Xét nghiệm di truyền để sàng lọc dị tật, bệnh lý có thể xảy ra với trẻ

(CLO) Tọa đàm “Cập nhật kiến thức về các xét nghiệm di truyền quan trọng chăm sóc sức khỏe sinh sản phụ nữ” vừa được Viện Di truyền Y học - Gene Solutions tổ chức đã mang tới rất nhiều thông tin, kiến thức hữu ích cho người sắp hoặc có kế hoạch sinh con.

Theo các chuyên gia, Việt Nam hàng năm có đến 41.000 trẻ bị dị tật bẩm sinh như Down, Patau hay Edwards,... Song song đó, các bệnh lặn đơn gen như rối loạn chuyển hóa đường galactose, phenylketon niệu, thiếu hụt men G6PD, tan máu bẩm sinh Thalassemia thể alpha và beta cũng khá phổ biến. Các bệnh lý di truyền trên rất nguy hiểm, gây nhiều nỗi đau về tinh thần và gánh nặng kinh tế, nên việc thực hiện sớm 2 xét nghiệm gồm dị tật di truyền và bệnh lặn đơn gen sẽ giúp gia tăng hiệu quả phòng ngừa và điều trị bệnh. 

Với xét nghiệm dị tật di truyền, vài năm qua, xét nghiệm NIPT đã dần được nhiều thai phụ biết và lựa chọn bên cạnh các xét nghiệm truyền thống như double test hay triple test.

Xét nghiệm di truyền giúp sàng lọc dị tật, bệnh lý có thể xảy tới với trẻ. Ảnh minh họa.

Xét nghiệm di truyền giúp sàng lọc dị tật, bệnh lý có thể xảy tới với trẻ. Ảnh minh họa.

Nói về NIPT, Tiến sĩ - Bác sĩ Trần Nhật Thăng - Trưởng khoa Phụ Sản, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM cho biết: “NIPT là xét nghiệm sàng lọc trước sinh không xâm lấn dựa trên DNA ngoại bào của nhau thai phóng thích vào trong máu mẹ nhằm phát hiện các dị tật bẩm sinh phổ biến do bất thường số lượng nhiễm sắc thể, như Down, Edwards, Patau… Có thể thực hiện khi thai được 9-10 tuần tuổi”.

Theo chuyên gia, trước đây, xét nghiệm NIPT vốn chỉ dành cho thai phụ nguy cơ cao, tức là nhóm thai phụ mang thai lớn tuổi, hoặc là có kết quả sàng lọc sinh hóa dương tính. Trên thực tế, ứng dụng của xét nghiệm NIPT linh hoạt hơn, có thể được áp dụng tùy vào nhiều trường hợp, thậm chí có thể thay thế cho các xét nghiệm sàng lọc sinh hóa truyền thống. 

Bác sĩ Bùi Chí Thương - giảng viên Bộ môn Phụ Sản, Đại học Y Dược TP.HCM cho biết: “So với xét nghiệm sàng lọc truyền thống như double test hay triple test, NIPT có nhiều điểm ưu việt. Đây là phương án xét nghiệm sàng lọc dị tật di truyền thai nhi không xâm lấn, là một cuộc cách mạng, một bước tiến lớn của y học, tức không động chạm đến thai nhi, chính xác đến 99%, giảm tỷ lệ chọc ối oan”.

Về quy trình xét nghiệm NIPT, Tiến sĩ Nguyễn Hoài Nghĩa - Chuyên gia cấp cao tại Viện Di truyền Y học - Gene Solutions lý giải: “NIPT giúp phát hiện DNA của nhau thai trong máu mẹ. Chỉ cần lấy mẫu máu từ người phụ nữ đang mang thai để tách chiết DNA ngoại bào của người mẹ và nhau thai. DNA ngoại bào được giải trình tự và xác định vị trí nhiễm sắc thể, sau đó được đếm để sàng lọc các bệnh về số lượng nhiễm sắc thể”.

Với xét nghiệm các bệnh lặn đơn gen, theo Tiến sĩ Nghĩa, bất thường đơn gen gây ra các bệnh đơn gen phổ biến như alpha và beta thalassemia, rối loạn chuyển hóa đường galactose, phenylketon niệu và thiếu men G6PD. Đây là các bệnh phổ biến tại Việt Nam nhưng vẫn đang là một “mảng tối” vì chưa được nhận thức đầy đủ về mức độ nghiêm trọng và chưa được tầm soát đúng mức. 

“Chúng tôi nhận thấy đây đều là những bệnh có tỷ lệ người lành mang gen bệnh rất cao tại Việt Nam. Cứ 30 người có 1 người mang gen bệnh thiếu hụt men G6PD; cứ 87 người thì có 1 người mang gen “dị ứng” sữa mẹ galactosemia; riêng tại Việt Nam mỗi năm có đến 8.000 trẻ chào đời bị tan máu bẩm sinh, trung bình cứ 20 người lành thì có 1 người mang gen bệnh này” - Tiến sĩ  Nghĩa thông tin.

Từ các lý do trên, Bác sĩ Trần Nhật Thăng cho rằng nên tư vấn cho các cặp vợ chồng sắp có kế hoạch sinh con cân nhắc việc xét nghiệm sàng lọc bệnh lặn đơn gen, để chẩn đoán trước rủi ro cho em bé, nhằm chủ động lựa chọn cách thức để sinh con khỏe mạnh. Vì nếu cả vợ và chồng đều là người lành mang gen bệnh của cùng một bệnh lý di truyền, thì 25% con sinh ra sẽ ở trạng thái đồng hợp tử của gen bệnh, khi đó triệu chứng bệnh sẽ xuất hiện. Hậu quả là thai nhi có thể mất trong bụng mẹ hoặc mất sau khi sinh một thời gian do nhiều bất thường nặng nề của cơ thể.

"Xét nghiệm tầm soát người lành mang gen bệnh chỉ giúp loại trừ khả năng sinh con ra mang các bệnh lý di truyền đơn gen được tầm soát chứ không loại trừ tất cả các bệnh lý và dị tật. Cần chú ý các yếu tố tiêm chủng, vệ sinh, dinh dưỡng, vận động, khám thai định kỳ, nghỉ ngơi hợp lý để có được một thai kỳ khỏe mạnh cho cả mẹ và bé” - Bác sĩ Trần Nhật Thăng đúc kết.

Xem thêm

Trẻ sinh non, suy dinh dưỡng nặng có thể được bảo hiểm y tế chi trả dinh dưỡng điều trị

Trẻ sinh non, suy dinh dưỡng nặng có thể được bảo hiểm y tế chi trả dinh dưỡng điều trị

(CLO) Bộ Y tế đang nghiên cứu bổ sung chi phí dinh dưỡng điều trị vào phạm vi thanh toán của Quỹ Bảo hiểm y tế (BHYT), trước mắt ưu tiên 3 nhóm trẻ: dưới 6 tuổi bị suy dinh dưỡng cấp tính, trẻ sinh non, nhẹ cân và trẻ mắc động kinh kháng thuốc. Chính sách được kỳ vọng giúp nhiều gia đình giảm gánh nặng chi phí, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận các phương pháp điều trị cần thiết cho trẻ.

Dấu hiệu viêm phổi dễ bị bỏ qua ở người cao tuổi

Dấu hiệu viêm phổi dễ bị bỏ qua ở người cao tuổi

(CLO) Một cụ ông 81 tuổi nhập viện vì sốt cao, đau khớp dữ dội; cụ bà 72 tuổi lại không sốt, chỉ đau mỏi toàn thân, tức ngực và khó thở. Cả hai được xác định mắc viêm phổi, cho thấy bệnh ở người cao tuổi có thể biểu hiện không điển hình, dễ bị bỏ sót.

Một kiểu cô đơn có thể dẫn người già đến đột quỵ

Một kiểu cô đơn có thể dẫn người già đến đột quỵ

(CLO) Ngại làm phiền con cái, nhiều người cao tuổi âm thầm chịu đựng bệnh tật, tự ý bỏ thuốc hoặc giấu tình trạng sức khỏe. Một cụ bà 80 tuổi có tiền sử tăng huyết áp, rung nhĩ đã nhập viện trong tình trạng yếu liệt nửa người, nhồi máu não sau khi ngừng thuốc điều trị.

Phụ nữ sau 35 tuổi, chăm sóc da nên uống bên trong hay thoa bên ngoài?

Phụ nữ sau 35 tuổi, chăm sóc da nên uống bên trong hay thoa bên ngoài?

Nhiều chị em khi chăm sóc da thường băn khoăn: nên đầu tư vào các loại kem dưỡng, serum thoa bên ngoài hay bổ sung collagen và dưỡng chất từ bên trong? Thực tế, đây không phải là hai phương pháp đối lập. Mỗi cách có một vai trò riêng và việc kết hợp hợp lý sẽ giúp chăm sóc làn da toàn diện hơn.

Đeo kính áp tròng nhưng vệ sinh sai cách khiến đôi mắt của nam thanh niên 25 tuổi đứng trước nguy cơ mù lòa

Đeo kính áp tròng nhưng vệ sinh sai cách khiến đôi mắt của nam thanh niên 25 tuổi đứng trước nguy cơ mù lòa

(CLO) Thường xuyên đeo kính áp tròng và làm việc nhiều giờ với máy tính, nam thanh niên 25 tuổi quê Bắc Ninh bị viêm mắt nặng sau một năm, thị lực hai mắt giảm còn 5-6/10. Bác sĩ cảnh báo thói quen vệ sinh kính sai cách có thể dẫn đến loét, hoại tử giác mạc, thậm chí phải ghép giác mạc.

Nguồn ảnh: Báo Sức khoẻ Đời sống

WHO khuyến nghị Việt Nam cấm toàn diện thuốc lá điện tử, chặn đứng nguồn cung trên mạng

(CLO) Dẫn chứng dữ liệu toàn cầu cho thấy tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở các nước cho phép lưu hành cao gấp gần 3 lần so với nhóm áp dụng lệnh cấm, đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị Việt Nam cần đưa quy định cấm toàn diện các loại thuốc lá mới vào dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá sửa đổi.

Con giun dài 18 cm chui sâu vào ống mật người phụ nữ

Con giun dài 18 cm chui sâu vào ống mật người phụ nữ

(CLO) Các bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai nội soi gắp thành công con giun đũa dài khoảng 18 cm, một đầu đã chui qua nhú tá lớn vào ống mật chủ của người phụ nữ 46 tuổi. Bệnh nhân không phải phẫu thuật, được xuất viện ngay trong ngày.

8 năm ngất bí ẩn, phát hiện 5 lần tim ngừng đập trong nửa giờ

8 năm ngất bí ẩn, phát hiện 5 lần tim ngừng đập trong nửa giờ

(CLO) Holter điện tâm đồ ghi nhận 5 khoảng ngừng tim, mỗi lần kéo dài 5-6 giây, ở người đàn ông 39 tuổi thường xuyên ngất không rõ nguyên nhân suốt gần 8 năm. Chỉ 3 giờ sau khi phát hiện bất thường, bác sĩ hoàn tất ca cấy máy tạo nhịp tim cấp cứu.

Ung thư phổi dẫn đầu ca tử vong: Bác sĩ khẳng định không phải ‘án tử’

Ung thư phổi dẫn đầu ca tử vong: Bác sĩ khẳng định không phải ‘án tử’

(CLO) Ung thư phổi là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trong các bệnh ung thư tại Việt Nam. Tuy nhiên, quan niệm mắc căn bệnh này đồng nghĩa với "án tử" đã trở nên lạc hậu. Với những tiến bộ trong chẩn đoán và điều trị, người bệnh được phát hiện ở giai đoạn sớm có cơ hội sống trên 5 năm lên tới hơn 90%.

Ninh Bình đặt mục tiêu hoàn thành khám sức khỏe toàn dân trước ngày 15/12/2026

Ninh Bình đặt mục tiêu hoàn thành khám sức khỏe toàn dân trước ngày 15/12/2026

(CLO) Đến ngày 31/10/2026, Ninh Bình đã khám sức khỏe cho hơn 2,86 triệu người, đạt 75,3% kế hoạch. Ngành Y tế đang phối hợp với các địa phương triển khai nhiều giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến độ, phấn đấu hoàn thành chương trình khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho người dân trước ngày 15/12/2026.

Cỡ chữ bài viết: