Trong văn bản này, VCCI cho biết: Tại khoản 1 Điều 73 dự thảo, Bộ Xây dựng đề xuất, bên chuyển nhượng quyền sử dụng đất đã có hạ tầng kỹ thuật trong dự án bất động sản sẽ bị xử phạt nếu không theo dõi, đôn đốc, giám sát bên nhận chuyển nhượng thực hiện xây dựng nhà ở đúng tiến độ, thiết kế, quy hoạch chi tiết, giấy phép xây dựng và thỏa thuận hợp đồng.
VCCI cho rằng, quy định này chưa phù hợp, bởi bên chuyển nhượng không thể cưỡng ép hoặc bảo đảm được việc bên nhận chuyển nhượng xây dựng theo tiến độ, do tiến độ phụ thuộc vào khả năng tài chính, điều kiện cá nhân hoặc các yếu tố khách quan khác của bên mua.
Trong trường hợp người nhận chuyển nhượng xây nhà sai thiết kế hoặc sai quy hoạch, họ đã có thể bị xử phạt theo các quy định hiện hành về vi phạm quy hoạch. Từ những phân tích trên, VCCI đề nghị bỏ quy định này.
Bên cạnh đó, VCCI cũng góp ý về Điều 9 của dự thảo, trong đó quy định xử phạt đối với nhà thầu tư vấn lập, điều chỉnh quy hoạch đô thị và nông thôn.
Dự thảo liệt kê nhiều hành vi vi phạm như: Lập nhiệm vụ quy hoạch vượt thời gian, lập quy hoạch không đúng căn cứ, nguyên tắc, điều kiện, trình tự, lập hoặc điều chỉnh tổng mặt bằng quy hoạch không đúng quy định, hay không lấy ý kiến hoặc lấy ý kiến không đúng quy định về đối tượng, nội dung, hình thức, thời gian.
VCCI cho rằng, các nghĩa vụ nêu trên thuộc trách nhiệm của chủ đầu tư, không phải của nhà thầu tư vấn. Việc xử phạt nhà thầu trong các trường hợp này là chưa phù hợp với vai trò và trách nhiệm của các bên trong quá trình lập và thẩm định quy hoạch.
Do đó, VCCI đề nghị xem xét lại đối tượng bị xử phạt tại Điều 9 nhằm đảm bảo tính chính xác và thống nhất với pháp luật hiện hành.
VCCI cũng lưu ý dự thảo đang có sự chồng lấn về phạm vi xử phạt với các văn bản pháp luật hiện hành, đặc biệt trong lĩnh vực đầu tư và môi trường.
Thứ nhất, tại Điều 15, một số hành vi như điều chỉnh dự án đầu tư xây dựng không đúng quy định hoặc không đảm bảo cấp đủ vốn đúng tiến độ trùng với phạm vi xử phạt của pháp luật về đầu tư theo Nghị định 122/2021/NĐ-CP.
Đáng chú ý, hành vi không đảm bảo cấp đủ vốn đúng tiến độ trong Điều 15 có bản chất tương tự với hành vi thực hiện dự án khu đô thị chậm tiến độ tại Điều 41 của Dự thảo nhưng lại đang bị áp ở hai khung phạt khác nhau.
Để tránh trùng lặp và bảo đảm tính thống nhất, VCCI đề nghị bỏ khoản 2, điểm c khoản 3 Điều 15 và khoản 1 Điều 41, đồng thời để các hành vi này được xử lý theo pháp luật về đầu tư.
Thứ hai, tại Điều 66, khoản 4 quy định xử phạt đối với việc sử dụng căn hộ chung cư để kinh doanh các ngành nghề như karaoke, vũ trường, quán bar, sửa chữa xe có động cơ hoặc kinh doanh dịch vụ nhà hàng không đảm bảo phòng cháy chữa cháy.
Theo VCCI, các hành vi này đã có cơ chế xử phạt riêng trong các nghị định về an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy và bảo vệ môi trường. Việc tiếp tục đưa vào Dự thảo Nghị định xử phạt trong lĩnh vực xây dựng là không phù hợp nguyên tắc phân định thẩm quyền xử phạt.
Vì vậy, VCCI đề nghị bỏ khoản 4 Điều 66 để bảo đảm tính rõ ràng, tránh chồng chéo và trùng lặp trong hệ thống pháp luật.
Ngoài ra, VCCI cũng đưa ra một số góp ý khác liên quan đến tính rõ ràng và mức độ phù hợp của các quy định xử phạt trong Dự thảo.
Thứ nhất, tại Điều 44 về bảo vệ và sử dụng mạng lưới cấp nước, VCCI cho rằng cụm từ không thông báo kịp thời là khái niệm định tính, dễ gây nhiều cách hiểu khi áp dụng. Do đó, cần bổ sung tiêu chí định lượng hoặc thời hạn cụ thể để bảo đảm minh bạch và thuận lợi cho công tác xử phạt.
Thứ hai, tại Điều 60 về phát triển nhà ở, mức phạt 80–100 triệu đồng đối với hành vi đặt tên hoặc điều chỉnh tên dự án không đúng quy định được đánh giá là quá cao so với tính chất vi phạm và không tương xứng với nhiều hành vi khác trong dự thảo.
VCCI đề nghị giảm mức xử phạt đáng kể, có thể chỉ áp dụng cảnh cáo hoặc phạt dưới 10 triệu đồng.
Thứ ba, đối với Điều 61 về quản lý và sử dụng nhà ở công vụ, nhà ở thuộc tài sản công, VCCI đề nghị bổ sung các biện pháp khắc phục hậu quả để đồng bộ với hệ thống xử phạt chung.
VCCI nhấn mạnh rằng, các góp ý trên nhằm bảo đảm dự thảo Nghị định thống nhất với pháp luật liên quan, có tính khả thi khi áp dụng và phản ánh đúng mức độ của từng hành vi vi phạm.
