Sau một mùa giải khép lại, “Khoảnh khắc Báo chí 2025” được nhìn lại như một lát cắt tiêu biểu của ảnh báo chí đương đại: nơi cảm xúc không tách rời sự thật, và mỗi khuôn hình đều mang theo câu hỏi về trách nhiệm của người kể chuyện.
Con mắt của người làm báo - Đi tìm “khoảnh khắc quyết định”
Trong vai trò Ban Giám khảo, ông Việt Văn – đại diện Báo Lao Động – đã có những chia sẻ sâu sắc về tiêu chí chọn lọc tác phẩm:
“Một bức ảnh báo chí đúng nghĩa phải hội tụ đủ tính thời sự, sự độc đáo của khoảnh khắc và khả năng kể chuyện. Khoảnh khắc ấy phải là duy nhất, không thể lặp lại, và phản ánh trung thực một sự kiện hay hiện tượng xã hội”.
Đối với ông, giá trị cốt lõi của ảnh báo chí không nằm ở kỹ thuật hoàn hảo mà trước hết là khả năng ghi nhận chính xác khoảnh khắc đầu tiên, dồn nén thông tin và cảm xúc của một sự kiện, từ trận lũ dữ, một cuộc biểu tình đến một hoạt động đời thường mang tính xã hội sâu sắc. Con mắt nhạy cảm, sự quan sát tỉ mỉ và bản lĩnh nghề nghiệp là điều tạo nên sự khác biệt giữa một phóng viên ảnh bình thường và một người kể chuyện bằng hình ảnh.
Ông chia sẻ: “Máy ảnh chỉ là công cụ. Nhưng chính con mắt và nhạy cảm của người cầm máy sẽ quyết định khoảnh khắc ấy có thể truyền tải đầy đủ thông điệp”.
Thực tế tại mùa giải năm nay, nhiều tác phẩm được Ban Giám khảo đánh giá cao chính bởi khả năng “chạm” tới các vấn đề nóng của đời sống – từ những hình ảnh phản ánh thiên tai, lũ lụt đến những lát cắt thời sự xã hội, môi trường hay những câu chuyện nhỏ giàu ý nghĩa nhân văn .
Sự hòa quyện giữa cảm xúc và kỹ thuật
Một điểm mấu chốt mà ông Việt Văn nhấn mạnh nhiều lần là giá trị cảm xúc trong ảnh. Ông cho rằng nếu một bức ảnh dù kỹ thuật chưa hoàn hảo nhưng truyền tải cảm xúc chân thật – khiến người xem dừng lại, suy ngẫm và đồng cảm – thì đó vẫn là một tác phẩm đáng trân trọng.
“Trong báo chí, cảm xúc luôn được đặt lên hàng đầu. Kỹ thuật có thể cải thiện, nhưng cảm xúc, thông điệp và tính chân thực mới là giá trị cốt lõi”.
Ông cũng nhấn mạnh ảnh báo chí không chỉ cần đẹp ở mặt tạo hình – bố cục, ánh sáng, màu sắc mà còn phải kích thích sự rung động nội tâm. Một bức ảnh mạnh là bức ảnh vừa phản ánh được hiện thực, vừa gợi lên cảm xúc mạnh mẽ, khiến công chúng không chỉ nhìn mà còn cảm nhận.
“Một bức ảnh mạnh không chỉ kể chuyện mà còn tạo ấn tượng trực quan qua ánh sáng, bố cục, màu sắc hay hiệu ứng đen trắng. Những yếu tố này phải hài hòa để câu chuyện lan tỏa mạnh mẽ hơn”, ông nói.
Giữa thời đại công nghệ số, khi phần mềm chỉnh sửa ảnh ngày càng mạnh mẽ, ranh giới giữa tăng tính thẩm mỹ và biến đổi hiện thực trở nên mong manh. Với ông Việt Văn, nguyên tắc bất di bất dịch của ảnh báo chí là trung thực, và điều đó luôn được đặt lên hàng đầu.
“Tác giả có thể cắt khung hoặc điều chỉnh sắc độ để nâng cao tính thẩm mỹ, nhưng không được phép thêm bớt chi tiết hay thay đổi hiện thực. Công nghệ là công cụ; nhưng sức mạnh lớn nhất của báo chí vẫn là phản ánh hiện thực trung thực, tạo ra tác động và thay đổi tích cực cho xã hội”.
Quan điểm này không chỉ là lời nhắc nhở với những người làm nghề mà còn là tiêu chí quan trọng trong quá trình chấm giải – nhằm đảm bảo hình ảnh phản ánh sự kiện một cách xác thực nhất, tránh những biến dạng có thể làm sai lệch bản chất sự kiện.
Khoảnh khắc và trách nhiệm người kể chuyện
Qua nhiều mùa giải, theo đánh giá của ông, chất lượng ảnh báo chí ngày càng được nâng cao. Mỗi năm là một bước tiến mới, không chỉ ở kỹ thuật mà còn ở chiều sâu câu chuyện và sức lan tỏa xã hội. Những tác phẩm được chọn vào Top 50, hay những giải thưởng đặc biệt, đều là những tác phẩm có khả năng “nói lên điều gì đó” về con người và xã hội – mang tính thời sự, thời đại, tinh tế trong cảm nhận và tái hiện hiện thực bằng hình ảnh.
Ông khuyến khích các tác giả tiếp tục dấn thân, quan sát sâu hơn, để mỗi bức ảnh không chỉ là một khung hình đẹp, mà là một bản ghi cảm xúc, một lời kể sống động về đời sống và con người Việt Nam hôm nay.
“Đừng để phụ thuộc quá nhiều vào thiết bị hay công nghệ. Hãy để cảm xúc và sự quan sát chân thực dẫn lối. Điều quan trọng là mỗi tác giả cần tìm cách nâng cao chất lượng bức ảnh, biến khoảnh khắc hiện tại trở nên sống động, giàu ý nghĩa và để lại dấu ấn lâu dài trong tâm trí người xem”.
Tôn vinh giá trị nhân văn, lan tỏa cảm hứng
Giải ảnh “Khoảnh khắc Báo chí 2025” không chỉ là một cuộc thi đơn thuần, mà còn là một hành trình tôn vinh trách nhiệm nghề nghiệp, ghi nhận bản lĩnh người làm báo và lan tỏa những lát cắt đầy xúc cảm của đời sống. Những khoảnh khắc được lựa chọn và trưng bày trở thành chứng nhân sống động của một năm đầy biến động – mang tính thời sự, phản ánh hiện thực xã hội và truyền cảm hứng tích cực tới cộng đồng.
Với những tiêu chí nghiêm ngặt và góc nhìn sâu sắc của Ban giám khảo như ông Việt Văn, “Khoảnh khắc Báo chí” tiếp tục là nơi khẳng định giá trị của ảnh báo chí: không chỉ là nghệ thuật mà còn là tiếng nói của sự thật, cảm xúc và lòng nhân văn.
