Phân cấp rủi ro để bảo vệ đúng trọng tâm, giảm thủ tục
Làm rõ ý kiến đại biểu Quốc hội về cấp độ rủi ro an ninh dữ liệu, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, chỉ khi xác định đúng mức độ nguy hại mà dữ liệu có thể gây ra khi bị xâm phạm mới có thể đặt ra nghĩa vụ bảo vệ tương xứng. Cách tiếp cận này nhằm tránh tình trạng bảo vệ dàn trải ở nơi rủi ro thấp nhưng lại bỏ ngỏ những nơi có rủi ro cao.
Tiếp thu kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, dự thảo Luật thiết kế 5 cấp độ rủi ro, tương thích với 5 cấp độ hệ thống thông tin theo Luật An ninh mạng. Đáng chú ý, khoản 4 Điều 8 cho phép sử dụng kết quả xác định cấp độ theo pháp luật về an ninh mạng, tránh việc cùng một hệ thống phải đánh giá hai lần.
Bộ trưởng cũng làm rõ, cấp độ rủi ro không thay thế việc phân loại dữ liệu cốt lõi, dữ liệu quan trọng theo Luật Dữ liệu và không làm phát sinh danh mục mới, mà là căn cứ để lựa chọn biện pháp bảo vệ phù hợp.
Theo thiết kế của dự thảo, rủi ro càng thấp thì thủ tục càng đơn giản. Cụ thể, dữ liệu cấp độ 1 không phát sinh thủ tục dữ liệu; cấp độ 2 chỉ cần phương án bảo vệ rút gọn và được miễn đối với hộ kinh doanh, doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và khởi nghiệp sáng tạo. Từ cấp độ 3 mới phải thực hiện đánh giá tác động và kiểm toán; thẩm định chỉ áp dụng với cấp độ 4, cấp độ 5 và được thực hiện chung một hồ sơ với thẩm định an ninh mạng.
Cách thiết kế này hướng tới yêu cầu bảo vệ an ninh dữ liệu theo mức độ rủi ro thực tế, đồng thời tính đến việc giảm bớt thủ tục, chi phí tuân thủ đối với các chủ thể có mức độ rủi ro thấp.
Phân định rõ trách nhiệm, bảo đảm an toàn dữ liệu và thuận lợi cho phát triển
Về phân định trách nhiệm giữa Bộ Công an và Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, thẩm quyền quản lý nhà nước về an ninh dữ liệu trong hoạt động dân sự, kinh tế của doanh nghiệp không phải là nội dung mới, mà là sự thể chế hóa Chỉ thị 57 của Ban Bí thư.
Theo đó, Bộ Công an chịu trách nhiệm trước Chính phủ, chủ trì quản lý nhà nước về an ninh mạng, bảo mật thông tin, an ninh dữ liệu. Bộ Quốc phòng chủ trì quản lý hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu quân sự và cơ yếu thuộc phạm vi quốc phòng. Việc phân định bảo đảm nguyên tắc một việc chỉ giao cho một cơ quan chủ trì, chịu trách nhiệm chính, thống nhất với mô hình đã được Quốc hội thông qua trong Luật An ninh mạng năm 2025.
Nhấn mạnh tiêu chí phân định là tính chất của dữ liệu, không phải tính chất của doanh nghiệp, Bộ trưởng khẳng định quy định trong dự thảo không làm thay đổi quyền, trách nhiệm của Bộ Công an và Bộ Quốc phòng trong bảo đảm an ninh dữ liệu.
Đối với mật mã an ninh và mật mã kháng lượng tử, dự thảo Luật nêu rõ mật mã an ninh không thay thế mật mã cơ yếu, không làm thay đổi vai trò của Cơ quan mật mã quốc gia thuộc Ban Cơ yếu Chính phủ, mà là lớp bảo vệ bổ sung, độc lập về kỹ thuật. Quy định này nhằm thể chế hóa Chỉ thị 57 của Trung ương về Đề án chiến lược bảo vệ an ninh mạng, an ninh dữ liệu.
Khẳng định tinh thần cầu thị trong quá trình hoàn thiện dự án Luật, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ phối hợp chặt chẽ với Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại tiếp thu đầy đủ ý kiến đại biểu, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước khi hoàn thiện dự thảo.
Mục tiêu là xây dựng đạo luật vừa bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia, vừa tạo môi trường pháp lý an toàn, thuận lợi cho phát triển kinh tế số, bảo đảm tiến độ trình Quốc hội xem xét, thông qua.
