Báo Tết vào mùa

Làm báo hai mươi năm có lẻ, nhắc đến báo Tết lại thấy lòng bâng khuâng. Mùa cưới, mùa thi và bây giờ là mùa báo Tết. Gọi là mùa bởi cứ mỗi dịp Tết đến, Xuân về, giới làm báo, nhất là báo in lại “sốt xình xịch” không khí làm báo Tết. Báo Tết - có lẽ là một nét đẹp văn hóa chỉ có ở Việt Nam.

Tôi lật giở các tư liệu, theo nhà nghiên cứu Vương Hồng Sển, báo Tết ở Việt Nam bắt đầu có từ Tết Âm lịch năm 1918, tờ Báo Nam Phong cho ra một tuyển tập thơ văn như một giai phẩm xuân, có thể xem đây là “thủy tổ các số báo Xuân, báo Tân niên, báo đặc biệt” ở Việt Nam.

Nhưng, theo nhà văn Sơn Nam và nhiều ý kiến khác nữa thì tờ báo Lục Tỉnh Tân Văn số ra ngày 27 tháng Chạp năm Đinh Tỵ (tức ngày 30/1/1908”  mới được coi là số báo Xuân đầu tiên của báo chí Việt Nam (Sơn Nam - báo Xuân năm Mậu Thân 1908 - Văn Nghệ TP Hồ Chí Minh số ra ngày 17/1/1986).

Bài liên quan

Lào Cai: 300 báo và tạp chí tham dự Hội báo Xuân Quý Mão 2023

Hội Báo xuân - sắc xuân qua từng trang báo, gìn giữ hồn cốt dân tộc

bao tet vao mua hinh 1

Nhiều nhà báo, phóng viên tham gia tác nghiệp sản xuất tin bài, phóng sự ảnh cho số báo Tết.

Ở miền Nam trước 1975, báo Tết thường được gọi chung với cái tên rất mỹ miều là Giai phẩm xuân, tất cả các báo ngày, đặc san như: Tuần báo, Bán nguyệt san, Nguyệt san đều có ấn phẩm Xuân. Có lẽ chính vì thế mà trong thư mời cộng tác báo Tết hiện nay, tòa soạn nào cũng có dòng chữ “Để những Giai phẩm Xuân thêm phần ấn tượng, Ban Biên tập báo kính mời…”

Chuyện báo Tết, tôi nhớ lại thời điểm giữa năm 2000, khi vừa chân ướt chân ráo bước vào nghề báo, tập sự ở phòng Phóng viên Văn xã, đến cơ quan nghe các anh chị trong phòng khoe với nhau đã “ngắm” được đề tài cho báo Tết. Rồi tôi được các anh, chị trong phòng truyền kinh nghiệm: Mỗi lần đi thực tế phải chú ý tìm kiếm đề tài để dành cho báo Tết, chứ đến cuối năm mới ngồi nghĩ thì chả có gì để viết đâu. Lúc đó nghe nói tôi cứ thấy sai sai, bởi Tết còn lâu mới đến. Ấy vậy nhưng, chỉ hơn tháng sau, tôi đã ngộ ra lời khuyên của các bậc tiền bối là chuẩn xác.

Bởi báo Tết là ấn phẩm đặc biệt, nên được cả tòa soạn báo chăm chút, nâng niu coi như “đứa con cưng”. Tất cả tâm huyết, tình cảm và những gì tinh túy nhất của 365 ngày đều dành cả vào đây. Chính vì thế, việc chuẩn bị cho sự ra đời của “đứa con cưng” này được các tòa soạn báo triển khai thực hiện chu đáo từ rất sớm. Đầu tiên là các tòa soạn sẽ thông báo trên bản báo, trên các phương tiện khác, thư mời, điện thoại về ấn phẩm báo Tết.

Thế nên, trên các trang báo điện tử của nhiều tờ báo cả Trung ương và địa phương từ tháng 10 Dương lịch đã thấy nhấp nháy lời mời cộng tác báo Xuân. Với các Tổng biên tập và biên tập viên giàu kinh nghiệm thì có ngàn lẻ cách mời gọi cộng tác viên để tờ báo Xuân thêm ấn tượng.

Ngoài việc mời gọi cộng tác viên, lực lượng phóng viên trong các tòa báo phải đăng ký đề tài báo Tết sớm để Ban Biên tập xem xét, cân nhắc, xây dựng lịch. Những đề tài phóng viên đăng ký cho báo Tết thường được ấp ủ trước đó, mọi người chọn những đề tài hay nhất, tâm đắc nhất để dành cho những số báo đặc biệt này. Và đương nhiên phải là những đề tài nhẹ nhàng, tươi vui, giàu chất văn hóa văn nghệ, hợp với không khí Tết đến, Xuân về.

bao tet vao mua hinh 2

Báo Tết vào mùa, các toàn soạn đang bước vào guồng quay sản xuất tin bài cho số báo Tết Quý Mão 2023.

