Dù vốn được coi là "hầm trú ẩn" an toàn nhất mỗi khi biến động địa chính trị xảy ra, giá vàng lại đang ghi nhận mức sụt giảm tới 13% kể từ khi cuộc xung đột với Iran bùng nổ. Diễn biến ngược dòng này đang gây ngạc nhiên cho giới đầu tư toàn cầu.
So với vàng, nhiều loại tài sản khác đang chống chịu tốt hơn trước làn sóng xung đột tại Trung Đông. Cụ thể, chỉ số S&P 500 chỉ giảm 7% và chỉ số Nasdaq thiên về công nghệ giảm 8%.
Đáng chú ý, đồng Bitcoin chỉ ghi nhận mức giảm nhẹ 2%. Trong báo cáo đầu tuần này, Bộ phận Nghiên cứu của Deutsche Bank nhận định rằng sự suy yếu của giá vàng chính là biến động bất thường nhất trên thị trường trong giai đoạn chiến sự này.
Theo các chuyên gia, đà bán tháo vàng bắt nguồn từ sự cộng hưởng của nhiều yếu tố: mức giá quá cao trước khi chiến tranh nổ ra, sự hấp dẫn từ các tài sản rủi ro thấp khác và thực tế là vàng không phải lúc nào cũng giữ vững được vị thế tài sản an toàn trong mọi hoàn cảnh.
Hệ quả từ giai đoạn tăng trưởng quá nóng
Ông Adam Turnquist, Chiến lược gia kỹ thuật trưởng tại LPL Financial, nhận định rằng đôi khi vàng có thể "thoát ly khỏi các quy luật lâu đời để giao dịch theo nhịp điệu riêng".
Trước khi sụt giảm, vàng đã có một giai đoạn tăng trưởng bùng nổ kéo dài nhiều tháng. Những bất ổn về kinh tế và địa chính trị trong năm ngoái đã đẩy nhu cầu đối với vàng và bạc lên cao, do nhóm kim loại quý này thường biến động độc lập với thị trường chứng khoán.
Mới đây nhất vào tháng 1, giá vàng đã chạm mức cao kỷ lục mọi thời đại, tiệm cận ngưỡng 5.600 USD/ounce. Ngay cả khi đã lùi về mức hiện tại là khoảng 4.490 USD/ounce, giá vàng vẫn cao hơn gần 50% so với cùng kỳ năm ngoái.
Giáo sư Campbell Harvey tại Trường Kinh doanh Fuqua thuộc Đại học Duke cho rằng chính đà tăng trưởng phi mã này đã khiến vàng trở nên mong manh trước áp lực bán tháo.
Theo ông, sau khi đạt đỉnh lịch sử, kim loại quý này thường có xu hướng điều chỉnh giảm hoặc mang lại lợi nhuận không đáng kể.
"Điều bất thường đối với tôi là đợt tăng giá quá mạnh trước đó. Những gì chúng ta đang thấy hiện nay chỉ là sự sụt giảm từ đỉnh cao đó mà thôi", ông Harvey chia sẻ.
"Vị thế an toàn" không phải là tuyệt đối
Mặc dù lịch sử chứng minh vàng thường tăng giá trong các giai đoạn bất ổn, nhưng quy luật này không phải lúc nào cũng đúng.
Một phân tích được ông Harvey đồng thực hiện vào năm 2025 chỉ ra rằng, trong 11 đợt bán tháo lớn trên thị trường chứng khoán kể từ cuối những năm 1980, giá vàng đã tăng trong 8 lần.
Tuy nhiên, ông Harvey cũng cảnh báo rằng vàng có thể "thiếu nhất quán trong vai trò là hầm trú ẩn an toàn". Bản thân giá vàng cũng sở hữu những biến động riêng và có thể gây thua lỗ thay vì đóng vai trò là "tấm lưới an toàn" cho nhà đầu tư.
"Vàng sẽ không biến động đồng nhất với mọi cuộc khủng hoảng địa chính trị", chuyên gia này khẳng định.
Áp lực từ lợi suất trái phiếu và lãi suất
Một nguyên nhân quan trọng khác khiến giá vàng sụt giảm là sự gia tăng đồng thời của lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ.
Khác với vàng, trái phiếu mang lại cho nhà đầu tư khoản thanh toán hàng năm ổn định. Hiện tại, lợi suất trái phiếu Kho bạc kỳ hạn 10 năm đang đứng ở mức khoảng 4.45%, tăng gần 0,5 điểm phần trăm chỉ trong vòng một tháng qua.
Sự gia tăng của lợi suất trái phiếu phản ánh kỳ vọng rằng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ giữ lãi suất ở mức cao trong thời gian dài hơn để kiềm chế lạm phát do chiến tranh gây ra. Khi lãi suất duy trì ở mức cao, vàng trở nên kém hấp dẫn hơn vì bản thân nó không tạo ra lãi suất định kỳ.
Dù cảnh báo về khả năng biến động của vàng trong vài tuần hoặc vài tháng tới, nhiều nhà phân tích vẫn giữ cái nhìn lạc quan về triển vọng dài hạn.
Thực tế, giá vàng đã tăng gần 160% trong vòng 5 năm qua. Ông Harvey kết luận: "Xét về dài hạn, những người nắm giữ vàng vẫn đang có kết quả đầu tư rất tốt".
