Tạo điều kiện để người cao tuổi, người khuyết tật tiếp cận dịch vụ số
Thảo luận tại hội trường sáng 4/11 về dự án Luật Định danh và xác thực điện tử, đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long) nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật, đồng thời đánh giá cao sự chuẩn bị công phu, trách nhiệm của Chính phủ, Bộ Công an và các cơ quan liên quan.
Đại biểu kỳ vọng Luật khi được ban hành sẽ vừa đáp ứng yêu cầu quản lý, thúc đẩy chuyển đổi số, vừa tạo thuận lợi để mọi người dân, nhất là người cao tuổi, trẻ em và người hạn chế kỹ năng số, có thể tiếp cận, thụ hưởng các tiện ích.
Góp ý quy định tại Điều 16 về khai thác, sử dụng danh tính điện tử, đại biểu Thạch Phước Bình đánh giá việc sử dụng ứng dụng định danh quốc gia là cần thiết, phù hợp với xu hướng ứng dụng công nghệ trong quản lý và phục vụ người dân. Phương thức này góp phần giảm giấy tờ, tiết kiệm thời gian, tạo thuận lợi khi thực hiện các thủ tục, giao dịch.
Tuy nhiên, để quy định đi vào cuộc sống, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo quan tâm đến điều kiện sử dụng công nghệ của một bộ phận người dân, nhất là người cao tuổi, người khuyết tật, người ở địa bàn khó khăn hoặc chưa quen sử dụng thiết bị thông minh. Bên cạnh khuyến khích sử dụng ứng dụng định danh điện tử, cần duy trì phương thức hỗ trợ phù hợp để người dân thực hiện thuận lợi quyền và nghĩa vụ của mình.
Cụ thể, đại biểu đề xuất bổ sung vào Điều 16 quy định cơ quan, tổ chức cung cấp dịch vụ có trách nhiệm tạo điều kiện, hỗ trợ hoặc áp dụng phương thức xác minh, xác thực phù hợp đối với người cao tuổi, trẻ em, người khuyết tật và người gặp khó khăn khi sử dụng phương tiện điện tử. Qua đó, bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ công và dịch vụ thiết yếu theo quy định của pháp luật.
Theo đại biểu, bổ sung này sẽ góp phần nâng cao tính nhân văn, khả thi của Luật, thể hiện tinh thần chuyển đổi số toàn dân, toàn diện, không ai bị bỏ lại phía sau.
Có phương thức xác thực thay thế, tránh người dân phải đi lại nhiều lần
Cùng quan tâm đến khả năng tiếp cận dịch vụ số, đại biểu Sí Thị Mai Anh (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai) nhấn mạnh chuyển đổi số cần được thể hiện bằng khả năng tiếp cận dịch vụ và giảm thủ tục hành chính trên thực tế. Dự thảo Luật cần bảo đảm người dân có phương thức xác thực phù hợp, đồng thời quy định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý trong chủ động khai thác, liên thông và cập nhật dữ liệu.
Đối với người dân ở vùng khó khăn, miền núi, biên giới, đại biểu đề nghị bổ sung tại Điều 26 quy định về trách nhiệm bảo đảm phương thức xác thực thay thế, gắn với chính sách ưu tiên tại khoản 1 Điều 5, phương thức đăng ký tại Điều 10 và trách nhiệm tổ chức thực hiện tại Điều 40. Các chính sách ưu tiên cần được cụ thể hóa bằng cơ chế hỗ trợ, xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm và nguồn lực thực hiện.
Phân tích các hình thức đăng ký trực tuyến, trực tiếp hoặc kết hợp tại Điều 10, cùng quy định về cung cấp một hoặc nhiều phương thức xác thực, đại biểu cho rằng cần bảo đảm sự đồng bộ giữa khâu đăng ký và khả năng sử dụng dịch vụ sau đó.
Thực tế có thể phát sinh trường hợp người dân không có thiết bị phù hợp, không thể xác thực bằng sinh trắc học hoặc gặp trở ngại do kết nối gián đoạn. Nếu thiếu phương thức thay thế, người dân có thể phải đi lại nhiều lần, chậm giải quyết thủ tục dù có đầy đủ giấy tờ hợp pháp để xác minh danh tính.
Từ đó, đại biểu đề nghị quy định trách nhiệm của cơ quan, tổ chức cung cấp dịch vụ công và dịch vụ thiết yếu trong việc duy trì phương thức xác thực trực tiếp hoặc phương thức thay thế, bảo đảm độ tin cậy, an toàn và phù hợp với pháp luật chuyên ngành.
Khi hệ thống xảy ra sự cố, cần có quy trình tiếp nhận, xác thực và tiếp tục giải quyết thủ tục, đồng thời thông báo, hướng dẫn rõ ràng cho người dân. Chính phủ quy định cụ thể các phương thức xác thực tương ứng với mức độ rủi ro, việc xác thực thông qua người đại diện hợp pháp và điều kiện áp dụng.
Những góp ý này hướng tới hoàn thiện dự thảo Luật theo hướng vừa phát huy tiện ích của định danh, xác thực điện tử, vừa bảo đảm người dân ở những điều kiện khác nhau đều có thể tiếp cận dịch vụ số thuận lợi, an toàn.
