Theo hồ sơ gửi Bộ Tư pháp để thẩm định, Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo nghị định sửa đổi mức thuế suất nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu phục vụ sản xuất nhiên liệu.
Dự thảo được thực hiện theo trình tự, thủ tục rút gọn nhằm kịp thời ứng phó với những diễn biến phức tạp của thị trường năng lượng thế giới.
Cơ quan soạn thảo cho biết, tình hình quốc tế đang tiềm ẩn nhiều bất ổn, đặc biệt là căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, khiến giá năng lượng, nhất là dầu mỏ và khí đốt, biến động mạnh. Nguồn cung xăng dầu toàn cầu có dấu hiệu gián đoạn, kéo theo giá dầu thô tăng cao.
Những biến động này được đánh giá có thể tác động trực tiếp đến thị trường xăng dầu trong nước. Vì vậy, việc điều chỉnh thuế nhập khẩu được xem là một trong những giải pháp nhằm chủ động ổn định nguồn cung và bảo đảm an ninh năng lượng.
Theo Bộ Tài chính, xung đột giữa Hoa Kỳ, Israel và Iran đã ảnh hưởng đáng kể tới hoạt động kinh doanh xăng dầu trên phạm vi toàn cầu. Đặc biệt, việc phong tỏa Eo biển Hormuz - tuyến vận tải dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới - khiến khoảng 20 triệu thùng dầu thô mỗi ngày từ khu vực Trung Đông không thể vận chuyển tới các nhà máy lọc dầu, đặc biệt là tại châu Á.
Hệ quả là nhiều nhà máy lọc dầu trong khu vực buộc phải cắt giảm công suất, sử dụng nguồn dự trữ dầu thô và hạn chế xuất khẩu sản phẩm xăng dầu. Điều này tiếp tục đẩy giá nhiên liệu trên thị trường quốc tế tăng cao.
Tại Việt Nam, một số nhà máy lọc dầu cũng được cảnh báo có nguy cơ gặp khó khăn nếu nguồn dầu thô nhập khẩu bị thiếu hụt. Trong trường hợp nguồn cung bị gián đoạn, các doanh nghiệp có thể đối mặt với rủi ro không thực hiện được các hợp đồng giao hàng hiện có.
Hiện nay, phần lớn xăng dầu nhập khẩu của Việt Nam đến từ các nước ASEAN và Hàn Quốc, với thuế suất chủ yếu ở mức 0% nhờ các hiệp định thương mại tự do. Tuy nhiên, trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu bị thu hẹp, việc mua xăng dầu thành phẩm từ các thị trường này cũng có thể gặp nhiều trở ngại.
Nếu tình trạng gián đoạn kéo dài, nguồn hàng thay thế không chỉ khan hiếm mà còn có thể bị đẩy giá lên cao, thậm chí không có nguồn để nhập khẩu. Điều này sẽ gây bất lợi cho mục tiêu bảo đảm nguồn cung và bình ổn giá xăng dầu trong nước.
Để chủ động ứng phó, Bộ Tài chính đề xuất giảm thuế suất MFN từ 10% xuống 0% đối với xăng động cơ không pha chì (các mã HS 2710.12.21; 2710.12.22; 2710.12.24; 2710.12.25) và các nguyên liệu pha chế xăng như Naphtha, Reformate (mã HS 2710.12.80).
Bên cạnh đó, thuế nhập khẩu MFN cũng được đề xuất giảm từ 7% xuống 0% đối với các mặt hàng nhiên liệu diesel, dầu nhiên liệu, nhiên liệu máy bay và kerosine.
Một số nguyên liệu hóa dầu khác cũng nằm trong diện điều chỉnh, như Xylen, condensate và P-Xylen sẽ giảm thuế từ 3% xuống 0%, trong khi hydrocarbon mạch vòng loại khác giảm từ 2% xuống 0%.
Theo tính toán của Bộ Tài chính, nếu áp dụng mức thuế mới dựa trên kim ngạch nhập khẩu năm 2025, ngân sách nhà nước có thể giảm thu khoảng 1.024 tỷ đồng.
Tuy nhiên, cơ quan này cho rằng việc giảm thu ngân sách là cần thiết trong bối cảnh hiện nay nhằm bảo đảm nguồn cung xăng dầu và ổn định thị trường trong nước trước những biến động khó lường của thị trường năng lượng toàn cầu.
Dự kiến nghị định sau khi được ban hành sẽ có hiệu lực từ ngày ký đến hết ngày 30/4/2026. Trường hợp cần kéo dài thời gian áp dụng, Bộ Công Thương sẽ có ý kiến đề xuất để Bộ Tài chính tổng hợp, báo cáo Chính phủ xem xét quyết định.
