Cách tờ báo VTC News tái tạo mô hình tòa soạn sau sắp xếp

"Phần lớn những người được chuyển về là phóng viên, kỹ thuật viên, đạo diễn – họ quen với cách làm truyền hình: mỗi chuyến công tác cần ba người, cần xe, cần máy quay cồng kềnh. Nhưng làm báo điện tử thì khác hẳn – gọn, nhanh, linh hoạt. Nếu giữ nguyên cách làm cũ, chắc chắn sẽ không thể tồn tại", ông Ngô Văn Hải, Phó Tổng biên tập phụ trách Báo điện tử VTC News chia sẻ.

"Không bắt cá leo cây": Thích nghi và phát huy sở trường

Trước thực tế ấy, ông Hải và ban lãnh đạo tòa soạn đã chọn một con đường khó hơn nhưng đúng đắn: thay vì “ép” người làm truyền hình phải biến thành phóng viên online trong một sớm một chiều, họ tạo ra môi trường để cả hai bên cùng thay đổi, cùng tiến về một điểm giao thoa mới – mô hình tòa soạn đa nền tảng.

"Chúng tôi thống nhất ngay từ đầu: không bắt cá leo cây. Nghĩa là không ai bị buộc phải làm điều trái sở trường, nhưng ai cũng phải học cách thích nghi. Người làm truyền hình phải hiểu báo điện tử, và ngược lại, người viết báo cũng phải biết tư duy hình ảnh, tư duy video", ông Hải nhấn mạnh.

Từ năm 2024, VTC News bắt đầu tái cấu trúc toàn bộ mô hình sản xuất nội dung. Sáu phòng nội dung được chia thành hai khối chính: báo điện tử và đa nền tảng. Khối đa nền tảng phụ trách các sản phẩm video, mạng xã hội, podcast, short video - Reels và các kênh phân phối mới như TikTok, YouTube.

Điều đáng chú ý là, VTC News là một trong những tờ báo tiên phong tại Việt Nam triển khai đồng bộ nhiều nền tảng mới này, trong đó Reels được chú trọng như một hướng đi chiến lược, khai thác tối đa thói quen xem video ngắn của khán giả hiện đại.

Những thay đổi không chỉ mang tính kỹ thuật mà còn định hình lại tư duy làm báo. "Làm báo điện tử giờ không chỉ dừng ở việc viết tin đăng lên website nữa. Chúng tôi phải tìm đến độc giả ở bất cứ nơi đâu họ hiện diện – trên mạng xã hội, ứng dụng thanh toán, hay ngay trong luồng video họ đang xem. Việc thử nghiệm Reels, TikTok hay podcast không chỉ là xu hướng, mà là cách chúng tôi đưa nội dung đến với khán giả một cách tự nhiên, sinh động và lan tỏa hơn", ông Hải nói.

VTC News đã phát triển bốn kênh nội dung số mới, mỗi kênh hướng tới một nhóm độc giả cụ thể. Kênh “Vấn đề hôm nay” hiện có hơn 2 triệu người theo dõi trên TikTok, trở thành minh chứng rõ ràng nhất cho sức bật của mô hình đa nền tảng. Kênh “Tin tức 24h” do nhóm sản xuất trẻ vận hành, mang đến góc nhìn mới, năng động, không bị gò bó bởi các chuẩn mực truyền thống.

“CEO Talk” được xây dựng như một diễn đàn đối thoại chuyên sâu với giới doanh nhân, nhằm tạo ra những sản phẩm nội dung chuyên môn nhưng dễ tiếp cận.

Ông Hải nhấn mạnh, điểm khác biệt lớn nhất nằm ở cách VTC News khai thác và nhân bản nội dung. Mỗi đề tài được xem như “nguồn cốt lõi” (core content), từ đó chuyển hóa thành nhiều sản phẩm khác nhau, phù hợp với từng nền tảng. Một phóng sự video có thể trở thành bài điều tra trên website, sau đó được bóc tách thành clip ngắn lan tỏa trên TikTok, Facebook Reels hay phát triển thành podcast.

