Quy định xác định rõ việc tổ chức đảng trong các tập đoàn kinh tế, tổng công ty, công ty, ngân hàng thương mại nhà nước, tổ chức tài chính, doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ hoặc cổ phần, vốn góp chi phối (gọi chung là doanh nghiệp nhà nước) trực thuộc đảng ủy bộ, cơ quan ngang bộ (không bao gồm tổ chức đảng doanh nghiệp nhà nước do Bộ Công an, Bộ Quốc phòng quản lý); trường hợp đặc biệt do Bộ Chính trị, Ban Bí thư quyết định.
Đối với tổ chức đảng trực thuộc cấp ủy địa phương (đảng ủy xã, phường, đặc khu nơi đặt trụ sở hoặc đảng ủy UBND tỉnh, thành phố hoặc tỉnh ủy, thành ủy), Quy định nêu hai mô hình tổ chức gồm: Đảng bộ toàn doanh nghiệp và Đảng bộ công ty mẹ của doanh nghiệp.
Làm rõ điều kiện thành lập đảng bộ toàn doanh nghiệp
Theo Quy định số 196-QĐ/TW, đảng bộ toàn doanh nghiệp trực thuộc đảng ủy bộ, cơ quan ngang bộ được thành lập đối với doanh nghiệp nhà nước do Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập hoặc phê duyệt thành lập, đồng thời có vị trí quan trọng về kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh.
Bên cạnh đó, hoạt động giữa doanh nghiệp và các đơn vị thành viên phải có sự gắn kết chặt chẽ; các đơn vị thành viên hạch toán phụ thuộc hoặc cơ bản phụ thuộc hoàn toàn vào công ty mẹ về công nghệ, kỹ thuật, tài chính, thị trường, sản phẩm và dịch vụ chính.
Một điều kiện khác được đặt ra là các đơn vị thành viên tuy hoạt động trên nhiều địa bàn nhưng không chi phối hoặc chi phối không lớn đến nhiệm vụ chính trị, phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Những trường hợp đặc biệt sẽ do Bộ Chính trị, Ban Bí thư xem xét, quyết định.
Đối với đảng bộ toàn doanh nghiệp trực thuộc cấp ủy địa phương, Quy định áp dụng với các doanh nghiệp nhà nước do UBND tỉnh, thành phố hoặc các bộ, ngành quyết định thành lập.
Các điều kiện về mức độ liên kết giữa công ty mẹ và đơn vị thành viên tiếp tục được đặt ra tương tự, đồng thời yêu cầu các đơn vị thành viên hoạt động trên nhiều xã, phường, đặc khu trong và ngoài tỉnh nhưng không chi phối hoặc chỉ chi phối ở mức hạn chế đối với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Quy định cụ thể mô hình đảng bộ công ty mẹ
Theo Quy định, đảng bộ công ty mẹ của doanh nghiệp trực thuộc đảng ủy bộ, cơ quan ngang bộ bao gồm tổ chức đảng tại các phòng, ban, công ty, đơn vị thuộc trụ sở chính; các chi nhánh (trừ chi nhánh ngân hàng), văn phòng đại diện hạch toán phụ thuộc.
Đồng thời, mô hình này còn bao gồm tổ chức đảng tại các doanh nghiệp, đơn vị thành viên có trụ sở trên cùng địa bàn tỉnh, thành phố với trụ sở chính và các đơn vị giữ vai trò trụ cột của doanh nghiệp dù không đặt trên cùng địa bàn.
Các trường hợp đặc biệt vẫn thuộc thẩm quyền quyết định của Bộ Chính trị, Ban Bí thư.
Đối với các đảng bộ, chi bộ cơ sở còn lại của đơn vị thành viên doanh nghiệp nhà nước, việc quản lý sẽ thuộc cấp ủy xã, phường, đặc khu hoặc đảng ủy UBND tỉnh, thành phố nơi đơn vị đặt trụ sở chính.
Quy định số 196-QĐ/TW cũng nêu rõ: với các đảng bộ doanh nghiệp nhà nước có cấp ủy cấp trên trực tiếp là tỉnh ủy, thành ủy hoặc đảng ủy trực thuộc Trung ương nhưng chưa đủ điều kiện thành lập đảng bộ cấp trên cơ sở, cấp ủy cấp tỉnh được quyết định thành lập đảng bộ cơ sở doanh nghiệp nhà nước sau khi có ý kiến đồng ý bằng văn bản của Ban Tổ chức Trung ương.
Đáng chú ý, đảng ủy doanh nghiệp nhà nước được giao chủ trì, phối hợp với cấp ủy địa phương nơi các đơn vị thành viên hoạt động để lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ sản xuất, kinh doanh và công tác cán bộ; đồng thời phối hợp trong công tác xây dựng Đảng, xây dựng các tổ chức chính trị - xã hội theo Quy chế phối hợp do Ban Bí thư ban hành.
Cùng ngày 10/6, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú cũng ký ban hành Quyết định số 197-QĐ/TW của Ban Bí thư về Quy chế phối hợp công tác giữa đảng ủy tập đoàn kinh tế, tổng công ty, công ty, ngân hàng thương mại nhà nước với cấp ủy địa phương.
Theo đó, việc phối hợp phải bảo đảm giữ vững và tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng; đồng thời phát huy sự lãnh đạo, chỉ đạo tập trung, thống nhất của cấp ủy doanh nghiệp nhà nước trong thực hiện nhiệm vụ sản xuất, kinh doanh và công tác cán bộ, gắn với vai trò của cấp ủy địa phương trong công tác xây dựng Đảng và các tổ chức chính trị - xã hội.
