Trong dự thảo Nghị định quy định về tổ chức và hoạt động của Thanh tra Công an nhân dân, Bộ Công an đề xuất bỏ quy định về thanh tra tại công an huyện cho phù hợp với thực tiễn. Các nội dung khác cơ bản giữ nguyên, trong đó có việc duy trì tổ chức thanh tra tại 2 cục nghiệp vụ.
Theo Bộ Công an (cơ quan soạn thảo) cho biết, trong dự thảo Nghị định đề xuất cơ quan thanh tra Công an nhân dân, gồm: Thanh tra Bộ Công an; Thanh tra Công an tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; Thanh tra Cục Cảnh sát quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng; Thanh tra Cục Cảnh sát PCCC và Cứu nạn, cứu hộ.
Tại công an các đơn vị, địa phương có quân số từ 200 cán bộ, chiến sĩ trở lên được bố trí cán bộ thanh tra chuyên trách; quân số dưới 200 người thì bố trí cán bộ thanh tra kiêm nhiệm. Số lượng cán bộ thanh tra chuyên trách, kiêm nhiệm do thủ trưởng công an đơn vị, địa phương quyết định.
Với Cục Cảnh sát PCCC và Cứu nạn, cứu hộ, Bộ Công an lý giải đây là lĩnh vực có tính kỹ thuật chuyên sâu, đòi hỏi phải có cán bộ thanh tra được đào tạo bài bản, có kiến thức. Hoạt động thanh tra của Cục Cảnh sát PCCC và Cứu nạn, cứu hộ thời gian qua đã góp phần tích cực trong phát hiện, xử lý và kiến nghị khắc phục những tồn tại, thiếu sót của các tập đoàn, tổng công ty, cơ sở sản xuất, kinh doanh lớn, tiềm ẩn nguy cơ xảy ra cháy nổ cao trên phạm vi toàn quốc.
Cục Cảnh sát quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng, được thành lập trên cơ sở thu gọn đầu mối từ 7 Cục của Tổng cục Cảnh sát thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp trước đây. Tổ chức bộ máy của Thanh tra Tổng cục được giữ nguyên và đổi tên thành Thanh tra Cục như hiện nay.
Theo Bộ Công an, việc tiếp tục kế thừa, giữ nguyên quy định về Thanh tra 2 cục như tại Nghị định 164/2024/NĐ-CP dựa trên cơ sở thực tiễn sau:
Lĩnh vực PCCC có tính kỹ thuật chuyên sâu, đòi hỏi cán bộ thanh tra phải được đào tạo, có kiến thức sâu về lĩnh vực này; đây cũng là lĩnh vực đang được quan tâm đặc biệt trong thời gian gần đây.
Hoạt động thanh tra việc chấp hành pháp luật về PCCC&CNCH của cục thời gian qua đã góp phần tích cực trong phát hiện, xử lý và kiến nghị khắc phục đối với những tồn tại, thiếu sót của các tập đoàn, tổng công ty và các cơ sở sản xuất, kinh doanh lớn, tiềm ẩn nguy cơ xảy ra cháy nổ cao.
Cục Cảnh sát quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng có quân số đông (25,5 nghìn cán bộ, chiến sĩ), phạm vi quản lý rộng (khoảng 191 nghìn phạm nhân trên cả nước), tính chất phức tạp, là lực lượng đặc thù, thực hiện nhiệm vụ trong môi trường khép kín, dễ phát sinh sai phạm, tiêu cực.
Hoạt động giam giữ, giáo dục, cải tạo và thực hiện chế độ, chính sách đối với phạm nhân là lĩnh vực nhạy cảm, liên quan đến quyền con người, quyền công dân, được các tổ chức của Liên hợp quốc quan tâm giám sát, đánh giá.
Do đó, việc kế thừa và giữ nguyên quy định về tổ chức Thanh tra Cục Cảnh sát quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng, để giúp thủ trưởng đơn vị giải quyết các mặt công tác thanh tra thuộc thẩm quyền là cần thiết, theo Bộ Công an.
Với địa phương, Bộ Công an cho rằng, việc sáp nhập các đơn vị hành chính cấp xã, cấp tỉnh dẫn đến mở rộng phạm vi quản lý, tăng cường thêm quân số. Chính vì thế phải có cán bộ thanh tra được đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ để tham mưu giải quyết các công việc liên quan đến công tác thanh tra thuộc thẩm quyền của thủ trưởng đơn vị.
Thực tiễn bố trí cán bộ thanh tra chuyên trách, kiêm nhiệm tại công an các đơn vị, địa phương từ năm 2014 đến nay đã phát huy tốt hiệu quả, giúp giải quyết tốt các mặt công tác thanh tra ngay từ cơ sở, giảm thiểu tình trạng khiếu tố vượt cấp.
Thanh tra Bộ Công an có trách nhiệm giúp Bộ trưởng Bộ Công an quản lý nhà nước về công tác thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong Công an nhân dân.
Thanh tra Bộ Công an còn thực hiện nhiệm vụ thanh tra đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân thuộc thẩm quyền và phạm vi quản lý nhà nước về bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội của Bộ Công an...
Việc bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, miễn nhiệm, cách chức, điều động, luân chuyển, biệt phái Chánh Thanh tra Bộ Công an thực hiện theo quy định tại khoản 2 Điều 12 Luật Thanh tra.
Bộ trưởng Bộ Công an bổ nhiệm sĩ quan Công an nhân dân vào các ngạch thanh tra viên. Việc xem xét, bổ nhiệm các ngạch thanh tra viên Công an nhân dân phải đảm bảo các điều kiện, tiêu chuẩn theo quy định", Dự thảo nêu.
Bộ Công an khẳng định việc kế thừa và giữ nguyên quy định về tổ chức Thanh tra như trên để giúp thủ trưởng đơn vị giải quyết các mặt công tác thanh tra thuộc thẩm quyền là cần thiết, đáp ứng yêu cầu công tác đặt ra.
Điều 6 Dự thảo Nghị định mới quy định về cơ quan thực hiện chức năng thanh tra Công an nhân dân như sau:
1. Cơ quan thanh tra Công an nhân dân gồm: Thanh tra Bộ Công an; Thanh tra Công an tỉnh, thành phố; Thanh tra Cục Cảnh sát quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng; Thanh tra Cục Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC&CNCH).
2. Công an các đơn vị, địa phương có quân số từ 200 cán bộ, chiến sĩ trở lên, bố trí cán bộ thanh tra chuyên trách; dưới 200, bố trí kiêm nhiệm.
