Đầu năm nay, lực lượng Mỹ đã bắt giữ Nicolas Maduro tại Caracas và chính quyền Tổng thống Donald Trump nhanh chóng tiếp quản ngành dầu mỏ Venezuela. Điều này khiến nhiều người tin rằng Washington có thể làm điều tương tự với Iran.
Tuy nhiên, ít nhất vào thời điểm hiện tại, Tổng thống Trump cho rằng còn quá sớm để tính đến khả năng thu giữ dầu mỏ của Tehran, phần lớn vì bối cảnh Iran phức tạp hơn Venezuela rất nhiều.
Phát biểu trên NBC News, ông Trump cho biết nhiều người đã nghĩ đến khả năng đó nhưng thời điểm này vẫn còn quá sớm để thảo luận. Câu trả lời mang tính dè dặt cho thấy ông hiểu rõ sự phức tạp mà Mỹ đang đối mặt với Iran.
Việc kiểm soát lĩnh vực dầu mỏ của Venezuela diễn ra tương đối dễ dàng do quốc gia này được xem như nằm trong vùng ảnh hưởng trực tiếp của Washington.
Trái lại, tình thế tại Iran hoàn toàn khác. Cuộc chiến mà Mỹ và Israel mở ra nhằm vào Tehran đến nay kéo dài hơn dự kiến và gây gián đoạn nghiêm trọng đối với thương mại dầu khí toàn cầu.
Trong những tuyên bố gần đây về chiến sự, ông Trump nhấn mạnh cuộc chiến sẽ sớm kết thúc. Bình luận này ngay lập tức tác động đến thị trường dầu mỏ, kích hoạt một đợt bán tháo khi giới giao dịch kỳ vọng giá dầu sẽ hạ nhiệt.
Tuy vậy, những tuyên bố đó cần được thận trọng đánh giá vì tình hình thực tế vẫn nằm ngoài tầm kiểm soát hoàn toàn của Nhà Trắng. Ông Trump khẳng định Mỹ tự hào về vai trò hiện tại và cho rằng chiến dịch sẽ sớm chấm dứt.
Ông đồng thời cảnh báo nếu giao tranh tiếp diễn, các mục tiêu đối phương sẽ phải chịu sức ép nặng nề hơn. Tổng thống Mỹ nhắc đến những bước tiến lớn trong việc đạt được mục tiêu quân sự nhưng mục tiêu này vẫn thay đổi theo từng diễn biến.
Trước đó, ông từng tuyên bố chỉ chấp nhận việc Iran đầu hàng vô điều kiện. Dễ nhận thấy trong các phát biểu gần đây, ông không đề cập đến dầu mỏ trong những cảnh báo gửi Tehran.
Vấn đề mấu chốt nằm ở sự khác biệt rất lớn giữa hai quốc gia. Tại Venezuela, việc thu giữ nguồn dầu không vấp phải kháng cự từ chính quyền hay quân đội.
Trong khi đó, Iran chắc chắn sẽ chống trả, đồng nghĩa nếu Mỹ muốn tiếp quản tài nguyên dầu mỏ của nước này, họ sẽ phải triển khai bộ binh. Đây là điều mà ông Trump dường như không muốn cân nhắc, đặc biệt trong bối cảnh năm bầu cử.
Ý tưởng về việc lật đổ chính quyền hiện tại hoặc đưa một lãnh đạo thân Mỹ lên nắm quyền cũng bị xem là khó khả thi như việc đưa bộ binh vào chiếm giữ ngành dầu mỏ.
Lịch sử cho thấy các cuộc tấn công nhằm vào ban lãnh đạo một quốc gia thường củng cố thêm sự đoàn kết nội bộ, thay vì làm suy yếu chính quyền.
Iran là ví dụ điển hình khi nhiều năm cấm vận không khiến quyền lực của giới lãnh đạo tôn giáo suy giảm mà còn củng cố vị thế của họ, giảm khả năng xảy ra các cải cách trong tương lai gần.
Trong khi đó, ông Trump cho biết Mỹ sẽ dỡ bỏ một số lệnh trừng phạt nhằm bù đắp cho tình trạng gián đoạn nguồn cung tại Vùng Vịnh.
Ba quốc gia đang chịu lệnh trừng phạt dầu mỏ của Mỹ gồm Venezuela, Iran và Nga, mà Venezuela hiện đã nằm trong tầm kiểm soát của Washington nên nhiều khả năng động thái nới lỏng sẽ nhắm vào Nga.
Ông Trump nói Mỹ sẽ dỡ một số lệnh cấm cho đến khi tình hình ổn định và thậm chí ông để ngỏ khả năng không áp dụng trở lại nếu các điều kiện thuận lợi hơn và hòa bình được thiết lập.
Trong lúc đó, hoạt động tại eo biển Hormuz vẫn gần như tê liệt. Một số báo cáo cho biết có tàu chở dầu đi qua khu vực này vào ngày thứ Hai nhưng đã tắt hệ thống định vị. Theo dữ liệu mới nhất từ Windward, chỉ có hai tàu vượt qua eo biển Hormuz trong ngày, đều mang cờ Iran.
