Nền kinh tế Anh rơi vào tình trạng khủng hoảng toàn diện khi cuộc xung đột tại Iran leo thang, tạo nên một phiên giao dịch được ví như “Ngày thứ Hai hỗn loạn”.
Tâm lý hoảng loạn lan rộng khi giá dầu thô tăng vọt lên trên mức 100 USD mỗi thùng, kéo theo đà giảm mạnh của nhiều chỉ số chứng khoán toàn cầu.
Trong bối cảnh cuộc chiến vấp phải nhiều phản ứng trái chiều, Tổng thống Donald Trump đăng tải trên mạng xã hội Truth Social rằng giá dầu có thể tạm thời tăng nhưng sẽ nhanh chóng hạ nhiệt khi mối đe dọa hạt nhân từ Iran được xử lý, đồng thời cho rằng đây là mức giá nhỏ phải trả cho sự an toàn của Hoa Kỳ và thế giới.
Tuy nhiên, nhiều chính phủ phương Tây tỏ ra bất ngờ trước phản ứng quyết liệt từ Tehran sau các cuộc không kích của Hoa Kỳ và Israel.
Iran đã đáp trả bằng một loạt cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào các nước vùng Vịnh, gần như khiến eo biển Hormuz bị phong tỏa và gây suy giảm nghiêm trọng nguồn cung dầu toàn cầu.
Tại Anh, tác động kinh tế của cuộc chiến thể hiện rõ rệt trên nhiều mặt. Chỉ số FTSE có lúc giảm gần 200 điểm trong phiên giao dịch sáng đầu tuần trước khi hồi phục nhẹ.
Giá xăng và dầu diesel tại Anh có thể tăng thêm khoảng 30 xu mỗi lít nếu giá dầu tiếp tục leo thang, theo dự báo của các tổ chức kinh tế và hiệp hội ô tô.
Người vay mua nhà phải đối mặt với việc lãi suất thế chấp tăng trở lại.
Chi phí vay của chính phủ tăng cao, gây sức ép lớn lên kế hoạch chi tiêu của Bộ trưởng Tài chính Rachel Reeves.
Chính phủ Anh cho biết đang xem xét các biện pháp nhằm hạn chế đà tăng của hóa đơn năng lượng trong bối cảnh có cảnh báo rằng chi phí có thể tăng thêm tới 500 bảng.
Thủ tướng Keir Starmer nhận định người dân có lý do để lo ngại về những rủi ro đối với công ăn việc làm, hóa đơn sinh hoạt và đời sống cộng đồng.
Nhiều quan ngại lan rộng về khả năng bảo đảm nguồn khí đốt của Anh.
Các thị trường tài chính tại London bắt đầu tính toán khả năng Ngân hàng Trung ương Anh phải tăng lãi suất trong năm nay, với xác suất được định giá ở mức khoảng 50%, trái ngược với dự báo giảm lãi suất trước đó.
Bộ trưởng Tài chính Rachel Reeves cảnh báo áp lực lạm phát có thể gia tăng do ảnh hưởng từ cuộc chiến, song khẳng định nền kinh tế Anh có khả năng đứng vững trước các cú sốc bên ngoài.
Tại phiên họp Quốc hội chiều thứ Hai, bà cho biết tác động kinh tế của tình hình Trung Đông sẽ phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng và thời gian kéo dài của cuộc xung đột. Bà nhấn mạnh những biến động đã quan sát được có khả năng tiếp tục gây sức ép lên lạm phát trong các tháng tới.
Tại Trung Đông, hai nguồn tin cho biết tập đoàn dầu khí Aramco của Saudi Arabia đã bắt đầu cắt giảm sản lượng tại hai mỏ dầu khi hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz bị gián đoạn. Một số quốc gia láng giềng của Saudi Arabia, vốn cũng hứng chịu tấn công, đã buộc phải giảm sản lượng.
