Việc xây dựng Thông tư xuất phát từ yêu cầu thể chế hóa kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước về cải cách tư pháp, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Đồng thời, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật sau khi Luật Giám định tư pháp năm 2025 được Quốc hội thông qua và có hiệu lực thi hành.
Theo Tờ trình của Vụ Pháp chế, trong bối cảnh nhiều văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến giám định tư pháp đã được sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới, việc ban hành Thông tư hướng dẫn trong lĩnh vực khoa học và công nghệ là cần thiết, phù hợp với thẩm quyền quản lý nhà nước của Bộ.
Mục tiêu của Thông tư nhằm tạo cơ sở pháp lý rõ ràng, minh bạch cho tổ chức và hoạt động giám định tư pháp trong lĩnh vực khoa học và công nghệ; nâng cao chất lượng đội ngũ giám định viên, hiệu quả trưng cầu và thực hiện giám định; tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; góp phần giải quyết các vụ việc, vụ án khách quan, đúng pháp luật.
Dự thảo Thông tư gồm 5 chương, 35 điều và 3 phụ lục, quy định tương đối toàn diện về:
Tiêu chuẩn, điều kiện bổ nhiệm, miễn nhiệm, cấp và thu hồi thẻ giám định viên tư pháp; Công nhận, hủy bỏ công nhận người giám định tư pháp theo vụ việc và tổ chức giám định tư pháp theo vụ việc; Trình tự, thủ tục tiếp nhận trưng cầu, yêu cầu giám định tại Bộ và tại địa phương; Quy trình giám định tư pháp trong lĩnh vực khoa học và công nghệ; Quy chuẩn chuyên môn, chi phí và chế độ bồi dưỡng giám định; Trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị có liên quan.
Đáng chú ý, dự thảo Thông tư kèm theo Danh mục lĩnh vực chuyên môn, chuyên ngành giám định thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ Khoa học và Công nghệ; Sơ đồ quy trình giám định và hệ thống biểu mẫu văn bản, góp phần chuẩn hóa hoạt động giám định trong thực tiễn.
Bên cạnh đó, dự thảo quy định 12 thủ tục hành chính nội bộ, đồng thời thực hiện phân cấp cho Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trong thực hiện một số thủ tục; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, hướng tới việc nộp hồ sơ, xử lý thủ tục thông qua hệ thống điện tử.
Theo đánh giá, Thông tư không làm phát sinh tổ chức bộ máy mới, không tăng biên chế; việc triển khai được bảo đảm bằng nguồn nhân lực và cơ cấu hiện có. Kinh phí thực hiện được bố trí theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước.
Việc ban hành Thông tư được kỳ vọng sẽ góp phần hoàn thiện cơ chế giám định tư pháp trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, đáp ứng yêu cầu của hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án; đồng thời tăng cường phối hợp liên ngành, nâng cao tính chuyên nghiệp, minh bạch và hiệu quả của hoạt động giám định tư pháp trong tình hình mới.
Dự kiến, Thông tư sẽ được trình ban hành trước ngày 31/3/2026 theo trình tự, thủ tục rút gọn.
