Ngày 6/11, Quốc hội thảo luận ở tổ về Dự án Luật Xây dựng (sửa đổi). Các đại biểu thống nhất với sự cần thiết sửa đổi, ban hành Luật, là yêu cầu tất yếu xuất phát từ định hướng lớn của Đảng, Nhà nước về đổi mới công tác lập pháp và cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh trong kỷ nguyên số.
Đại biểu Hà Sỹ Đồng (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị) cho biết, dự thảo luật đã bãi bỏ thủ tục thẩm định thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở. Cụ thể, sau khi dự án được phê duyệt, chủ đầu tư tự tổ chức thẩm định, kiểm soát thiết kế kỹ thuật, thiết kế bản vẽ thi công (Điều 29). Việc cắt giảm này thể hiện bước chuyển từ “tiền kiểm sang hậu kiểm”, trao quyền chủ động cho chủ đầu tư, giảm bớt thủ tục trung gian.
Tuy nhiên, đại biểu Hà Sỹ Đồng lo ngại chất lượng thiết kế kỹ thuật có được đảm bảo khi không còn thẩm định nhà nước hay không. Chủ đầu tư có thể không đủ năng lực tự thẩm định, nhất là dự án quy mô lớn, kỹ thuật phức tạp. Mặc dù dự thảo đã yêu cầu thiết kế các công trình có ảnh hưởng lớn phải được thẩm tra về an toàn bởi tổ chức tư vấn độc lập, nhưng điều này vẫn nên bổ sung cơ sở pháp lý chặt chẽ về hậu kiểm.
Do đó, đại biểu Hà Sỹ Đồng đề nghị Ban soạn thảo cân nhắc, bổ sung thêm cơ chế kiểm soát sau khi chủ đầu tư thẩm định thiết kế. Cụ thể: Đối với công trình có quy mô lớn, kỹ thuật phức tạp (theo tiêu chí Chính phủ quy định), bắt buộc chủ đầu tư phải thuê tổ chức tư vấn có đủ năng lực thẩm tra thiết kế và báo cáo kết quả cho cơ quan quản lý nhà nước (ví dụ Sở Xây dựng) trước khi thi công. Cơ quan quản lý có thể không duyệt lại nhưng cần lưu hồ sơ để phục vụ thanh tra, kiểm tra đột xuất. Bổ sung quy định về tăng cường khâu kiểm tra nghiệm thu nhà nước: nên nghiên cứu giao cơ quan chuyên môn về xây dựng quyền kiểm tra công tác nghiệm thu của chủ đầu tư đối với các công trình quan trọng, thay vì chỉ hậu kiểm khi có sự cố.
Cũng quan tâm về nội dung thẩm định thiết kế xây dựng, đại biểu Trần Thị Hiền (Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình) đồng tình với dự thảo luật và khẳng định, việc quy định thẩm định thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở không do cơ quan chuyên môn về xây dựng thực hiện như trước đây, mà giao cho chủ đầu tư thực hiện góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo điều kiện đầu tư kinh doanh, giảm đáng kể khối lượng công việc của cơ quan chuyên môn về xây dựng, phát huy được vai trò của chủ đầu tư, trách nhiệm của tư vấn thiết kế, tư vấn thẩm tra trong các nội dung về chuyên môn.
Trong khi đó, đối với các chính sách phát triển nhà ở xã hội, đại biểu Hà Sỹ Đồng đề nghị, Ban soạn thảo cân nhắc rà soát lại thêm các quy định, chính sách mang tính đột phá, nhằm thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội và cơ chế đặc thù cho các dự án nhà ở xã hội dành cho người thu nhập thấp.
Cụ thể, đại biểu đề xuất xây dựng cơ chế đặc thù để tháo gỡ vướng mắc pháp lý cho dự án nhà ở xã hội. Bổ sung quy định ưu đãi và khuyến khích doanh nghiệp tham gia xây dựng nhà ở xã hội. Mở rộng đối tượng và đơn giản hóa điều kiện được mua, thuê nhà ở xã hội.
Đại biểu cũng nhấn mạnh, để các dự án nhà ở xã hội sớm đi vào thực tế, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các dự án có thể hoàn thành trong vòng 2-3 năm. Vì vậy, dự thảo Luật Xây dựng (sửa đổi) nên bổ sung nguyên tắc ưu tiên đặc biệt cho nhà ở xã hội: từ khâu giao đất (miễn, giảm tiền sử dụng đất), thủ tục cấp phép xây dựng (có thể miễn giấy phép nếu dự án đáp ứng tiêu chí nhất định), khâu nghiệm thu đưa vào sử dụng. Những ưu tiên này sẽ góp phần hiện thực hóa mục tiêu đầu tư 1 triệu căn nhà ở xã hội giai đoạn 2021-2030 mà Chính phủ đề ra, đồng thời giúp người thu nhập thấp sớm có nhà ở ổn định.
