Dân chủ trong Đảng – nguồn sức mạnh nội sinh
Phát biểu tại hội nghị, Phó Giáo sư – Tiến sĩ Nguyễn Toàn Thắng, nguyên Viện trưởng Viện Văn hóa và Phát triển, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, nhấn mạnh một chân lý hết sức sâu sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Để làm cho Đảng mạnh, thì phải mở rộng dân chủ” và “Kỷ luật trong dân chủ, dân chủ phải có kỷ luật”. Tư tưởng này không chỉ là kim chỉ nam cho hoạt động của Đảng mà còn là nguyên tắc sống còn để Đảng giữ gìn bản chất cách mạng và năng lực lãnh đạo trong thời đại mới.
Thực hành dân chủ trong Đảng không đơn thuần là mở rộng quyền bình luận hay trao đổi ý kiến; đó là xây dựng một môi trường tổ chức hoạt động minh bạch, cởi mở và tôn trọng tập thể. Đây là biểu hiện sinh động của nguyên tắc dân chủ tập trung – sắc thái đặc trưng của tổ chức Đảng Cộng sản Việt Nam. Trong các đại hội đảng bộ, các phiên họp quan trọng đến công tác nhân sự, việc thảo luận, lấy ý kiến, và bỏ phiếu theo nguyên tắc tập trung tập thể thể hiện sâu sắc bản chất dân chủ của Đảng, tạo nên sự thống nhất cao trong ý chí và hành động.
Dân chủ trong Đảng là cơ sở để phát huy trí tuệ tập thể, tạo điều kiện cho mỗi đảng viên, cán bộ được đóng góp ý kiến, phản biện các chủ trương, đường lối và giải pháp thực tiễn. Khi mỗi ý kiến được tôn trọng và được cân nhắc công bằng, quyết định cuối cùng được hình thành từ thảo luận dân chủ sẽ có sức lan tỏa và được tổ chức thực hiện hiệu quả hơn. Điều này không chỉ nâng cao trách nhiệm của từng cá nhân mà còn củng cố niềm tin của quần chúng vào nền tảng tổ chức của Đảng.
Tuy vậy, nếu chỉ thực hiện “dân chủ rộng rãi” mà thiếu kỷ luật, thiếu cơ chế kiểm soát thì sẽ dẫn đến tự do quá mức, làm mất đi cơ sở tổ chức, thậm chí trở thành nguyên nhân dẫn đến sự phân hóa nội bộ, cản trở mục tiêu chung. Vì vậy, dân chủ phải luôn gắn với kỷ luật, kỷ cương làm tiền đề để đảm bảo mỗi quyền tự do đều đi đôi trách nhiệm.
Kỷ luật – nền tảng của sức mạnh tổ chức
Kỷ luật trong Đảng không phải là hình thức cưỡng chế máy móc, mà là sự tự giác tuân thủ hệ thống nguyên tắc, quy định và quyết sách của Đảng. Kỷ luật chính là bảo đảm sự thống nhất từ ý chí đến hành động, từ trung ương đến cơ sở. Khi kỷ luật phát huy hiệu quả, cán bộ, đảng viên có trách nhiệm cao hơn với nhiệm vụ được giao, hành vi công vụ đúng đắn, tránh những biểu hiện “xa rời quần chúng”, vi phạm nguyên tắc tổ chức hoặc lơ là công tác tự rèn luyện.
Một tổ chức kỷ luật nghiêm minh còn là lá chắn quan trọng để phòng, chống suy thoái tư tưởng, đạo đức, lối sống; hạn chế tiêu cực, tham nhũng và lạm quyền. Thực tế cho thấy những tổ chức Đảng nghiêm túc trong kỷ luật thường đi kèm với môi trường làm việc lành mạnh, minh bạch và hiệu quả cao hơn.
Trong bối cảnh hội nhập, khi Đảng ta đứng trước nhiều thử thách mới, sự nghiêm túc trong thực hành kỷ luật không chỉ là phạm trù nội bộ mà còn là điều kiện để nâng cao năng lực lãnh đạo, quản lý, phát huy tốt vai trò tiên phong. Đảng mạnh mẽ trong kỷ luật sẽ tạo được sự tin tưởng không chỉ trong nội bộ tổ chức mà còn trong xã hội rộng lớn.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ và kỷ luật là sự kết tinh sâu sắc giữa truyền thống dân tộc và tinh hoa của chủ nghĩa Mác – Lênin. Người nhắc nhở rằng trong Đảng, “dân chủ phải có kỷ luật, kỷ luật trong dân chủ” – nghĩa là dân chủ không phải là vô trật tự, còn kỷ luật không thể bóp nghẹt quyền làm chủ của tập thể. Sự kết hợp này đảm bảo Đảng vừa tiên tiến, vừa thực tiễn; vừa tôn trọng ý kiến thành viên, vừa giữ vững trật tự tổ chức.
Trong quá trình đổi mới đất nước, Đảng Cộng sản Việt Nam tiếp tục khẳng định lấy thực hành dân chủ, tăng cường kỷ luật và kỷ cương làm một trong những phương thức then chốt để xây dựng tổ chức trong sạch, vững mạnh. Đặc biệt, Nghị quyết Đại hội thứ XIII của Đảng một lần nữa nhấn mạnh mối quan hệ không thể tách rời giữa hai yếu tố này khi triển khai nhiệm vụ xây dựng Đảng và hệ thống chính trị.
Việc Tỉnh ủy Vĩnh Phúc lựa chọn chuyên đề năm 2025 gắn với thực hành dân chủ và tăng cường kỷ luật không chỉ là yêu cầu chính trị mà còn là nhu cầu cấp thiết trong công tác xây dựng Đảng bộ địa phương. Qua hội nghị quán triệt, cán bộ, đảng viên được nhắc nhở về trách nhiệm tự soi, đánh giá và hoàn thiện bản thân; tập thể được định hướng xây dựng mối quan hệ phối hợp công việc hiệu quả, trong sáng.
Tỉnh ủy cũng chỉ đạo các cấp ủy thực hiện nghiêm túc việc kiểm tra, giám sát, đồng thời tăng cường tuyên truyền, biểu dương những điển hình tốt trong việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Điều này không chỉ lan tỏa giá trị trong Đảng mà còn tạo sự đồng thuận trong xã hội, góp phần xây dựng Vĩnh Phúc ngày càng phát triển bền vững, nhân văn và đoàn kết.
Thực hành dân chủ và tăng cường kỷ luật không phải là hai mục tiêu tách biệt, mà là hai mặt của một chiến lược xây dựng Đảng bền vững. Khi được triển khai đúng đắn, chúng sẽ trở thành nguồn lực nội sinh mạnh mẽ đưa Đảng bộ Vĩnh Phúc nói riêng, Đảng Cộng sản Việt Nam nói chung ngày càng trong sạch, vững mạnh, phù hợp với yêu cầu thời đại. Đây chính là sự gìn giữ di sản tư tưởng Hồ Chí Minh một cách sống động và hiệu quả nhất trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước.