Cân nhắc, lựa chọn, họp bàn lên xuống, Ban Biên tập các tòa báo mới chốt và phát hành lịch báo Tết, lúc này các phóng viên phải rất khẩn trương lên đường đi cơ sở để lấy tư liệu viết bài.

Viết bài cho báo Tết không hề dễ. Thử hình dung, toàn bộ quá trình lấy thông tin, xử lý thông tin, phóng viên phải thực hiện trước Tết khá xa. Thời điểm này cuộc sống, sinh hoạt đang diễn ra bình thường, chưa thấy hơi hướng xuân đâu cả, nên phóng viên phải "biến" một ngày bình thường thành một ngày rộn rã Xuân. Thế mới có “nghịch cảnh” trời đang nắng mà cứ phải tả “Bữa ấy mưa xuân phơi phới bay/hoa xoan lớp lớp rụng vơi đầy”.

Phóng viên sẽ thấy Tết khi nhiều người chưa thấy, sẽ yêu hoa khi cây chưa có nụ, có mầm. Cũng bởi viết bài cho báo Tết, nên phóng viên nào ngay từ cái tít bài đã gọi Xuân về. Những cái tít kiểu: Nơi mùa Xuân đến sớm, Đón Xuân lưng chừng núi, Bản nhỏ vào Xuân… sẽ lần lượt được gọi tên, và cái cảnh trăm Xuân đổ vào… báo Tết năm nào cũng diễn ra. Lúc đó, đội ngũ biên tập viên lại là những người “căng não” nhất, bởi phải cân lên, đặt xuống, quyết định giữ tít Xuân ở bài nào.

Những ngày cuối năm, cường độ công việc ở các tòa soạn “căng đét”, nhất là đối với các tòa soạn phát hành nhật báo, bởi vừa ra báo ngày, lại phải khẩn trương hoàn tất báo Tết trong một thời gian ngắn. Chính vì thế, hình ảnh thường thấy nhất ở các tòa soạn những ngày này là cảnh các phòng, ban sáng đèn đến nửa đêm, bộ phận thư ký đòi bài phóng viên như…đòi nợ.

Phóng viên nào có vinh dự được giao bài ở cả hai số báo Tết Dương lịch và Tết Âm lịch thế nào cũng nhận được trát đòi kiểu: "Dương đây, Âm đâu? Bao giờ chốt". Kẻ ngoại đạo chót đọc được tin nhắn trong máy điện thoại của phóng viên chắc hẳn mắt chữ O mồm chữ A, chẳng hiểu âm, dương gì tầm này.

Cuối năm làm báo Tết vất vả nhưng vui, những người làm báo bao giờ cũng thấy mùa Xuân đến sớm. Khi tôi ngồi viết những dòng chữ này thì các đồng nghiệp của tôi đang tất bật trên từng cung đường để hoàn thiện bài cho những số báo Tết. Chúng tôi làm báo Tết để cùng đón Xuân về...

Xem thêm

Độc giả ngày càng tin nhà báo hơn thương hiệu báo chí

Độc giả ngày càng tin nhà báo hơn thương hiệu báo chí

(CLO) Các số liệu và thảo luận tại nhiều sáng kiến của Hiệp hội Tin tức và Truyền thông Quốc tế (INMA) cho thấy mối quan hệ giữa độc giả với từng nhà báo, người sáng tạo nội dung đang ngày càng có giá trị, trong khi sức mạnh của thương hiệu báo chí truyền thống không còn đủ để giữ chân công chúng.

Luật Báo chí 2025: Cơ hội mới, động lực mới cho báo chí địa phương

Luật Báo chí 2025: Cơ hội mới, động lực mới cho báo chí địa phương

(CLO) Với các cơ quan báo chí địa phương, tác động của Luật Báo chí 2025 không chỉ nằm ở những quy định mới về quản lý hoạt động báo chí. Điều đáng chú ý hơn là một tư duy mới đang được đặt ra: từ “thuần quản lý hành chính” sang “đồng hành và kiến tạo phát triển” trong môi trường truyền thông số.

Tương lai ngành truyền thông: AI làm tin thường nhật, nhà báo tập trung tạo nội dung khác biệt

Tương lai ngành truyền thông: AI làm tin thường nhật, nhà báo tập trung tạo nội dung khác biệt

(CLO) Sau một tuần tham dự Hội nghị bàn tròn CEO của INMA tại Vail (Mỹ), với sự góp mặt của khoảng 40 lãnh đạo các tổ chức báo chí, nhiều quan điểm về tương lai ngành truyền thông đã được đưa ra, trong đó nổi bật là việc tự động hóa các công việc thường nhật và tăng đầu tư vào những nội dung tạo khác biệt.

Khi AI ngày càng mạnh, tòa soạn phải mạnh lên từ bên trong

Khi AI ngày càng mạnh, tòa soạn phải mạnh lên từ bên trong

(CLO) Rời xa giai đoạn thí điểm rời rạc, báo chí đang bước vào kỷ nguyên ứng dụng AI sâu vào quy trình và hạ tầng. Cuộc đua công nghệ giờ đây không thuộc về ai sở hữu nhiều công cụ hơn, mà được định đoạt bởi năng lực biến dữ liệu và tri thức tòa soạn thành sức mạnh nội tại.

Luật Báo chí 2025: Cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, bổ sung nguồn thu mới

Luật Báo chí 2025: Cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, bổ sung nguồn thu mới

(CLO) Luật Báo chí 2025 cho phép cơ quan báo chí liên kết với cơ quan báo chí khác, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để cùng sản xuất nội dung. Luật cũng bổ sung các nguồn thu từ bán quyền đọc, nghe, xem, cấp phép khai thác, sử dụng tác phẩm báo chí; đồng thời quy định cụ thể hơn về xuất nhập khẩu sản phẩm báo chí.

Bản quyền báo chí giữa 'cơn lốc' sao chép và khai thác dữ liệu

Bản quyền báo chí giữa 'cơn lốc' sao chép và khai thác dữ liệu

(CLO) Một bài báo có thể mất nhiều ngày tác nghiệp, xác minh, biên tập nhưng chỉ cần vài phút để bị sao chép. Video bị cắt ghép, livestream lại; dữ liệu bị tự động "cào" cho các hệ thống công nghệ. Công nghệ giúp báo chí lan xa hơn, nhưng cũng khiến tài sản trí tuệ của tòa soạn dễ bị khai thác hơn bao giờ hết.

Tòa soạn của tương lai sẽ được điều hành bằng dữ liệu

Tòa soạn của tương lai sẽ được điều hành bằng dữ liệu

(NB&CL) Cuộc cạnh tranh của báo chí đang thay đổi. Trong kỷ nguyên AI, khoảng cách giữa các tòa soạn sẽ không còn được tạo ra bởi việc ứng dụng thêm một công nghệ mới, mà bởi năng lực quản trị, khả năng tổ chức dữ liệu và những lựa chọn chiến lược được thực hiện từ hôm nay. Khi công nghệ dần trở thành điều kiện phổ biến, dữ liệu sẽ là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và vị thế của mỗi cơ quan báo chí.

Chuyên gia Lê Quốc Vinh: 'Đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí là thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin'

Chuyên gia Lê Quốc Vinh: 'Đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí là thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin'

(CLO) “Trong một thế giới mà thông tin ngày càng dư thừa nhưng niềm tin ngày càng khan hiếm, đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí có lẽ không nằm ở việc sản xuất thêm nội dung, mà ở việc thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin cho phát triển” - ông Lê Quốc Vinh, Chủ tịch Le Group of Companies, nhấn mạnh khi đề xuất cách tiếp cận 'Báo chí Hạ tầng Niềm tin'.

VnExpress: Làm chủ dữ liệu để hiểu độc giả và tối ưu sản phẩm

VnExpress: Làm chủ dữ liệu để hiểu độc giả và tối ưu sản phẩm

(NB&CL) Với VnExpress, xây dựng năng lực dữ liệu bắt đầu từ nhu cầu trả lời những câu hỏi rất cụ thể về độc giả và sản phẩm: Vì sao pageview tăng hoặc giảm? Độc giả là ai? Họ đến và đi vì điều gì? Làm thế nào để kéo họ quay lại và tương tác? Sau nhiều năm xây dựng hệ thống riêng, dữ liệu trở thành một phần trong cách tòa soạn phân tích nội dung, hiểu độc giả và vận hành sản phẩm.

AI mạnh đến đâu, phụ thuộc dữ liệu đến đó

AI mạnh đến đâu, phụ thuộc dữ liệu đến đó

(NB&CL) AI đang đi rất nhanh từ một công nghệ được báo chí thử nghiệm sang một năng lực được tích hợp vào hoạt động tác nghiệp. Nhưng phía sau những mô hình ngôn ngữ ngày càng mạnh vẫn tồn tại một điều kiện nền tảng: AI chỉ thực sự tạo ra giá trị khi nó được cung cấp dữ liệu đủ tốt, đủ ngữ cảnh và có thể sử dụng một cách đáng tin cậy.

Tòa soạn không thiếu dữ liệu, mà thiếu năng lực khai thác

Tòa soạn không thiếu dữ liệu, mà thiếu năng lực khai thác

(NB&CL) Một tòa soạn có thể tích lũy hàng triệu bài viết, hình ảnh, video sau nhiều năm hoạt động nhưng chưa chắc đã sở hữu một kho dữ liệu có giá trị. Khi thông tin còn phân tán, thiếu cấu trúc và khó kết nối, dữ liệu dù nhiều vẫn chưa thể trở thành nguồn lực tạo ra những giá trị mới.

Cỡ chữ bài viết: