Bài 4: Sử dụng sách giáo khoa ở nước Anh, câu chuyện đáng để suy ngẫm!

(CLO) Theo GS. TS Bùi Thị Minh Hồng, hiện công tác tại Đại học Thành phố Birmingham, Anh Quốc; Giám đốc Mạng lưới Giáo dục AVSE Global, ở Anh bà hầu như không biết mặt sách giáo khoa của con cho tới tận năm lớp 12 trước khi con vào đại học.

Bài liên quan

Bài 1: Thực hiện xã hội hóa biên soạn sách giáo khoa và vấn đề sách giáo khoa cho mọi trẻ em

Bài 2: Kinh nghiệm quốc tế trong việc nâng cao chất lượng trong biên soạn và sử dụng tiết kiệm sách giáo khoa

Bài 3: Vai trò của sách giáo khoa và chia sẻ của chuyên gia đã trải nghiệm nền giáo dục nước Úc

“Ở Anh quốc tôi hầu như không biết mặt SGK của con”

Tiếp  tục loạt bài viết; “Đổi mới sách giáo khoa (SGK) tại Việt Nam đối sánh với quốc tế”, Báo Nhà báo & Công luận xin giới thiệu những chia sẻ của GS. TS Bùi Thị Minh Hồng, hiện công tác tại Đại học Thành phố Birmingham, Anh Quốc; Giám đốc Mạng lưới Giáo dục AVSE Global, về trải nghiệm giáo dục của bà tại Anh quốc.

bai 4 su dung sach giao khoa o nuoc anh cau chuyen dang de suy ngam hinh 1

GS Bùi Thị Minh Hồng (ngoài cùng bên trái) gặp gỡ các đồng nghiệp sau đại dịch Covid-19.

Theo GS. TS Bùi Thị Minh Hồng: “Là một nhà giáo dục, lại nghiên cứu sâu về phát triển nguồn nhân lực, tôi khá quan tâm tới SGK ở Việt Nam. Cũng vì một phần tôi đã sống và học ở Việt Nam, đồng thời chứng kiến con tôi đi học ở nước Anh nên tôi có sự so sánh được hơn về SGK”.

Theo đó, ở Việt Nam xã hội hóa SGK gần như từ thế hệ của bà, từ 40 năm về trước. Bố mẹ bà đã phải bỏ tiền mua SGK cho các con từ ngày đó. Do nghèo nên chị em bà thường tái sử dụng sách của các anh chị khóa trên, chỉ mua bổ sung những cuốn thất lạc.

“Còn ở nước Anh thì tôi hầu như không biết mặt SGK của con cho tới tận năm lớp 12 trước khi con vào đại học thì thi thoảng có mượn vài cuốn sách Toán và Vật lý của trường mang về. Trước đó, con có xin tôi mua vài cuốn truyện kinh điển nằm trong chương trình văn học của trường vì con nói truyện đó trong thư viện có hạn mà ai cũng cần đọc” - GS Bùi Thị Minh Hồng chia sẻ.

Tìm hiểu về giáo dục phổ thông ở nước Anh, bà Hồng cho biết: “Nước này có Chương trình Giáo dục Quốc gia (CTGDQG) dài hơn 200 trang quy định cụ thể và chi tiết các môn học bắt buộc và tự chọn, tùy thuộc vào quyết định của từng trường công.

CTGDQG này chỉ áp dụng với các trường công, chứ không áp đặt cho trường dân lập hay nhà thờ. Kể cả đối với trường công thì CTGDQG này cũng ghi rõ: CTGDQG chỉ là một phần của giáo dục trẻ em.

Điều quan trọng là nước Anh khuyến khích giáo viên phát triển các bài học thú vị và kích thích sự phát triển kiến thức, hiểu biết và kỹ năng của học sinh như một phần của chương trình học rộng hơn mà mỗi trường lựa chọn đưa công khai lên website của trường".

Vai trò của người thầy quan trọng hơn nhiều SGK

Theo GS Bùi Thị Minh Hồng, mỗi một học kỳ, giáo viên có những buổi bồi dưỡng, trao đổi học thuật và chia sẻ các cách làm hay với đồng nghiệp để nhà trường cùng tạo ra và theo đuổi các giá trị giáo dục cho học sinh. Qua đó để thấy vai trò của người thầy quan trọng hơn rất nhiều SGK”.

bai 4 su dung sach giao khoa o nuoc anh cau chuyen dang de suy ngam hinh 2

Sử dụng tiết kiệm SGK là mục đích hướng tới của nhiều nền giáo dục.

Cần tôn trọng sự kế thừa trong viết SGK

Bàn về cải cách SGK tại Việt Nam, GS. TS Bùi Thị Minh Hồng tỏ ra băn khoăn về việc các lần cải cách SGK, nhiều cuốn sách phủ định sạch trơn những gì hay, có giá trị đã tạo ra từ những bộ SGK trước đó.

Trong khi, khoa học cơ bản và triết lý giáo dục về Chân-Thiện-Mỹ-Hòa của phổ thông là khá trường tồn, trừ một số môn học mới liên quan tới công nghệ hay lịch sử hiện đại. “Vậy thì tại sao cần viết lại mới hoàn toàn?

Đó là chưa kể đưa các TS, GS chưa từng dạy phổ thông vào biên soạn sách chắc gì đã tốt hơn các nhà giáo 30 năm kinh nghiệm dạy, học và làm việc với cả ngàn con trẻ! Nhất là đối với nhiều TS mới vừa tốt nghiệp, nghiên cứu chưa có gì sâu rất khó viết được sách phù hợp với đối tượng là trẻ em.

Quay trở lại với ví dụ tôi nêu ở trên, tôi thấy tại sao không đặt vai trò sáng tạo của giáo viên lên hàng đầu, ít nhất là trên SGK?” - GS Hồng nhấn mạnh.

Ở Việt Nam viết SGK như một “công trường thầm lặng”

Trên Tạp chí Điện tử Giáo dục Việt Nam ông Ngô Trần Ái, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty Cổ phần Đầu tư Xuất bản Thiết bị Giáo dục Việt Nam (VEPIC) - một đơn vị tham gia làm SGK ở Việt Nam chia sẻ, bên cạnh đội ngũ tác giả tâm huyết là hàng trăm biên tập viên, họa sĩ, cán bộ, nhân viên hành chính, quản trị, tài chính, truyền thông,… cùng làm việc như một “công trường thầm lặng” với tinh thần đoàn kết, quyết tâm, sẵn sàng vượt qua khó khăn, vất vả để hoàn thành nhiệm vụ. 

SGK điện tử là giải pháp?

Trước việc nhiều người quan tâm đến vấn đề đổi mới chương trình và SGK tại Việt Nam, GS Bùi Thị Minh Hồng cho rằng, bà rất chia sẻ với phụ huynh học sinh về gánh nặng sách cũng như nội dung có vẻ càng cải cách càng nhiều sạn. Theo cách thức mới bây giờ dùng ngân sách nhà nước thì vẫn là người đóng thuế (tức là các phụ huynh và người lao động) phải gánh trả khoản sách đắt đỏ này. Bình mới nhưng rượu vẫn cũ.

bai 4 su dung sach giao khoa o nuoc anh cau chuyen dang de suy ngam hinh 3

GS Bùi Thị Minh Hồng trong một chuyến công tác tại tỉnh Yên Bái.

“Tôi nghĩ tới môi trường khi hình dung hàng triệu cây xanh bị chặt để làm giấy in SGK. Nếu chúng ta không phải chặt cây để in SGK thì chúng ta sẽ có bầu không khí sống trong lành hơn, ít bị lũ lụt, thiên nhiên tàn phá hơn, các em nhỏ có thể tung tăng tới trường với chỉ vài cái bút, giá vẽ, bản sách nhạc hay món đồ chơi nho nhỏ, thay vì phải ‘cõng’ SGK tới trường như hiện nay” - GS Hồng bày tỏ quan điểm.

Xu hướng sử dụng SGK điện tử trên thế giới

Theo GS Bùi Thị Minh Hồng thì nhiều nước trên thế giới đã làm SGK điện tử cả thập kỷ nay để giảm bớt gánh nặng về môi trường và kinh tế. Vậy chúng ta có nên học theo? Mỗi học sinh đi học sẽ được cấp một tài khoản truy cập SGK. Giáo viên lên lớp truy cập vào sách, các tài liệu tham khảo và mở trên màn hình lớn, trong khi vẫn có thể sáng tạo cách dạy của mình để cuốn hút học trò.

Cũng theo bà Bùi Thị Minh Hồng, trong thời đại số, SGK điện tử cho phép thay đổi nội dung dễ dàng, nhanh chóng và tốn ít nguồn lực nhất. Ví dụ, 800,000 giáo viên trong quá trình giảng dạy sẽ phản biện lại những điều chưa hay của chương trình, gợi ý nội dung hay hơn, thực tế hơn. Bộ Giáo dục chỉ việc điều chỉnh trên hệ thống, thông báo tới giáo viên, chứ không cần in lại cả triệu cuốn sách, chặt cả ngàn cái cây, hay huy động cả ngàn TS, GS vào làm sách phổ thông.

Thêm nữa, giờ đây chúng ta có thể tham khảo vô số sách về giáo dục khoa học, kỹ thuật và tiếng Anh trên nhiều trang giáo dục miễn phí như Khan Academy. Vậy chúng ta có nên tốn thêm nguồn lực nếu như không thể viết hay hơn được, ngay với cả các bộ sách trước đó? Nên chăng chúng ta cần tập trung vào việc kế thừa và phát triển SGK tiếng Việt và Văn học cho thật hay và có giá trị?

Cũng theo GS Bùi Thị Minh Hồng, giáo dục là việc trồng người trăm năm. Tương lai của thế hệ sau chúng ta có thể sẽ rất phức tạp, nhiều bất định và thay đổi vô cùng nhanh. Vì vậy SGK và các nhà giáo dục nên tập trung vào phát triển các giá trị cốt lõi và các kỹ năng học tập suốt đời giúp công dân thay đổi, thích ứng linh hoạt và chủ động với sự thay đổi của môi trường và xã hội xung quanh.

“Tôi tin Việt Nam sẽ thịnh vượng bền vững khi đào tạo được các thế hệ công dân toàn cầu nhưng hành động tại chỗ có trách nhiệm. Do đó về vấn đề này, theo quan điểm tư duy hệ thống của tôi là: đầu tư mọi nguồn lực vào đào tạo và phát triển giáo viên hơn là SGK” - GS Bùi Thị Minh Hồng nhấn mạnh.

 (Còn nữa)

Xem thêm

Giáo viên có 10 thay đổi lớn về vị trí việc làm, Tổ trưởng chuyên môn được xếp là viên chức quản lý

Giáo viên có 10 thay đổi lớn về vị trí việc làm, Tổ trưởng chuyên môn được xếp là viên chức quản lý

(CLO) Lần đầu tiên Chính phủ ban hành danh mục vị trí việc làm thống nhất đối với viên chức giáo dục trên cả nước. Nghị định 232/2026/NĐ-CP không chỉ thay đổi cách quản lý đội ngũ nhà giáo mà còn tác động trực tiếp đến tuyển dụng, bổ nhiệm, bậc nghề nghiệp, tiền lương và việc sắp xếp nhân sự trong các trường học.

Nghệ An: Hơn 200 nghìn học sinh được miễn phí sử dụng sách giáo khoa

Nghệ An: Hơn 200 nghìn học sinh được miễn phí sử dụng sách giáo khoa

(CLO) Sau khi rà soát nhu cầu sử dụng sách giáo khoa tại hơn 1.000 cơ sở giáo dục phổ thông và trung tâm giáo dục nghề - giáo dục thường xuyên, ngành giáo dục Nghệ An xác định có hơn 208.000 học sinh thuộc diện ưu tiên dự kiến sẽ được mượn sách giáo khoa miễn phí từ năm học 2026-2027. Để triển khai chính sách này, tỉnh dự kiến cần hơn 80 tỷ đồng mua sắm sách mới.

Quảng Trị hủy kết quả của 5 thí sinh vi phạm quy chế thi

Quảng Trị hủy kết quả của 5 thí sinh vi phạm quy chế thi

(CLO) Chiều 1/8, Ban Chỉ đạo Kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông năm 2026 tỉnh Quảng Trị, các đơn vị liên quan đã họp và thống nhất xử lý hủy các bài thi, môn thi do vi phạm đối với 5 thí sinh trong vụ tố cáo gian lận thi cử.

Không cần là thủ khoa vẫn có thể nhận học bổng Chính phủ

Không cần là thủ khoa vẫn có thể nhận học bổng Chính phủ

(CLO) Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) vừa công bố dự thảo Thông tư hướng dẫn thực hiện chính sách học bổng đối với người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Điểm mới đáng chú ý là ngoài học sinh đạt giải quốc gia, quốc tế, top 30% thí sinh xuất sắc theo từng nhóm ngành trên phạm vi toàn quốc cũng có cơ hội nhận học bổng Chính phủ ngay trước khi nhập học.

Bãi bỏ 11 văn bản trong lĩnh vực giáo dục từ tháng 8/2026

Bãi bỏ 11 văn bản trong lĩnh vực giáo dục từ tháng 8/2026

(CLO) Từ tháng 8/2026, nhiều chính sách giáo dục quan trọng bắt đầu có hiệu lực, từ bãi bỏ 11 văn bản quy phạm pháp luật, cho phép các trường công nhận tín chỉ khi đào tạo liên thông, siết việc dạy trước chương trình ở tiểu học đến lần đầu ban hành quy định về ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp.

Bắt đầu 6 ngày lọc ảo toàn quốc, điểm chuẩn có thể xuất hiện từ 9/8

Bắt đầu 6 ngày lọc ảo toàn quốc, điểm chuẩn có thể xuất hiện từ 9/8

(CLO) Từ ngày 4 đến 9/8, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các trường đại học bước vào giai đoạn "lọc ảo" tuyển sinh trên phạm vi toàn quốc. Sau 6 ngày xử lý dữ liệu, điểm chuẩn và danh sách trúng tuyển đợt 1 sẽ được chốt, nhiều trường có thể công bố kết quả ngay từ tối 9/8 nếu hoàn tất sớm.

Áp lực học tập và hồi chuông báo động về sức khỏe tâm thần học đường

Áp lực học tập và hồi chuông báo động về sức khỏe tâm thần học đường

(CLO) Áp lực thành tích, kỳ vọng từ gia đình và nỗi sợ thất bại đang trở thành gánh nặng vô hình đè lên vai nhiều học sinh. Không ít em rơi vào trạng thái lo âu, trầm cảm, thậm chí nảy sinh ý nghĩ tiêu cực khi không đạt được kết quả như mong muốn. Các chuyên gia cảnh báo, nếu không được phát hiện và hỗ trợ kịp thời, những tổn thương tâm lý này có thể để lại hậu quả lâu dài đối với sức khỏe và tương lai của trẻ.

Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam: Sẵn sàng cho năm học mới 2026-2027

Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam: Sẵn sàng cho năm học mới 2026-2027

Từ năm học 2026–2027, Việt Nam sẽ sử dụng một bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông thống nhất trên phạm vi toàn quốc. Theo Quyết định 3588/QĐ-BGDĐT ban hành ngày 26/12/2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo lựa chọn bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống làm bộ SGK dùng chung, tiến tới mục tiêu miễn phí sách giáo khoa cho học sinh vào năm 2030. Dự kiến đến trước ngày 15/8/2026, tất cả học sinh cả nước sẽ có đầy đủ SGK các môn học, sách bài tập theo nhu cầu.

Đề xuất thi tuyển hiệu trưởng thay vì chỉ bổ nhiệm

Đề xuất thi tuyển hiệu trưởng thay vì chỉ bổ nhiệm

(CLO) Việc sắp xếp, tinh gọn mạng lưới trường học trên cả nước đang bước vào giai đoạn nước rút, song nhiều chuyên gia cho rằng, thách thức lớn nhất không nằm ở việc hợp nhất đầu mối mà là lựa chọn người đứng đầu đủ năng lực quản trị.

Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công - Nông nghiệp Quảng Trị: Tự chủ để bứt phá, hướng tới chuẩn chất lượng cao

Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công - Nông nghiệp Quảng Trị: Tự chủ để bứt phá, hướng tới chuẩn chất lượng cao

Bước sang năm thứ ba thực hiện cơ chế tự chủ tài chính 100% chi thường xuyên, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công - Nông nghiệp Quảng Trị đang biến áp lực thành động lực đổi mới. Kiên định với mục tiêu xây dựng trường cao đẳng chất lượng cao, nhà trường đẩy mạnh chuyển đổi số, đổi mới quản trị, gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp và nâng cao chất lượng đào tạo, từng bước khẳng định vị thế là trung tâm giáo dục nghề nghiệp uy tín, đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao cho khu vực miền Trung và cả nước.

