Những biến động địa chính trị gần đây, cùng với xu hướng phân mảnh của hệ thống tài chính toàn cầu, đang thúc đẩy nhiều nền kinh tế tìm kiếm các phương thức thanh toán thay thế. Trong bối cảnh đó, Trung Quốc nổi lên như một trong những quốc gia tích cực nhất trong việc xây dựng các hạ tầng tài chính số nhằm giảm sự phụ thuộc vào đồng USD và nâng cao vị thế của đồng nhân dân tệ.
Sau nhiều năm thử nghiệm, dự án mBridge đang tiến gần tới giai đoạn triển khai thương mại. Không chỉ là một nền tảng thanh toán xuyên biên giới, mBridge còn được các chuyên gia xem là bước đi chiến lược của Bắc Kinh trong cuộc cạnh tranh ảnh hưởng tiền tệ toàn cầu, nơi các quốc gia ngày càng chú trọng đến tốc độ, chi phí và tính độc lập của các hệ thống thanh toán quốc tế.
mBridge - hệ thống thanh toán xuyên biên giới mới
Nền tảng mBridge do Trung Quốc dẫn dắt hiện nhận được sự hỗ trợ từ các ngân hàng trung ương của Trung Quốc đại lục, Hồng Kông (Trung Quốc), Thái Lan, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Ả Rập Xê Út. Theo các nguồn tin am hiểu dự án, một tổ chức có trụ sở tại Hồng Kông sẽ được thành lập để điều phối hoạt động của hệ thống này.
Dù thời điểm chính thức đưa vào vận hành thương mại chưa được công bố, công tác chuẩn bị đã bước vào giai đoạn cuối. Một trong những lợi thế lớn nhất của mBridge là chi phí giao dịch dự kiến chỉ bằng khoảng một nửa so với các hệ thống thanh toán quốc tế truyền thống như Swift, đồng thời rút ngắn thời gian xử lý từ nhiều giờ hoặc nhiều ngày xuống chỉ còn vài giây.
Khác với các hệ thống thanh toán hiện nay vốn phụ thuộc vào mạng lưới ngân hàng đại lý và đồng USD làm đồng tiền trung gian, mBridge sử dụng công nghệ blockchain để cho phép các ngân hàng trung ương thực hiện giao dịch trực tiếp bằng tiền kỹ thuật số quốc gia của mình.
Điều này đặc biệt hấp dẫn đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ thường gặp khó khăn khi tiếp cận các dịch vụ thanh toán quốc tế do chi phí cao và thủ tục phức tạp.
Đáng chú ý, mBridge hoạt động song song với Hệ thống thanh toán liên ngân hàng xuyên biên giới (CIPS) của Trung Quốc. Trong khi CIPS đóng vai trò là phiên bản thay thế cho SWIFT cho các giao dịch bằng nhân dân tệ truyền thống, mBridge được thiết kế để thúc đẩy việc sử dụng đồng nhân dân tệ kỹ thuật số (e-CNY) trong thanh toán quốc tế.
Theo các nguồn tin liên quan, nền tảng này đã xử lý khoảng 470 tỷ nhân dân tệ (tương đương 69 tỷ USD) giao dịch trong giai đoạn thử nghiệm.
Cuộc đua tái định hình trật tự thanh toán toàn cầu
Sự xuất hiện của mBridge diễn ra trong bối cảnh các hệ thống thanh toán khu vực và công nghệ tài chính mới đang nổi lên trên toàn cầu. Tại châu Âu, khu vực đồng euro đang thúc đẩy các sáng kiến thanh toán độc lập, trong khi khu vực tư nhân cũng phát triển nhiều giải pháp giao dịch xuyên biên giới với chi phí thấp hơn.
Theo các chuyên gia, hệ thống tài chính toàn cầu đang bước vào giai đoạn cạnh tranh giữa nhiều mạng lưới thanh toán song song thay vì phụ thuộc gần như hoàn toàn vào Swift như trước đây.
Ông Tom Keatinge, Giám đốc sáng lập Trung tâm Tài chính và An ninh thuộc Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI), nhận định một “cuộc chạy đua vũ trang tài chính” đang diễn ra âm thầm giữa các nền kinh tế lớn.
Trong bối cảnh Mỹ thúc đẩy phát triển stablecoin và các công nghệ tài chính mới, Trung Quốc cũng muốn bảo đảm đồng nhân dân tệ kỹ thuật số có vị trí trong hệ thống tài chính quốc tế trong tương lai. Theo ông Keatinge, mBridge có thể được xem là một phần mở rộng tài chính của sáng kiến “Vành đai và Con đường”, giúp Bắc Kinh tăng cường kết nối với các đối tác thương mại.
Các nhà phân tích cho rằng cuộc chiến Iran và những rủi ro địa chính trị gần đây đã thúc đẩy nhiều quốc gia tìm kiếm các lựa chọn thanh toán thay thế, qua đó tạo cơ hội cho Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng tài chính.
Tuy nhiên, dự án cũng từng gây tranh cãi khi một số nhà hoạch định chính sách phương Tây lo ngại hệ thống này có thể làm suy giảm vai trò của đồng USD hoặc tạo điều kiện để một số quốc gia tránh né các lệnh trừng phạt tài chính. Trung Quốc và các đối tác tham gia dự án khẳng định mBridge tuân thủ đầy đủ các tiêu chuẩn chống rửa tiền và chống tài trợ bất hợp pháp của Lực lượng Đặc nhiệm Hành động Tài chính (FATF).
Về dài hạn, giới quan sát nhận định thành công của mBridge không chỉ phụ thuộc vào công nghệ mà còn vào mức độ chấp nhận của các doanh nghiệp và đối tác thương mại. Nếu được triển khai rộng rãi, nền tảng này có thể giúp Trung Quốc gia tăng ảnh hưởng trong hệ thống tiền tệ toàn cầu, đồng thời đẩy nhanh tiến trình quốc tế hóa đồng nhân dân tệ trong những năm tới.
