Trong 5 năm, doanh nghiệp Nhà nước gây ra thất thoát 46.000 tỷ đồng

Trong 5 năm, doanh nghiệp Nhà nước gây ra thất thoát 46.000 tỷ đồng

Trong Hội nghị trực tuyến toàn quốc với doanh nghiệp Nhà nước diễn ra vào sáng 24/3, Thanh tra Chính phủ cho biết: Trong giai đoạn 2016 - 2021, đơn vị này đã thanh tra 27 vụ việc, phát hiện ra số tiền sai phạm lên tới 46.000 tỷ đồng.

Thanh tra Chính phủ cũng đã kiến nghị xử lý hành chính nhiều tập thể, cá nhân, chuyển cơ quan điều tra tiếp tục xem xét, xử lý theo quy định pháp luật hình sự 30 vụ việc, trong đó có vụ việc rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng.

Theo Thanh tra Chính phủ, doanh nghiệp Nhà nước, nhất là các Tập đoàn, tổng công ty Nhà nước đang giữ vai trò chủ đạo, chi phối các thành phần kinh tế khác, chiếm tỷ trọng lớn trong đầu tư và đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô.

Tuy nhiên, qua kết quả thanh tra cho thấy, còn có một số doanh nghiệp nhà nước hoạt  động thiếu hiệu quả, làm thất thoát vốn, tài sản của nhà nước. Việc đầu tư, quản lý, sử dụng vốn và tài sản còn yếu kém, nhiều trường hợp để xảy ra sai phạm, thất thoát, lãng phí, tiêu cực, lợi ích nhóm.

Trong khi đó, ông Nguyễn Chí Dũng, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch - Đầu tư cho biết, các doanh nghiệp Nhà nước có vai trò chủ đạo trong cơ cấu nền kinh tế, tuy nhiên vẫn còn tồn tại một số hạn chế.

Đơn cử, các tập đoàn, tổng công ty về cơ bản chưa thực hiện được vai trò dẫn dắt, tạo động lực đối với nền kinh tế. Đồng thời, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước chưa tương xứng với nguồn lực nắm giữ. 

“Khu vực doanh nghiệp nhà nước có xu hướng giảm dần quy mô và tỷ lệ đóng góp ở tất cả các chỉ tiêu về hiệu quả trong giai đoạn 2016-2021. Các doanh nghiệp này đang có chỉ số nợ cao nhất trong các loại hình doanh nghiệp”, ông Dũng nói.

Bên cạnh đó, năng lực cạnh tranh, ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn vẫn còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu là lực lượng nòng cốt của kinh tế nhà nước. 

Ông Dũng nhấn mạnh, việc thực hiện các dự án đầu tư mới của DNNN trong thời gian qua không được thúc đẩy. Việc tái cơ cấu toàn diện DNNN vẫn mang tính hình thức.

Ngoài ra, các doanh nghiệp nhà nước thiếu tầm nhìn chiến lược để phát triển doanh nghiệp nhất là tham gia vào các chuỗi giá trị toàn cầu và vươn ra quốc tế. 

Sẽ hoàn thiện pháp lý, “cởi trói” cho doanh nghiệp nhà nước

Bộ trưởng Bộ Kế hoạch - Đầu tư giải thích: Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến những bất cập trong hệ thống doanh nghiệp nhà nước, như hệ thống pháp luật còn nhiều bất cập, các các quy định pháp luật liên quan về quản trị doanh nghiệp, quản lý vốn và tài sản, đất đai, đấu giá, đấu thầu…chưa đồng bộ, chưa phù hợp với đầu tư kinh doanh và quản trị điều hành trong kinh tế thị trường.

Tuy nhiên, trách nhiệm một phần cũng thuộc về các doanh nghiệp này, khi buông lỏng, chưa hiệu quả nên chưa kịp thời phát hiện và chấn chỉnh kịp thời các vi phạm.

Vì vậy, ông Nguyễn Chí Dũng cho rằng, để phát triển đất nước nhanh và bền vững, cần phải huy động và tập trung được nguồn lực tại doanh nghiệp nhà nước cho đầu tư phát triển, nhất là đầu tư phát triển hạ tầng, phát triển và nắm bắt công nghệ cốt lõi, phát triển các ngành, nghề và sản phẩm mới phù hợp với xu thế phát triển của thời đại. 

“Thực tế cho thấy, doanh nghiệp nhà nước đang nắm giữ, quản lý và sử dụng nguồn lực lớn của đất nước; nhưng lại chưa huy động và tập trung được nguồn lúc đó cho những dự án đầu tư chiến lược, những mục tiêu ưu tiên phát triển của doanh nghiệp nhà nước nói riêng và của đất nước nói chung”, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng nói.

Trong bối cảnh Chính phủ đang tiếp tục nỗ lực xây dựng các giải pháp thúc đẩy hoạt động của doanh nghiệp Việt Nam; cùng với các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch - Đầu tư cho rằng, trong thời gian tới, cần tiếp tục hoàn thiện đồng bộ pháp luật, cơ chế chính sách đảm bảo hiệu quả, hiệu lực để “cởi trói” doanh nghiệp nhà nước.

Trong đó, Bộ Kế hoạch - Đầu tư sẽ hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp nhà nước thông qua việc phân công một Bộ làm đầu mối quản lý nhà nước thực hiện giám sát hoạt động của cơ quan đại diện chủ sở hữu, xây dựng định hướng phát triển và nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước.

Xây dựng cơ chế giám sát và nâng cao hiệu quả giám sát hơn theo các phương thức: Đánh giá hiệu quả hoạt động/đầu tư theo chỉ tiêu tài chính tổng thể, không đi theo từng dự án/hoạt động cụ thể; Nâng cao trách nhiệm giải trình của doanh nghiệp nhà nước trước cơ quan đại diện chủ sở hữu, Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp.

Đồng thời, Bộ sẽ nghiên cứu cơ chế, chính sách tiền lương gắn với năng suất lao động và hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, nhất là đối với quản lý cấp cao của doanh nghiệp. 

Đổi mới công tác quản lý cán bộ, đặc biệt là cán bộ cấp cao để tuyển dụng hoặc thuê cán bộ chất lượng cao, có thể xem xét cả các Tổng giám đốc nước ngoài thí điểm tại một số Tập đoàn kinh tế, Tổng công ty.

“Tôi hy vọng, sau Hội nghị này, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ sẽ có những quyết sách quan trọng, căn cơ để có thể “cởi trói”, tạo động lực mạnh mẽ, khơi thông nguồn lực để doanh nghiệp nhà nước có thể đóng góp nhiều hơn nữa đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước trong thời kỳ mới”, ông Dũng nhấn mạnh.