Báo Tết vào mùa

Làm báo hai mươi năm có lẻ, nhắc đến báo Tết lại thấy lòng bâng khuâng. Mùa cưới, mùa thi và bây giờ là mùa báo Tết. Gọi là mùa bởi cứ mỗi dịp Tết đến, Xuân về, giới làm báo, nhất là báo in lại “sốt xình xịch” không khí làm báo Tết. Báo Tết - có lẽ là một nét đẹp văn hóa chỉ có ở Việt Nam.

Tôi lật giở các tư liệu, theo nhà nghiên cứu Vương Hồng Sển, báo Tết ở Việt Nam bắt đầu có từ Tết Âm lịch năm 1918, tờ Báo Nam Phong cho ra một tuyển tập thơ văn như một giai phẩm xuân, có thể xem đây là “thủy tổ các số báo Xuân, báo Tân niên, báo đặc biệt” ở Việt Nam.

Nhưng, theo nhà văn Sơn Nam và nhiều ý kiến khác nữa thì tờ báo Lục Tỉnh Tân Văn số ra ngày 27 tháng Chạp năm Đinh Tỵ (tức ngày 30/1/1908”  mới được coi là số báo Xuân đầu tiên của báo chí Việt Nam (Sơn Nam - báo Xuân năm Mậu Thân 1908 - Văn Nghệ TP Hồ Chí Minh số ra ngày 17/1/1986).

Bài liên quan

Lào Cai: 300 báo và tạp chí tham dự Hội báo Xuân Quý Mão 2023

Hội Báo xuân - sắc xuân qua từng trang báo, gìn giữ hồn cốt dân tộc

bao tet vao mua hinh 1

Nhiều nhà báo, phóng viên tham gia tác nghiệp sản xuất tin bài, phóng sự ảnh cho số báo Tết.

Ở miền Nam trước 1975, báo Tết thường được gọi chung với cái tên rất mỹ miều là Giai phẩm xuân, tất cả các báo ngày, đặc san như: Tuần báo, Bán nguyệt san, Nguyệt san đều có ấn phẩm Xuân. Có lẽ chính vì thế mà trong thư mời cộng tác báo Tết hiện nay, tòa soạn nào cũng có dòng chữ “Để những Giai phẩm Xuân thêm phần ấn tượng, Ban Biên tập báo kính mời…”

Chuyện báo Tết, tôi nhớ lại thời điểm giữa năm 2000, khi vừa chân ướt chân ráo bước vào nghề báo, tập sự ở phòng Phóng viên Văn xã, đến cơ quan nghe các anh chị trong phòng khoe với nhau đã “ngắm” được đề tài cho báo Tết. Rồi tôi được các anh, chị trong phòng truyền kinh nghiệm: Mỗi lần đi thực tế phải chú ý tìm kiếm đề tài để dành cho báo Tết, chứ đến cuối năm mới ngồi nghĩ thì chả có gì để viết đâu. Lúc đó nghe nói tôi cứ thấy sai sai, bởi Tết còn lâu mới đến. Ấy vậy nhưng, chỉ hơn tháng sau, tôi đã ngộ ra lời khuyên của các bậc tiền bối là chuẩn xác.

Bởi báo Tết là ấn phẩm đặc biệt, nên được cả tòa soạn báo chăm chút, nâng niu coi như “đứa con cưng”. Tất cả tâm huyết, tình cảm và những gì tinh túy nhất của 365 ngày đều dành cả vào đây. Chính vì thế, việc chuẩn bị cho sự ra đời của “đứa con cưng” này được các tòa soạn báo triển khai thực hiện chu đáo từ rất sớm. Đầu tiên là các tòa soạn sẽ thông báo trên bản báo, trên các phương tiện khác, thư mời, điện thoại về ấn phẩm báo Tết.

Thế nên, trên các trang báo điện tử của nhiều tờ báo cả Trung ương và địa phương từ tháng 10 Dương lịch đã thấy nhấp nháy lời mời cộng tác báo Xuân. Với các Tổng biên tập và biên tập viên giàu kinh nghiệm thì có ngàn lẻ cách mời gọi cộng tác viên để tờ báo Xuân thêm ấn tượng.

