Go Global là sáng kiến cần thiết, nhưng phải đi vào chiều sâu
Bộ Công Thương đang xây dựng dự thảo Quyết định phê duyệt Chương trình vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026–2030 (Go Global) nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 68 về phát triển kinh tế tư nhân. Đây được kỳ vọng là chương trình trọng điểm hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực hội nhập, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và xây dựng thương hiệu Việt trên thị trường quốc tế.
Góp ý đối với dự thảo, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) khẳng định Go Global là một sáng kiến cần thiết trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, cạnh tranh toàn cầu gia tăng và các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe.
Về cơ bản, VCCI hoàn toàn nhất trí với nội dung dự thảo Đề án và ủng hộ định hướng xây dựng Đề án Go Global nhằm hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam vươn ra thị trường quốc tế.
Tuy nhiên, theo VCCI, để chương trình thực sự mang lại hiệu quả bền vững, cần tiếp cận theo hướng lấy doanh nghiệp làm trung tâm. Go Global không nên chỉ được hiểu là chương trình thúc đẩy xuất khẩu, mà cần được thiết kế như một chương trình nâng cao năng lực hội nhập toàn diện của doanh nghiệp.
Theo đó, VCCI nhấn mạnh một số trụ cột then chốt mà doanh nghiệp Việt Nam cần được hỗ trợ, bao gồm: Tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, thay vì chỉ dừng ở các khâu gia công, lắp ráp có giá trị gia tăng thấp.
Đồng thời, các chương trình hỗ trợ trong Go Global phải đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng sản phẩm, môi trường, lao động và quản trị doanh nghiệp, xây dựng thương hiệu và hiện diện bền vững tại thị trường nước ngoài, thay vì xuất khẩu ngắn hạn, thiếu chiều sâu.
Đặc biệt, VCCI cho rằng cần xây dựng Thương hiệu quốc gia hoặc bộ nhận diện thương hiệu quốc gia theo từng ngành hàng cụ thể, có sự chỉ đạo xuyên suốt từ Trung ương đến địa phương.
Song song với đó là chiến lược phát triển sản phẩm theo chuỗi giá trị, từ quy hoạch vùng trồng, nguồn nước, sản xuất, chế biến, truy xuất nguồn gốc đến thị trường tiêu thụ.
Mục tiêu là hỗ trợ doanh nghiệp tạo ra sản phẩm đạt chuẩn quốc tế ngay từ gốc, hình thành vùng nguyên liệu ổn định, có thể truy xuất, có thương hiệu rõ ràng.
Đồng ý thành lập Hiệp hội doanh nghiệp Việt Nam ở nước ngoài
Một trong những góp ý cụ thể của VCCI liên quan đến chỉ tiêu tiếp cận thông tin. Tại dự thảo, chương trình đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% doanh nghiệp tiếp cận được thông tin về Go Global.
Theo VCCI, xét trên thực tế Việt Nam hiện có hàng triệu doanh nghiệp tư nhân, trong đó phần lớn là doanh nghiệp siêu nhỏ, chỉ hoạt động ở thị trường nội địa, việc đặt mục tiêu tuyệt đối như vậy là thiếu khả thi, khó đo lường, khó kiểm chứng và gây áp lực không cần thiết lên nguồn lực truyền thông của Nhà nước.
Do đó, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo điều chỉnh chỉ tiêu theo hướng khu biệt hóa đối tượng, tập trung vào những nhóm doanh nghiệp có năng lực và nhu cầu thực tế, như doanh nghiệp trong các ngành mũi nhọn (bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, Halal…) hoặc các doanh nghiệp đã tham gia các chương trình khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, đúng với định hướng của Go Global.
Bên cạnh đó, trong dự thảo, Bộ Công Thương đề xuất xây dựng “Quỹ hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân vươn ra thị trường quốc tế (Go Global Fund)” nhằm cung cấp tín dụng và bảo lãnh cho doanh nghiệp, song song với việc tiếp tục sử dụng các quỹ hiện hữu như Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa hay Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia.
VCCI cho rằng, nếu không xác định rõ phạm vi hỗ trợ chuyên biệt của Go Global Fund so với các quỹ hiện có, doanh nghiệp sẽ gặp lúng túng trong việc tiếp cận vốn, đồng thời có nguy cơ lãng phí bộ máy quản lý và phân tán nguồn lực.
Ngoài ra, VCCI đặc biệt lưu ý, các biện pháp hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp thâm nhập thị trường nước ngoài cần được rà soát kỹ lưỡng để bảo đảm không vi phạm các quy định của WTO, nhất là các quy định liên quan đến trợ cấp bị cấm như trợ cấp xuất khẩu hay ưu đãi tín dụng xuất khẩu.
Điều này nhằm giảm thiểu rủi ro Việt Nam và doanh nghiệp đối mặt với các vụ điều tra chống trợ cấp trong bối cảnh hội nhập sâu.
Liên quan đến việc hình thành mạng lưới hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam ở nước ngoài, VCCI đề nghị thống nhất và sửa tên viết tắt từ “VIETCHARM” thành “VIETCHAM” trong toàn bộ dự thảo Đề án.
VCCI cũng kiến nghị Bộ Công Thương và các bộ, ngành liên quan phối hợp chặt chẽ, hỗ trợ VCCI trong quá trình triển khai, thúc đẩy hình thành mạng lưới Hiệp hội Doanh nghiệp Việt Nam ở nước ngoài.
Đây sẽ là đầu mối quan trọng để tập hợp, hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam tại nước ngoài, đồng thời tăng cường kết nối với doanh nghiệp trong nước, góp phần hiện thực hóa mục tiêu Go Global.