Ví dụ, tuyến điều tra về “dầu đỏ” ở Đồng Tháp – loại dầu thải tái chế, buôn bán lậu – được triển khai theo mô hình này. Nhóm video sản xuất phóng sự gốc, đội ngũ biên tập báo điện tử phát triển thành bài viết chuyên sâu, còn nhóm mạng xã hội xử lý nội dung ngắn gọn, thu hút lượt xem nhanh chóng. Một đề tài, ba cách tiếp cận, ba nhóm khán giả, nhưng cùng giữ một giá trị cốt lõi.

"Chúng tôi không chạy theo xu hướng nhất thời, mà tổ chức lại quy trình để nội dung sống lâu hơn, lan xa hơn. Việc tiên phong khai thác Reels, TikTok hay podcast không phải để ‘bắt kịp trào lưu’, mà để mở ra cách tiếp cận mới với độc giả và tận dụng thế mạnh hình ảnh, video của đội ngũ từng làm truyền hình. Đó là cách báo chí thích nghi mà vẫn giữ được bản chất nghề nghiệp", ông Hải cho biết..

Chuyển đổi mạnh mẽ trong đội ngũ

VTC News hiện đang thử nghiệm các hướng phân phối nội dung mới, trong đó có việc đàm phán với MoMo để đưa tin tức lên nền tảng thanh toán, đồng thời hợp tác với một số ngân hàng nhằm triển khai chuyên mục tài chính – ngân hàng trên ứng dụng của họ.

Ông Ngô Văn Hải cho biết: "Mục tiêu của chúng tôi là hiện diện ở mọi nơi mà độc giả có thể tiếp cận thông tin – từ báo giấy, báo điện tử, mạng xã hội đến các nền tảng tài chính số".

Tuy nhiên, điều khiến VTC News tự hào không chỉ là công nghệ hay số lượng nền tảng mà là sự chuyển đổi mạnh mẽ trong đội ngũ phóng viên. Chỉ trong một năm, từ những người quen làm truyền hình lúng túng với bàn phím, nay khoảng hai phần ba nhân sự đã có thể tự quay, viết, dựng và biên tập – trở thành những “phóng viên một người” đúng nghĩa.

Ông Hải chia sẻ: "Chúng tôi gọi vui là ‘làm theo kiểu nhà nghèo’ – không nhiều thiết bị, không nguồn lực lớn, nhưng tinh thần sáng tạo thì vô hạn. Trường quay đỏ đèn suốt ngày đêm, nhiều lúc anh em dựng hình ngay trong phòng làm việc của tôi. Nhưng chính trong khó khăn đó, sự sáng tạo và ý chí nghề báo lại được đánh thức mạnh mẽ nhất".

Theo ông Hải, chuyển đổi số trong báo chí, cuối cùng vẫn là chuyển đổi tư duy. "Không có phần mềm hay hệ thống nào làm thay con người được. Chúng tôi đã mất hơn một năm để thay đổi thói quen nghề nghiệp, nhưng đổi lại là một đội ngũ thực sự hiểu báo chí trong kỷ nguyên số", ông nhấn mạnh.

Hành trình này, với ông, không chỉ là câu chuyện sống còn của một tòa soạn mà còn là phép thử cho cả nền báo chí Việt Nam. Khi ranh giới giữa báo chí truyền thống, mạng xã hội và truyền hình ngày càng mờ đi, giá trị thật sự chỉ còn nằm ở nội dung có chiều sâu, được kể bằng mọi ngôn ngữ – chữ, hình, âm thanh.

"Điều quan trọng nhất là không ngừng thích nghi. Mỗi phóng viên hôm nay phải là một nhà sáng tạo nội dung, nhưng vẫn giữ bản lĩnh nghề báo trung thực, nhân văn và có trách nhiệm. Đó mới là cốt lõi của chuyển đổi số", ông Hải khẳng định.