Hà Nội: Từ năm học 2026-2027 sẽ thay đổi cách tổ chức bữa ăn bán trú

Hà Nội: Từ năm học 2026-2027 sẽ thay đổi cách tổ chức bữa ăn bán trú

(CLO) Từ năm học 2026-2027, Hà Nội sẽ thay đổi cách tổ chức bữa ăn bán trú khi UBND xã, phường trực tiếp lựa chọn và ký hợp đồng với đơn vị cung cấp thực phẩm, thay vì giao từng trường thực hiện như trước. Cùng với hệ thống truy xuất nguồn gốc HanoiCheck, mô hình mới được kỳ vọng tạo thêm "hàng rào" kiểm soát an toàn thực phẩm trong trường học.

Lễ kí kết thoả thuận giữa Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và Hiệp hội Sách giáo dục và Học liệu điện tử Việt Nam

Lễ kí kết thoả thuận giữa Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và Hiệp hội Sách giáo dục và Học liệu điện tử Việt Nam

Ngày 29/2026, tại Hà Nội, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và Hiệp hội Sách giáo dục và Học liệu điện tử Việt Nam đã kí kết Thỏa thuận hợp tác về phối hợp rà soát, đánh giá chuyên môn và hoàn thiện sách điện tử, sách số, học liệu số, qua đó góp phần xây dựng hệ sinh thái học liệu số chất lượng, hiện đại và đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong giáo dục.

Một bộ sách giáo khoa chung cho cả nước: Từng bước hình thành cơ chế sử dụng sách giáo khoa tiết kiệm, hiệu quả

Một bộ sách giáo khoa chung cho cả nước: Từng bước hình thành cơ chế sử dụng sách giáo khoa tiết kiệm, hiệu quả

Từ năm học 2026-2027, học sinh cả nước sẽ chính thức học theo một bộ sách giáo khoa thống nhất. Nhiều ý kiến cho rằng việc này tạo thuận lợi cho công tác giảng dạy, tập huấn giáo viên, sinh hoạt chuyên môn và từng bước hình thành cơ chế sử dụng sách giáo khoa tiết kiệm, hiệu quả.

Thi tốt nghiệp THPT trên máy tính: Thí sinh làm bài trong mạng nội bộ, không kết nối Internet

Thi tốt nghiệp THPT trên máy tính: Thí sinh làm bài trong mạng nội bộ, không kết nối Internet

(CLO) Đề thi được truyền qua kênh bảo mật của Ban Cơ yếu Chính phủ, thí sinh làm bài trên mạng LAN nội bộ, không kết nối Internet. Đây là một trong những điểm mới đáng chú ý trong Đề án tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính giai đoạn 2026-2036 vừa được Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) trình Thủ tướng Chính phủ, nhằm hiện đại hóa kỳ thi nhưng vẫn bảo đảm an toàn, công bằng và độ tin cậy.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT và nghịch lý “đỗ gần hết vẫn phải thi”

Kỳ thi tốt nghiệp THPT và nghịch lý “đỗ gần hết vẫn phải thi”

(NB&CL) Bộ Giáo dục và Đào tạo ví kỳ thi tốt nghiệp THPT như khâu kiểm tra cuối cùng của một dây chuyền sản xuất: Dù 99% sản phẩm đạt chuẩn vẫn không thể bỏ qua bước đánh giá đầu ra. Theo các chuyên gia, giá trị của kỳ thi không nằm ở việc tạo ra tỷ lệ trượt cao, mà ở khả năng xác lập một chuẩn chung để đánh giá chất lượng giáo dục phổ thông trên toàn quốc.

Từ buồng lái máy xúc đến căn bếp học đường: Những cánh cửa nghề nghiệp mở ra từ Trường Cao đẳng Kỹ thuật Quảng Trị

Từ buồng lái máy xúc đến căn bếp học đường: Những cánh cửa nghề nghiệp mở ra từ Trường Cao đẳng Kỹ thuật Quảng Trị

Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng coi trọng kỹ năng thực hành và năng lực nghề nghiệp, giáo dục nghề nghiệp đang trở thành con đường ngắn nhất đưa người học đến việc làm bền vững. Nắm bắt xu thế đó, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Quảng Trị không ngừng mở rộng các ngành đào tạo gắn với nhu cầu thực tiễn, giúp người học vững tay nghề, tự tin lập nghiệp và đáp ứng yêu cầu phát triển của xã hội.

Cỡ chữ bài viết: