+ Thưa Trung tướng, nhìn lại Cách mạng Tháng Tám năm 1945, bài học về nhận diện đúng thời cơ và quyết đoán hành động vẫn còn nguyên ý nghĩa. Theo ông, bài học ấy cần được tiếp tục kế thừa và phát huy như thế nào trong bối cảnh đất nước đang đứng trước những cơ hội phát triển mới?
Trung tướng Trần Đức Thuận: Cách mạng Tháng Tám thành công là kết quả của cả một quá trình chuẩn bị lâu dài, chủ động về lực lượng, tổ chức, đường lối và đặc biệt là chuẩn bị được một lực lượng chính trị rộng lớn trong nhân dân. Khi thời cơ đến, chúng ta nhận diện đúng và hành động rất nhanh, rất quyết đoán.
Bài học này vẫn còn nguyên giá trị đặc biệt đối với hôm nay. Trong một thế giới biến động nhanh, cơ hội phát triển có thể xuất hiện rất nhanh nhưng cũng có thể qua đi rất nhanh. Nếu không có sự chuẩn bị về thể chế, con người, khoa học - công nghệ, hạ tầng, năng lực sản xuất và sức cạnh tranh của nền kinh tế thì ngay cả khi nhìn thấy cơ hội, chúng ta cũng khó biến cơ hội thành kết quả thực tế.
Tôi cho rằng, bài học của Cách mạng Tháng Tám không chỉ là “nắm bắt thời cơ”, mà sâu xa hơn là luôn chuẩn bị thực lực để khi thời cơ xuất hiện thì đất nước có đủ khả năng hành động. Đó là sự kế thừa rất tự nhiên từ những giá trị đã làm nên thắng lợi của dân tộc và được vận dụng phù hợp với điều kiện mới.
+ Có thể hiểu “thực lực” chính là điều kiện để một quốc gia không bỏ lỡ thời cơ. Vậy trong kỷ nguyên mới, theo Trung tướng, thực lực của đất nước cần được nhìn nhận rộng hơn như thế nào?
Trung tướng Trần Đức Thuận: Nếu năm 1945, thực lực được tạo nên từ đường lối đúng đắn, tổ chức của Đảng, đội ngũ cán bộ, lực lượng chính trị của quần chúng, căn cứ cách mạng và lực lượng vũ trang, thì ngày nay, thực lực quốc gia đã có nội hàm rộng hơn rất nhiều. Đó là một nền kinh tế có sức cạnh tranh; một hệ thống thể chế đồng bộ, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; nguồn nhân lực chất lượng cao; năng lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; hệ thống kết cấu hạ tầng hiện đại; doanh nghiệp đủ sức vươn lên; quốc phòng, an ninh vững mạnh; khối đại đoàn kết toàn dân tộc và vị thế, uy tín quốc tế ngày càng được nâng cao.
Những yếu tố đó không tách rời nhau mà tạo thành sức mạnh tổng hợp của quốc gia. Muốn tận dụng những cơ hội từ chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, kinh tế xanh, chuyển dịch chuỗi cung ứng hay hội nhập quốc tế sâu rộng, chúng ta phải có nền tảng thực lực tương xứng.
+ Trong bài học Cách mạng Tháng Tám, sức mạnh của Nhân dân có vị trí đặc biệt quan trọng. Đặt trong yêu cầu phát triển hiện nay, theo ông, cần tiếp tục phát huy nguồn lực đặc biệt này ra sao?
Trung tướng Trần Đức Thuận: Cách mạng là sự nghiệp của Nhân dân. Trong Cách mạng Tháng Tám, sức mạnh ấy được thể hiện bằng sự đồng lòng đứng lên giành độc lập. Ngày nay, sức mạnh của Nhân dân tiếp tục là nguồn lực lớn nhất của đất nước, nhưng được thể hiện trong một không gian rộng hơn: trong lao động, sáng tạo, sản xuất, kinh doanh, nghiên cứu khoa học, khởi nghiệp, bảo vệ Tổ quốc và đóng góp cho cộng đồng.
Vì vậy, phát triển đất nước phải thực sự lấy Nhân dân làm trung tâm, chủ thể và mục tiêu. Chính sách phải xuất phát từ cuộc sống, lắng nghe tiếng nói của người dân, tôn trọng và phát huy trí tuệ của Nhân dân. Khi người dân thấy mình là chủ thể của quá trình phát triển, nguồn lực trong xã hội sẽ được khơi dậy mạnh mẽ hơn.
Đại đoàn kết dân tộc cũng cần được phát huy theo tinh thần đó. Nếu trước đây đoàn kết để giành độc lập, thì hôm nay chúng ta cần đoàn kết để phát triển. Nhà nước, doanh nghiệp, người dân, các vùng miền, các thế hệ, đồng bào Việt Nam ở trong nước và ở nước ngoài đều có thể đóng góp vào sức mạnh chung của đất nước.
Điều quan trọng là tạo ra một môi trường mà ở đó mọi người có cơ hội đóng góp, những sáng kiến chính đáng được khuyến khích, thành quả phát triển được chia sẻ công bằng và không ai bị bỏ lại phía sau.
+ Một đất nước có khát vọng phát triển nhanh, vươn lên mạnh mẽ thì không chỉ cần nhìn thấy thời cơ mà còn phải có khả năng biến khát vọng thành hành động. Theo Trung tướng, đâu là khâu có ý nghĩa quyết định trong quá trình đó?
Trung tướng Trần Đức Thuận: Tôi cho rằng, đó là năng lực tổ chức thực hiện.
Một chủ trương đúng nếu không được triển khai hiệu quả thì chưa thể tạo ra giá trị phát triển. Một cơ chế tốt nhưng nếu thực hiện chậm, thiếu đồng bộ cũng có thể làm mất đi cơ hội. Vì vậy, cùng với việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, cần nâng cao năng lực thực thi, phân cấp, phân quyền đi đôi với kiểm soát quyền lực và xác định rõ trách nhiệm.
Trong điều kiện mới, thể chế phải vừa giữ được kỷ cương, vừa mở ra không gian cho sáng tạo. Những lĩnh vực mới như kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, công nghệ chiến lược hay các mô hình kinh doanh mới đòi hỏi cách tiếp cận linh hoạt hơn. Không thể vì chưa có tiền lệ mà chậm bước trước những vấn đề mới của thực tiễn.
Quốc hội có vai trò rất quan trọng trong việc tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, tháo gỡ những điểm nghẽn, tạo không gian phát triển và đáp ứng những yêu cầu mới của đất nước. Nhưng ban hành chính sách mới chỉ là một khâu; điều quan trọng là chính sách phải nhanh chóng đi vào cuộc sống và tạo ra kết quả cụ thể.
+ Nếu nhìn từ năm 1945 đến hôm nay, có thể thấy đất nước ta đã đi qua một chặng đường dài và tạo dựng được nền tảng phát triển quan trọng. Trong chặng đường phía trước, ông kỳ vọng thế hệ hôm nay sẽ tiếp nối tinh thần của Cách mạng Tháng Tám như thế nào?
Trung tướng Trần Đức Thuận: Tôi nghĩ điều quan trọng nhất là phải luôn giữ vững niềm tin vào sức mạnh của dân tộc, đồng thời không ngừng tạo dựng sức mạnh mới cho đất nước.
Các thế hệ đi trước đã tạo dựng nền độc lập, thống nhất và những thành quả to lớn của đất nước bằng ý chí, trí tuệ, sự hy sinh và tinh thần tự lực, tự cường. Thế hệ hôm nay có trách nhiệm kế thừa thành quả đó, đồng thời phát huy trong điều kiện mới để xây dựng một Việt Nam giàu mạnh, văn minh, hiện đại, có năng lực tự chủ chiến lược và vị thế ngày càng cao trên trường quốc tế.
Khát vọng vươn mình của dân tộc không thể chỉ dừng ở khát vọng. Muốn đạt được những mục tiêu lớn, phải có thực lực tương xứng. Muốn có thực lực thì phải chuẩn bị từ sớm, từ con người, thể chế, khoa học - công nghệ, hạ tầng đến năng lực của doanh nghiệp và sức mạnh quốc phòng, an ninh…
Bài học Cách mạng Tháng Tám nhắc chúng ta rằng thời cơ chỉ trở thành lịch sử khi một dân tộc có đủ bản lĩnh, sức mạnh và sự chuẩn bị để nắm lấy nó.
Nếu thế hệ năm 1945 đã làm nên một cuộc đổi đời cho dân tộc bằng ý chí “đem sức ta mà tự giải phóng cho ta”, thì thế hệ hôm nay cần tiếp nối bằng trí tuệ, bản lĩnh, khát vọng và tinh thần đổi mới để đưa Việt Nam bước vào một kỷ nguyên phát triển mạnh mẽ, tự tin và vững vàng hơn trên con đường vươn mình của dân tộc.
Đó cũng là cách thiết thực để thế hệ hôm nay tri ân lịch sử, tiếp nối những thành quả mà các thế hệ cha anh đã dày công gây dựng và viết tiếp những trang mới trong lịch sử phát triển của dân tộc.
+ Xin trân trọng cảm ơn Trung tướng!
