Ấn phẩm được thực hiện như một nỗ lực kết nối hiện tại với quá khứ, đưa di sản trí tuệ của tiền nhân đến gần hơn với độc giả hôm nay.
Theo đơn vị xuất bản, ấn bản lần này do Tiến sĩ Vũ Thị Thanh sưu tầm và giới thiệu, sử dụng bản dịch và hệ thống chú giải của nhà nghiên cứu Ngô Thế Long. Đây được xem là bản dịch khảo sát đầy đủ nhất các văn bản chữ Hán hiện còn của Đại Việt thông sử.
Đáng chú ý, nhóm thực hiện đã khôi phục nguyên trạng một số chữ bị thay đổi do kiêng húy dưới triều Nguyễn; đồng thời bổ sung thêm nội dung ở phần Hậu phi truyện và hoàn thiện một số đề mục trong phần Liệt truyện.
Hệ thống chú thích địa danh cũng được cập nhật theo đơn vị hành chính hiện nay sau các đợt sáp nhập tỉnh, thành phố, giúp bạn đọc thuận tiện tra cứu. Ấn phẩm in kèm toàn văn chữ Hán, đáp ứng nhu cầu nghiên cứu chuyên sâu và sử dụng lâu dài.
Điểm nổi bật của ấn bản đặc biệt là phần phụ lục “Tiếp nhận tác phẩm Đại Việt thông sử”, tuyển chọn 10 bài viết của các học giả tên tuổi như Phan Huy Chú cùng nhiều nhà nghiên cứu đương đại. Các bài viết phân tích tác phẩm trên nhiều phương diện: thể loại, nội dung, phương pháp trước thuật và vị trí của bộ sử trong sự nghiệp của Lê Quý Đôn cũng như trong tiến trình sử học Việt Nam.
Đại Việt thông sử (còn có tên Lê triều thông sử) được Lê Quý Đôn biên soạn năm 1749. Đây là một trong những công trình đầu tiên của sử học Việt Nam viết theo thể “kỷ truyện”, thay vì lối biên niên truyền thống. Tác phẩm không chỉ kế thừa tư liệu từ các bộ sử trước mà còn bổ sung nhiều ghi chép đương thời và nguồn sử liệu quý hiếm.
Trong lời “Tựa”, Lê Quý Đôn nêu rõ quan niệm làm sử: phải ghi chép đầy đủ, không bỏ sót sự kiện để người đời sau “xem rõ được manh mối, biết được đầu đuôi”. Ông bày tỏ nỗi trăn trở trước sự thất lạc thư tịch dân tộc và mong muốn lưu giữ “mối xa thư đồ sộ” của cha ông cho hậu thế. Tinh thần ấy đã tạo nên một công trình có giá trị bền vững, đặt nền móng cho bước chuyển quan trọng trong tư duy biên soạn, góp phần tách dần khối “văn - sử - triết” vốn đan xen nhiều thế kỷ.
Với cách viết đặt con người vào trung tâm, phác họa chân dung nhân vật lịch sử cả ở phương diện công trạng lẫn đời sống thường nhật, Đại Việt thông sử thể hiện tư duy hệ thống, khoa học và cái nhìn toàn diện của một học giả lớn. Dù vẫn mang dấu ấn thời đại, tác phẩm được đánh giá là chuẩn mực quan trọng đối với người làm sử.
Ấn bản đặc biệt lần này được đầu tư công phu cả về hình thức lẫn nội dung, không chỉ góp phần tôn vinh tầm vóc của Lê Quý Đôn mà còn mở ra cơ hội để độc giả, đặc biệt là thế hệ trẻ, tiếp cận gần hơn với một di sản sử học đồ sộ của dân tộc.
