Chính quyền Tehran vừa chính thức áp dụng hệ thống thu phí mới đối với các tàu chở dầu lưu thông qua eo biển Hormuz, với mức phí khởi điểm khoảng 1 USD cho mỗi thùng dầu và yêu cầu thanh toán bằng đồng Nhân dân tệ hoặc các loại tiền ổn định (stablecoin).
Theo hãng tin Fars, Ủy ban An ninh Quốc gia Iran đã thông qua dự luật cho phép thu phí các tàu sử dụng tuyến đường thủy này. Một hệ thống vận hành phức tạp đã nhanh chóng được thiết lập, bao gồm các khâu kiểm tra hồ sơ vận tải, giám sát quân sự, đàm phán phí, cấp mã vô tuyến và hộ tống hải quân.
Quy trình kiểm soát nghiêm ngặt của IRGC
Các nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết, các đơn vị vận hành tàu phải bắt đầu quy trình bằng việc làm việc với một công ty trung gian có liên kết với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
Công ty này sẽ thu thập toàn bộ dữ liệu về quyền sở hữu tàu, quốc tịch cờ, danh mục hàng hóa, điểm đến, danh sách thuyền viên và dữ liệu định vị AIS.
Hồ sơ sau đó được gửi tới Bộ Chỉ huy tỉnh Hormozgan của Hải quân IRGC để rà soát. Tại đây, các con tàu sẽ bị kiểm tra kỹ lưỡng nhằm xác định liệu có bất kỳ mối liên hệ nào với Israel, Mỹ hoặc các quốc gia mà Iran xếp vào nhóm đối địch hay không.
Nếu vượt qua vòng kiểm duyệt, quá trình đàm phán phí sẽ bắt đầu. Iran sử dụng một hệ thống phân loại mức độ thân thiết của các quốc gia theo thang điểm từ 1 đến 5 để đưa ra các điều khoản ưu đãi.
Đối với các tàu chở dầu, mức phí khởi điểm thường dao động quanh ngưỡng 1 USD/thùng. Đặc biệt, các giao dịch này không được thực hiện bằng đồng USD mà ưu tiên sử dụng đồng Nhân dân tệ (CNY) hoặc các loại tiền mã hóa ổn định.
Sau khi thanh toán, tàu sẽ được cấp mã cấp phép và lộ trình cụ thể. Trong quá trình di chuyển qua eo biển, tàu phải treo cờ của quốc gia đã ký kết thỏa thuận quá cảnh với Iran.
Khi đến gần eo biển Hormuz, tàu phải phát mã thông qua vô tuyến tần số cực cao (VHF) và sẽ được tàu tuần tra của Iran hộ tống di chuyển sát bờ biển để đảm bảo an toàn.
Những biến động trên thị trường quốc tế
Trong một diễn biến liên quan, hãng tin IRNA cho biết Iran và Oman đang phối hợp xây dựng một nghị định thư chung nhằm "giám sát quá cảnh" qua eo biển Hormuz.
Ông Kazem Gharibabadi, Thứ trưởng Ngoại giao Iran phụ trách các vấn đề pháp lý và quốc tế, khẳng định việc giám sát này nhằm mục đích "tạo điều kiện và đảm bảo hành trình an toàn", đồng thời cung cấp dịch vụ tốt hơn cho các tàu bè.
Thông tin về việc hợp tác với Oman đã mang lại một tia hy vọng mong manh cho thị trường, giúp các chỉ số chứng khoán Mỹ thu hẹp đà giảm sau những tuyên bố cứng rắn trước đó của Tổng thống Donald Trump về việc kéo dài xung đột.
Tuy nhiên, thị trường dầu thô vẫn đang chịu áp lực cực lớn. Theo S&P Global, giá dầu Brent giao ngay đã vọt lên mức 141,36 USD/thùng vào thứ Năm - mức cao nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008.
Sự gia tăng đột biến của giá dầu giao ngay trong ngắn hạn cho thấy tình trạng khan hiếm nguồn cung thực tế đang trở nên trầm trọng sau những gián đoạn tại "yết hầu" Hormuz.