Khi cuộc chiến bước sang ngày thứ mười, nhiều thị trường tài chính châu Âu rơi vào trạng thái hỗn loạn trong một phiên giao dịch được xem là phép thử thực tế đối với kỳ vọng của giới đầu tư.
Các nhà giao dịch bàng hoàng khi giá dầu vượt ngưỡng 100 USD mỗi thùng, mức cao nhất kể từ thời điểm Nga tiến hành chiến dịch quân sự tại Ukraine vào năm 2022.
Trong phiên cuối tuần, giá dầu Brent có lúc tăng tới 29% và đạt mức 119,50 USD mỗi thùng trước khi hạ nhiệt theo thông tin rằng Bộ trưởng Tài chính các nước G7 đang cân nhắc sử dụng dự trữ dầu để bình ổn thị trường.
Giá khí đốt tự nhiên cũng tăng 16% lên mức khoảng 159 xu mỗi therm và đã tăng gấp đôi kể từ khi xung đột nổ ra. Giá xăng tại Anh hiện tăng thêm 5 xu mỗi lít lên mức 137,5 xu và giá dầu diesel tăng thêm 8 xu lên mức 151 xu.
Ông Simon Williams, Trưởng bộ phận chính sách của RAC, dự báo giá xăng không chì có khả năng tăng lên mức trung bình 140 xu trong tuần tới, trong khi dầu diesel có thể chạm ngưỡng 160 xu mỗi lít.
Nếu giá dầu duy trì ở mức 100 USD mỗi thùng, giá xăng có thể đạt 150 xu, mức đã không xuất hiện kể từ tháng 6 năm 2024. Giá dầu diesel có thể tăng đến gần 180 xu và chạm ngưỡng cao nhất trong ba năm.
Viện Năng lượng và Tình báo Khí hậu cho biết mức tăng của giá xăng dầu có sự tương quan với giá dầu thô. Khi dầu giao dịch ở mức 100 USD mỗi thùng, giá xăng có thể đạt khoảng 150 xu mỗi lít, còn khi dầu tăng lên 120 USD mỗi thùng, giá xăng có thể tiến đến mức 170 xu mỗi lít.
Hóa đơn năng lượng hộ gia đình hiện được bảo vệ bởi mức giá trần áp dụng trong quý từ tháng 4 đến tháng 6, giúp người dân giảm được khoảng 117 bảng mỗi năm.
Tuy nhiên, giá có khả năng tăng mạnh vào tháng 7 khi mức trần mới được công bố. Viện nghiên cứu Resolution Foundation cảnh báo hóa đơn có thể tăng tới 500 bảng mỗi năm nếu giá bán buôn duy trì ở mức cao trong thời gian dài.
Trên thị trường chứng khoán, chỉ số FTSE 100 giảm thêm 1,5%, tương đương 152 điểm, còn 10.133 điểm trong phiên giao dịch buổi sáng. Một diễn biến đáng lo ngại hơn là làn sóng bán tháo trái phiếu chính phủ, đẩy lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm tăng gần 15 điểm cơ bản lên khoảng 4,765%.
Lợi suất đã tăng khoảng nửa điểm phần trăm kể từ khi xung đột nổ ra. Diễn biến này làm dấy lên lo ngại rằng kỳ vọng về đợt giảm lãi suất của Ngân hàng Trung ương Anh sẽ bị trì hoãn đến cuối năm.
Lợi suất trái phiếu tăng khiến nhiều ngân hàng thương mại nâng lãi suất cho các gói vay thế chấp cố định, mức tăng phổ biến từ 0,2 đến 0,25 điểm phần trăm. HSBC và Nationwide nằm trong số các tổ chức điều chỉnh lãi suất vào cuối tuần trước.
Đối với chính phủ Anh, mức lợi suất cao hơn đồng nghĩa với việc chi phí trả lãi trên tổng số nợ công trị giá 2.900 tỷ bảng sẽ tăng thêm, tạo sức ép lớn hơn lên ngân sách quốc gia.
