buổi tiếp xúc không hề có chỗ cho những lời hứa chung chung.
Từ hội trường ở các phường lớn cho đến các điểm tiếp xúc tại các xã miền núi như Tân Sơn, Thanh Sơn hay Yên Lập, cử tri Phú Thọ đặt ra những yêu cầu rất cụ thể, bám sát thực tiễn đời sống.
Họ thẳng thắn yêu cầu các ứng cử viên HĐND tỉnh Phú Thọ khóa XX, nhiệm kỳ 2026 - 2031 trình bày giải pháp về thu hút đầu tư đi đôi với bảo vệ môi trường, gỡ khó trong quy hoạch đất đai, hay bài toán sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số khi chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp.
Những ứng viên nhận được nhiều cái gật đầu nhất không phải là người diễn thuyết hay nhất, mà là người chỉ ra được đúng "nút thắt" của địa phương đó và cam kết sẽ dùng lá phiếu đại biểu của mình tại kỳ họp HĐND tỉnh để thúc đẩy cơ quan chức năng tháo gỡ.
Qua những buổi tiếp xúc tại Đất Tổ mùa bầu cử này, có thể thấy tính dân chủ, sự trực diện và kỳ vọng thiết thực của người dân đang làm nóng lên từng nghị trường cơ sở.
Vai trò cốt lõi của các buổi tiếp xúc cử tri chính là sự lắng nghe. Quyền lực của người đại biểu không tự nhiên mà có, nó được ủy quyền từ Nhân dân. Làm sao đại biểu có thể đại diện cho nhân dân nếu đại biểu không biết họ đang khóc, đang cười, đang oằn mình vì những gánh nặng gì?
Tại các hội nghị tiếp xúc này, cử tri mang đến hơi thở nóng hổi của cuộc sống. Thái độ khi lắng nghe có ghi chép cẩn thận không, có né tránh những câu hỏi gai góc không, có đồng cảm thực sự hay chỉ gật gù cho qua chuyện sẽ định đoạt việc họ có giành được sự tín nhiệm bằng mỗi lá phiếu của cử tri hay không.
Cử tri ngày nay rất thông thái. Họ có đầy đủ thông tin để đối chiếu những gì ứng cử viên nói với những gì ứng cử viên đã làm trong quá khứ. Việc ứng cử viên phải đứng trước đám đông, giải trình về kế hoạch của mình và trả lời trực tiếp các câu hỏi hóc búa là một quá trình "sát hạch" khắc nghiệt.
Chính sự cọ xát này tạo ra một màng lọc tự nhiên. Những ứng cử viên chỉ có "lý thuyết suông", thiếu bản lĩnh hoặc xa rời quần chúng sẽ dễ dàng lúng túng. Ngược lại, những người thực sự có tâm, có tầm sẽ biến chính những câu hỏi khó thành cơ hội để tỏa sáng, để chứng minh tư duy phản biện và năng lực giải quyết vấn đề.
Trước khi bước vào tòa nhà Quốc hội hay trụ sở Hội đồng nhân dân các cấp, mọi đại biểu đều phải đi qua cánh cửa của lòng dân. Hội nghị tiếp xúc cử tri trước bầu cử chính là cánh cửa ấy.
Nó quan trọng bởi nó thiết lập "bản hợp đồng trách nhiệm" vô hình nhưng bền chặt nhất. Lời hứa tại hội trường ngày hôm nay, giống như những cam kết mạnh mẽ đang diễn ra tại các điểm tiếp xúc cử tri, sẽ là căn cứ để cử tri giám sát đại biểu trong suốt nhiệm kỳ sắp tới.
