Báo chí là cầu nối, phản biện, giám sát và định hướng khoa học, công nghệ

(CLO) Trong bối cảnh khoa học và công nghệ ngày càng trở thành lực đẩy trung tâm cho phát triển kinh tế - xã hội, báo chí không chỉ là phương tiện thông tin, mà còn giữ vai trò chủ động trong việc tập hợp, kết nối và định hướng đội ngũ trí thức.

Ngày 18/9, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam) tổ chức Hội thảo “Sự đóng góp của báo chí trong tập hợp và xây dựng đội ngũ trí thức khoa học, công nghệ vững mạnh”.

9919-1758183932-4-1758185892.jpeg
Quang cảnh hội thảo.

Tại hội thảo, Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam Phạm Ngọc Linh nhấn mạnh, trong hệ thống báo chí thuộc Liên hiệp Hội, các tạp chí khoa học không chỉ là nơi công bố kết quả nghiên cứu mà còn là công cụ tuyên truyền, phản ánh và giám sát các hoạt động nghiên cứu, ứng dụng KH&CN. Báo chí đã và đang góp phần đưa tri thức khoa học vốn khô khan và hàn lâm trở thành thông tin dễ tiếp cận, khơi dậy niềm yêu thích khoa học trong cộng đồng.

Tuy nhiên, dù vai trò là không thể thay thế, báo chí khoa học vẫn đang phải đối mặt với nhiều thách thức. Theo nhà xã hội học Phạm Bích San, không ít tạp chí trong hệ thống Liên hiệp Hội đang rơi vào trạng thái "lặng lẽ tồn tại".

Cơ chế vận hành còn phụ thuộc nhiều vào bao cấp, thiếu nền tảng tài chính ổn định và khó khăn trong thu hút độc giả lẫn nhà khoa học uy tín. Nhiều trí thức vẫn còn tâm lý xem nhẹ các tạp chí trong nước, trong khi thị trường truyền thông khoa học chưa hình thành rõ rệt, đặc biệt là từ phía doanh nghiệp tư nhân.

Ở một góc nhìn khác, ông Lê Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Truyền thông số Việt Nam cho rằng trong kỷ nguyên mà tri thức trở thành tài nguyên chiến lược, báo chí KH&CN cần phát huy mạnh mẽ vai trò phản biện, giám sát và kiến tạo không gian minh bạch cho đổi mới sáng tạo. Ông nhấn mạnh bốn vai trò cốt lõi của báo chí: cầu nối thông tin giữa nhà nước, giới khoa học và xã hội; công cụ phản biện chính sách; kênh giám sát thực thi; và định hướng dư luận.

Để thực hiện được những vai trò đó, báo chí KH&CN phải thay đổi cách làm. Cần đẩy mạnh truyền thông đa phương tiện, phát triển các sản phẩm số như video, podcast, infographic; đồng thời duy trì các bài viết điều tra thực tế, phản biện chính sách và mở rộng diễn đàn trao đổi về các lĩnh vực công nghệ mới như AI, dữ liệu lớn, công nghệ sinh học, năng lượng tái tạo…

Nhiều ý kiến cũng cho rằng cần làm mới cách tiếp cận truyền thông khoa học để phục vụ rộng rãi hơn. Việc mở các chuyên mục về chân dung nhà khoa học, tôn vinh các gương điển hình, hay xây dựng các nền tảng truyền thông số để tiếp cận thế hệ trẻ sẽ là giải pháp hữu hiệu để lan tỏa giá trị tri thức.

Theo ông Đặng Vũ Cảnh Linh (Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam), báo chí KH&CN cần chuyên nghiệp hóa quy trình sản xuất nội dung, coi trọng tính chính xác và cập nhật của thông tin, đồng thời gắn kết chặt chẽ hơn với các ưu tiên phát triển quốc gia.

Xem thêm

Những bước chân ngược rừng 'ươm mầm xanh' nơi Bản Đoòng

Những bước chân ngược rừng 'ươm mầm xanh' nơi Bản Đoòng

(CLO) Với nhà báo Trần Văn Tú, Báo và Phát thanh, Truyền hình Quảng Trị, điều khiến ê-kíp quyết định thực hiện bộ phim tài liệu “Ươm mầm xanh Bản Đoòng” không chỉ là sự gian khó của một điểm trường giữa đại ngàn, mà còn là sự xúc động trước những con người đang lặng lẽ giữ lấy ánh sáng tri thức ở nơi gần như tách biệt với thế giới bên ngoài.

Giữ nghề, giữ biển, giữ những 'cột mốc sống'

Giữ nghề, giữ biển, giữ những 'cột mốc sống'

(CLO) “Lằn ranh của biển” không chỉ là tên một loạt phóng sự. Đó còn là cách nhóm tác giả của Báo và Phát thanh, truyền hình Lâm Đồng nhìn vào một vấn đề đang đặt ra gay gắt với ngành thủy sản: những ranh giới tưởng như vô hình giữa khai thác hợp pháp và vi phạm, giữa mưu sinh và đánh đổi, giữa cái lợi trước mắt và sự bền vững lâu dài của biển.

Nghiên cứu: AI chưa giúp báo chí chinh phục độc giả trẻ

Nghiên cứu: AI chưa giúp báo chí chinh phục độc giả trẻ

(CLO) Trong bối cảnh nhiều tòa soạn đang tìm cách kéo gần khoảng cách với độc giả trẻ, một nghiên cứu mới từ Trung tâm Nghiên cứu Truyền thông cho thấy việc dùng AI để “biến tấu” nội dung theo phong cách thế hệ Z có thể không mang lại hiệu quả như kỳ vọng.

AI 'khát' báo chí gốc và cơ hội nào cho các tòa soạn?

AI 'khát' báo chí gốc và cơ hội nào cho các tòa soạn?

(CLO) Một lãnh đạo của tờ The Hindu cho rằng ngành AI đang phụ thuộc vào báo chí gốc nhiều hơn các tòa soạn nghĩ, đồng thời cảnh báo các công ty AI sẽ đối mặt khủng hoảng nếu nguồn nội dung do con người tạo ra tiếp tục suy giảm.

Từ một cuộc thi đến sự hình thành dòng báo chí chính luận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Từ một cuộc thi đến sự hình thành dòng báo chí chính luận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

(NB&CL) Lễ trao giải Cuộc thi viết “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới” lần thứ V khép lại trong những tràng vỗ tay chúc mừng các tác giả đoạt giải. Nhưng phía sau một mùa giải là câu chuyện lớn hơn của 5 năm hình thành một dòng tác phẩm chính luận ngày càng sắc sảo, giàu tính phản biện và sức thuyết phục xã hội.

Khi người làm báo “cày ruộng”, còn nền tảng số “thu tô”: Nghịch lý toàn cầu và bài toán sống còn của báo chí Việt Nam

Khi người làm báo “cày ruộng”, còn nền tảng số “thu tô”: Nghịch lý toàn cầu và bài toán sống còn của báo chí Việt Nam

(CLO) Có một nghịch lý đang diễn ra suốt nhiều năm nay trong hệ sinh thái truyền thông toàn cầu: báo chí bỏ tiền, bỏ người, bỏ chất xám để sản xuất nội dung; còn các nền tảng công nghệ xuyên biên giới thì ngồi ở “cửa ngõ phân phối”, thu hút quảng cáo, gom dữ liệu người dùng và hưởng phần lớn lợi nhuận.

Từ những ký ức chiến tranh đến khát vọng non sông liền một dải

Từ những ký ức chiến tranh đến khát vọng non sông liền một dải

(CLO) Từ những cựu chiến binh từng nhịn đói giữa núi rừng Tây Ninh, những nữ điệp báo sống trong ranh giới mong manh của chiến tranh, đến một người sinh ra trên đất Campuchia nhưng vẫn cầm súng chiến đấu cho Việt Nam… tất cả đã trở thành chất liệu đặc biệt để nhóm tác giả Báo và Phát thanh, truyền hình Tây Ninh thực hiện vệt 5 bài “Không ai có quyền xé tấm bản đồ này thành hai mảnh”.

Cỡ chữ bài viết: