Ở khu vực ngoài khơi Thái Bình Dương, giữa Hawaii và California, bãi rác khổng lồ Thái Bình Dương được xác định là một trong những nguồn phát thải lớn các hạt nhựa siêu nhỏ vào không khí. Tại đây, rác thải nhựa va chạm, vỡ vụn thành các hạt li ti, dễ bị gió cuốn lên khí quyển. Ngoài ra, các nguồn khác như bãi rác, rác ven đường và lốp xe cũng góp phần đưa vi nhựa vào không khí.
Nhóm nhà khoa học từ Trung Quốc và Mỹ đã phân tích đặc tính của các hạt này, bao gồm màu sắc, kích thước và thành phần hóa học, nhằm đánh giá cách chúng tương tác với ánh sáng mặt trời. Kết quả cho thấy, thay vì chỉ phản xạ ánh sáng giúp làm mát hành tinh như một số giả định trước đây, nhiều loại nhựa lại hấp thụ nhiệt, góp phần làm ấm khí hậu.
Theo Hongbo Fu, nhà khoa học khí quyển tại Đại học Fudan, nghiên cứu đã chỉ ra một “mối liên hệ bị bỏ qua từ lâu” giữa ô nhiễm nhựa và biến đổi khí hậu.
Cụ thể, các loại nhựa có màu như đỏ, vàng, xanh lam và đen hấp thụ ánh sáng nhiều hơn khoảng 75 lần so với nhựa trong suốt. Hiệu ứng này được ví như việc mặc áo tối màu hấp thụ nhiệt nhiều hơn. Kích thước hạt cũng ảnh hưởng đến mức độ hấp thụ, trong đó nano nhựa - nhỏ hơn nhiều lần so với sợi tóc người - có khả năng giữ nhiệt mạnh hơn và tồn tại lâu hơn trong không khí.
Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng tính chất của các hạt nhựa có thể thay đổi theo thời gian. Khi bị lão hóa dưới tác động của tia cực tím, nhựa trắng có xu hướng chuyển vàng và hấp thụ nhiều nhiệt hơn, trong khi một số hạt màu đỏ có thể nhạt màu và phản xạ ánh sáng nhiều hơn. Tuy vậy, phần lớn các hạt trong khí quyển có xu hướng sẫm màu hơn theo thời gian.
Drew Shindell, giáo sư khoa học Trái đất tại Đại học Duke, cho biết kết luận quan trọng của nghiên cứu là tổng thể các hạt nhựa trong không khí có xu hướng làm ấm hơn là làm mát Trái đất.
Tác động này được đánh giá là nhỏ nhưng đáng kể. Theo các nhà khoa học, hiệu ứng làm ấm từ vi nhựa và nano nhựa tương đương khoảng 16% so với carbon đen, một trong những chất gây ô nhiễm không khí mạnh. Ở những khu vực tập trung rác thải nhựa trong đại dương, như bãi rác khổng lồ Thái Bình Dương, mức độ ảnh hưởng thậm chí có thể vượt qua carbon đen.
Zamin Kanji từ ETH Zürich cho rằng tác động làm ấm của vi nhựa đã từng được đề cập, nhưng nghiên cứu mới cung cấp đánh giá chi tiết hơn về vai trò của kích thước và màu sắc.
Dù vậy, giới khoa học nhấn mạnh vẫn còn nhiều bất định, đặc biệt là trong việc đo lường chính xác lượng nhựa tồn tại trong khí quyển. Theo Natalie Mahowald từ Đại học Cornell, tác động hiện tại của vi nhựa đến khí hậu vẫn ở mức nhỏ, nhưng có thể gia tăng nếu lượng nhựa trong môi trường tiếp tục tăng.
Các tác giả nghiên cứu cho rằng, dù còn hạn chế về dữ liệu, bằng chứng hiện tại đủ để khẳng định xu hướng tổng thể là làm nóng lên. Họ kêu gọi các mô hình khí hậu cần được cập nhật để tính đến yếu tố vi nhựa trong khí quyển.