Ngoài việc mời gọi cộng tác viên, lực lượng phóng viên trong các tòa báo phải đăng ký đề tài báo Tết sớm để Ban Biên tập xem xét, cân nhắc, xây dựng lịch. Những đề tài phóng viên đăng ký cho báo Tết thường được ấp ủ trước đó, mọi người chọn những đề tài hay nhất, tâm đắc nhất để dành cho những số báo đặc biệt này. Và đương nhiên phải là những đề tài nhẹ nhàng, tươi vui, giàu chất văn hóa văn nghệ, hợp với không khí Tết đến, Xuân về.

bao tet vao mua hinh 2

Báo Tết vào mùa, các toàn soạn đang bước vào guồng quay sản xuất tin bài cho số báo Tết Quý Mão 2023.

Cân nhắc, lựa chọn, họp bàn lên xuống, Ban Biên tập các tòa báo mới chốt và phát hành lịch báo Tết, lúc này các phóng viên phải rất khẩn trương lên đường đi cơ sở để lấy tư liệu viết bài.

Viết bài cho báo Tết không hề dễ. Thử hình dung, toàn bộ quá trình lấy thông tin, xử lý thông tin, phóng viên phải thực hiện trước Tết khá xa. Thời điểm này cuộc sống, sinh hoạt đang diễn ra bình thường, chưa thấy hơi hướng xuân đâu cả, nên phóng viên phải "biến" một ngày bình thường thành một ngày rộn rã Xuân. Thế mới có “nghịch cảnh” trời đang nắng mà cứ phải tả “Bữa ấy mưa xuân phơi phới bay/hoa xoan lớp lớp rụng vơi đầy”.

Phóng viên sẽ thấy Tết khi nhiều người chưa thấy, sẽ yêu hoa khi cây chưa có nụ, có mầm. Cũng bởi viết bài cho báo Tết, nên phóng viên nào ngay từ cái tít bài đã gọi Xuân về. Những cái tít kiểu: Nơi mùa Xuân đến sớm, Đón Xuân lưng chừng núi, Bản nhỏ vào Xuân… sẽ lần lượt được gọi tên, và cái cảnh trăm Xuân đổ vào… báo Tết năm nào cũng diễn ra. Lúc đó, đội ngũ biên tập viên lại là những người “căng não” nhất, bởi phải cân lên, đặt xuống, quyết định giữ tít Xuân ở bài nào.

Những ngày cuối năm, cường độ công việc ở các tòa soạn “căng đét”, nhất là đối với các tòa soạn phát hành nhật báo, bởi vừa ra báo ngày, lại phải khẩn trương hoàn tất báo Tết trong một thời gian ngắn. Chính vì thế, hình ảnh thường thấy nhất ở các tòa soạn những ngày này là cảnh các phòng, ban sáng đèn đến nửa đêm, bộ phận thư ký đòi bài phóng viên như…đòi nợ.

Phóng viên nào có vinh dự được giao bài ở cả hai số báo Tết Dương lịch và Tết Âm lịch thế nào cũng nhận được trát đòi kiểu: "Dương đây, Âm đâu? Bao giờ chốt". Kẻ ngoại đạo chót đọc được tin nhắn trong máy điện thoại của phóng viên chắc hẳn mắt chữ O mồm chữ A, chẳng hiểu âm, dương gì tầm này.

Cuối năm làm báo Tết vất vả nhưng vui, những người làm báo bao giờ cũng thấy mùa Xuân đến sớm. Khi tôi ngồi viết những dòng chữ này thì các đồng nghiệp của tôi đang tất bật trên từng cung đường để hoàn thiện bài cho những số báo Tết. Chúng tôi làm báo Tết để cùng đón Xuân về...

Xem thêm

Nhiều tiếng nói, nhiều nền tảng: Báo chí Cao Bằng mang tri thức tới bản làng

Nhiều tiếng nói, nhiều nền tảng: Báo chí Cao Bằng mang tri thức tới bản làng

(CLO) Ở Cao Bằng, những câu chuyện về người phụ nữ vùng cao làm chủ kinh tế, những cách làm mới trong sản xuất và đời sống đang được Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh kể lại qua nhiều hình thức báo chí. Mỗi đề tài mang một sắc thái riêng, nhưng đều hướng đến những vấn đề gần gũi với đồng bào, góp phần lan tỏa kinh nghiệm hay và khơi mở những hướng phát triển trong cộng đồng.

