Phát biểu tại đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bày tỏ vui mừng đến thăm di tích Khu học xá Trung ương hay còn gọi là Trường Dục Tài Nam Ninh - địa danh lịch sử giàu ý nghĩa biểu tượng của tình hữu nghị "vừa là đồng chí, vừa là anh em" giữa hai Đảng, hai nước và nhân dân hai nước Việt – Trung.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh đứng tại đây, "chúng ta như sống lại" những năm tháng lịch sử hào hùng và nghĩa tình của giai đoạn những năm 1950, khi dân tộc Việt Nam đang tiến hành cuộc kháng chiến trường kỳ giải phóng dân tộc.
Đảng, Nhà nước và nhân dân Trung Quốc với tinh thần quốc tế cộng sản trong sáng và tình hữu nghị sâu sắc đã giúp đỡ nuôi dưỡng, đào tạo hàng nghìn học sinh Việt Nam. Trong hoàn cảnh còn nhiều thiếu thốn sau khi giành chính quyền, các đồng chí Trung Quốc đã ưu tiên dành nguồn lực quý báu để xây dựng trường lớp, chăm lo đời sống, bảo đảm an ninh cho học sinh Việt Nam.
Những câu chuyện xúc động giữa thầy và trò Trường Dục Tài đã trở thành những giai thoại bất hủ, làm phong phú thêm kho tàng tài sản chung quý báu của tình hữu nghị giữa hai dân tộc.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam luôn trân trọng, khắc ghi sự ủng hộ, giúp đỡ quý báu của Đảng, Nhà nước và nhân dân Trung Quốc đối với sự nghiệp cách mạng của Việt Nam trước đây, cũng như công cuộc xây dựng, phát triển đất nước ngày nay; chân thành cảm ơn Đảng bộ, Chính quyền và nhân dân Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây quan tâm, gìn giữ và bảo tồn chu đáo Khu di tích Trường Dục Tài và nhiều di tích khác về Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Quảng Tây, để những di tích này trở thành "địa chỉ đỏ" tượng trưng cho quan hệ đồng chí, anh em giữa hai Đảng, hai nước.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm xúc động chia sẻ chúng ta bồi hồi nhớ lại lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong chuyến thăm Trường Dục Tài năm 1957: Thế hệ trẻ phải biết trân trọng, biết ơn sự giúp đỡ của bạn bè quốc tế; phải ra sức học tập, rèn luyện, giữ gìn phẩm chất khiêm tốn, cần cù và có tinh thần trách nhiệm với Tổ quốc. Khẩu hiệu "Đoàn kết - Học tập - Tiến bộ - Phục vụ" do Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp xác định không chỉ là phương châm giáo dục mà còn là hệ giá trị cốt lõi, bền vững đối với mọi thế hệ.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mong muốn Đại học Quảng Tây cũng như các cơ sở đào tạo khác tại Quảng Tây sẽ tiếp tục phát huy vai trò cầu nối tri thức, văn hóa, mở rộng hợp tác với các trường đại học Việt Nam, đào tạo thêm nhiều nhân tài cho cả hai đất nước; tin tưởng quan hệ hữu nghị Việt Nam - Trung Quốc sẽ tiếp tục được kế thừa, phát triển và không ngừng đơm hoa kết trái, phát triển bền vững, vì lợi ích của nhân dân hai nước, vì hoà bình, ổn định và phát triển của khu vực và thế giới.
Đầu những năm 1950, cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân Việt Nam gần đi đến thắng lợi, yêu cầu bức thiết đặt ra đối với Đảng và Nhà nước lúc này là sớm đào tạo một đội ngũ cán bộ có năng lực để phục vụ cho nhiệm vụ mới của Cách mạng Việt Nam.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thay mặt Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đề nghị Chủ tịch Trung Quốc Mao Trạch Đông để Việt Nam xây dựng một trường đào tạo cán bộ cách mạng tại khu vực ngoại thành thành phố Nam Ninh, Quảng Tây. Phía Trung Quốc đã nhất trí đề nghị này.
Do đó, Khu học xá Trung ương được thành lập năm 1951; song do tính chất bảo mật, nên gọi là Trường Dục Tài Nam Ninh (Quảng Tây). Học sinh Trường Dục Tài khi đó là các cán bộ, thanh niên từ khắp nơi trong nước gửi sang, do Việt Nam trực tiếp quản lý và đào tạo, phía Trung Quốc giúp đỡ về cố vấn và công tác hậu cần.
Lớp học sinh Việt Nam đầu tiên gửi sang gồm 257 người, trong đó có 101 cán bộ cách mạng. Năm 1954, trường chuyển về khu mới (nay là khu Tây của Đại học Quảng Tây); đến tháng 9/1957, thì chuyển toàn bộ về Việt Nam.
Trong thời gian hoạt động, trường đã đào tạo khoảng 7.000 cán bộ, giáo viên và học sinh, trong đó, nhiều người sau này đã trở thành những cán bộ lãnh đạo, cán bộ ngoại giao, nhà kinh tế, nhà khoa học, nhạc sĩ, nhà thơ, nhà văn giỏi của đất nước.
Tháng 11/1963, để tỏ lòng cảm ơn sự giúp đỡ tận tình của các cán bộ, giáo viên Trường Dục Tài Nam Ninh trong thời kỳ trước đây, Chính phủ Việt Nam quyết định tặng thưởng Huân chương cho những cán bộ, giáo viên tiêu biểu.