Tuyên truyền khoa học - công nghệ vùng cao: Người dân cần biết gì từ một mô hình?

Tuyên truyền khoa học - công nghệ vùng cao: Người dân cần biết gì từ một mô hình?

(CLO) Báo và Phát thanh, Truyền hình Đắk Lắk không chỉ giới thiệu những mô hình ứng dụng khoa học - công nghệ hiệu quả, mà còn đi sâu vào cách làm, điều kiện triển khai và những trở ngại trong thực tế. Qua đó, thông tin tuyên truyền gắn với câu hỏi thiết thực: người dân có thể học gì từ một mô hình, cần chuẩn bị những gì và đâu là những rào cản cần tháo gỡ để áp dụng vào sản xuất, kinh doanh.

Giữ hồn Hà Nội trong tầm nhìn trăm năm...

Giữ hồn Hà Nội trong tầm nhìn trăm năm...

(CLO) Trong hành trình phát triển và hiện đại hóa, Hà Nội đứng trước bài toán gìn giữ những giá trị văn hóa, không gian di sản và nếp sống truyền thống. Đó cũng là nền tảng quan trọng để Thủ đô phát triển bền vững mà không đánh mất bản sắc riêng.

Tòa soạn Tiếng Xanh: Ý tưởng xanh, tiếng nói xanh

Tòa soạn Tiếng Xanh: Ý tưởng xanh, tiếng nói xanh

Ngày 25/10, tại trụ sở Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng (Hà Nội), Tòa soạn Tiếng Xanh tổ chức lễ ra mắt Ban Biên tập nhiệm kỳ 2026–2027 và chương trình tập huấn thành viên mới, đánh dấu bước khởi đầu cho hành trình hoạt động của các thành viên trong nhiệm kỳ mới.

Báo chí xứ Lạng đưa tri thức đến bản làng qua những làn sóng quen thuộc

Báo chí xứ Lạng đưa tri thức đến bản làng qua những làn sóng quen thuộc

(CLO) Ở địa bàn miền núi, biên giới như Lạng Sơn, phát thanh có lợi thế nhờ khả năng phủ sóng rộng và thói quen nghe đài của người dân. Báo và Phát thanh, Truyền hình Lạng Sơn tận dụng đặc điểm này để lồng ghép thông tin về khoa học - công nghệ, kinh tế số và những điển hình tiên tiến vào các chương trình quen thuộc với công chúng.

Báo Thanh Niên viết tiếp câu chuyện “Cùng con đi tiếp cuộc đời”

Báo Thanh Niên viết tiếp câu chuyện “Cùng con đi tiếp cuộc đời”

(CLO) Ngày 24/10, Báo Thanh Niên đã tổ chức lễ ký thỏa thuận bảo trợ trẻ mồ côi và trao Bằng khen của Ban Chấp hành Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh cho các tập thể, cá nhân có nhiều đóng góp tích cực, hiệu quả trong chương trình “Cùng con đi tiếp cuộc đời” giai đoạn 2021–2026.

Đa dạng hình thức, mở rộng đường đi của thông tin khoa học, công nghệ vào nhịp sống vùng cao

Đa dạng hình thức, mở rộng đường đi của thông tin khoa học, công nghệ vào nhịp sống vùng cao

(CLO) Tuyên truyền về khoa học - công nghệ, kinh tế số và những điển hình tiên tiến ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi không chỉ là đưa thông tin đến người dân, mà còn đòi hỏi cách thể hiện phù hợp với ngôn ngữ, văn hóa và điều kiện tiếp nhận của từng cộng đồng.

Báo và Phát thanh, truyền hình Khánh Hòa lan tỏa sáng kiến công nghệ, mở lối phát triển vùng cao

Báo và Phát thanh, truyền hình Khánh Hòa lan tỏa sáng kiến công nghệ, mở lối phát triển vùng cao

(CLO) Báo và Phát thanh, Truyền hình Khánh Hòa đẩy mạnh tuyên truyền các mô hình ứng dụng khoa học - công nghệ, phát triển kinh tế số và điển hình tiên tiến ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, góp phần đưa những cách làm hiệu quả từ cơ sở đến gần hơn với người dân, tạo sức lan tỏa và thúc đẩy nhân rộng mô hình.

Chuyện nghề phía sau phim tài liệu giải A: Đưa chính sách ‘quản trị mới’ đến gần lòng dân

Chuyện nghề phía sau phim tài liệu giải A: Đưa chính sách ‘quản trị mới’ đến gần lòng dân

(CLO) Làm thế nào để thông tin về một chủ trương lớn, khô khan như việc thay đổi tổ chức bộ máy nhà nước trở nên sinh động, gần gũi và có ý nghĩa trực tiếp với người dân? Bài toán của những người làm phim chính luận đã được nhà báo Nguyễn Đình Thanh và ê-kíp giải mã thành công qua tác phẩm “Hà Nội - Quản trị mới - Gần lòng dân” – bộ phim vừa xuất sắc đoạt Giải A tại Giải Báo chí về phát triển văn hóa và xây dựng người Hà Nội năm 2026.

Nhà báo Trần Bá Lạn về cõi xa

Nhà báo Trần Bá Lạn về cõi xa

(CLO) Ngày 20-10-2026, trái tim nhà báo, nhà giáo Trần Bá Lạn đã ngừng đập, thượng thọ 97 mùa xuân cùng đất nước và nền báo chí Cách mạng Việt Nam. Hàng ngàn nhà báo - là các học trò cũ của thầy khắp mọi miền đất nước tiếc thương ông, người truyền lửa nghề tận tâm, nhiệt huyệt. Nhiều nhà báo - các học trò của ông dù xa dù gần cùng hẹn nhau trở về thủ đô để viếng, tưởng niệm, dự lễ truy điệu tiễn biệt người thầy “Đức - Tài vẹn toàn” tại nhà Tang lễ quốc gia, 26-10-2026.

Thời đại AI: Khoảng cách số khiến người dùng dễ tổn thương trước tin giả

Thời đại AI: Khoảng cách số khiến người dùng dễ tổn thương trước tin giả

(CLO) Có điện thoại thông minh, thường xuyên sử dụng Internet nhưng vẫn khó nhận diện thông tin sai lệch, thậm chí tin vào những câu chuyện do trí tuệ nhân tạo tạo dựng. Thực tế này cho thấy khoảng cách số không khép lại khi người dân có thiết bị và kết nối, mà còn nằm ở khả năng đánh giá thông tin, nhận diện rủi ro và tự chủ trong môi trường số.

Khoảng cách số trong kỷ nguyên AI: Làm thế nào để không ai bị bỏ lại phía sau?

Khoảng cách số trong kỷ nguyên AI: Làm thế nào để không ai bị bỏ lại phía sau?

(CLO) Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra những khả năng chưa từng có trong tiếp cận tri thức, sản xuất thông tin và giải quyết các vấn đề của đời sống. Nhưng khi công nghệ phát triển ngày càng nhanh, một câu hỏi cũng trở nên cấp thiết: Liệu tất cả mọi người có cơ hội như nhau để tiếp cận, hiểu và hưởng lợi từ những thành tựu đó?

Khơi nguồn di sản sông Hồng, mở lối phát triển Hà Nội từ chiều sâu văn hóa

Khơi nguồn di sản sông Hồng, mở lối phát triển Hà Nội từ chiều sâu văn hóa

(NB&CL) Khảo sát thực địa tại 16 phường, xã, kết nối tư liệu lịch sử với câu chuyện làng nghề và những nỗ lực kiến tạo không gian sống ven sông, loạt bài “Khơi nguồn dòng di sản, kiến tạo Hà Nội văn minh” của cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đặt ra yêu cầu phát triển Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng gắn với gìn giữ di sản, phát huy nguồn lực cộng đồng và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Báo Nhà báo và Công luận đoạt 2 giải tại Cuộc thi chính luận năm 2026

Từ ‘thế trận lòng dân’ đến ‘trục tư tưởng’: Dấu ấn Báo Nhà báo và Công luận tại cuộc thi chính luận

(CLO) Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là những lập luận phản bác, mà cốt lõi là phải củng cố "thế trận lòng dân" và giữ vững "trục tư tưởng". Thông điệp thực tiễn sâu sắc này đã được thể hiện trọn vẹn qua các tác phẩm xuất sắc đoạt giải (1 giải B, 3 giải C) của Báo Nhà báo và Công luận cùng các đơn vị trực thuộc Hội Nhà báo Việt Nam tại Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng lần thứ II, năm 2026.

Cỡ chữ bài viết: