Cuối giờ sáng 22/10, trong buổi thảo luận tại tổ về Dự án Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi) và Luật Kinh doanh Bất động sản (sửa đổi), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã phát biểu góp ý về cơ chế giá đất và công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Không để thị trường chi phối hoàn toàn
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Luật Đất đai 2024 bộc lộ những điểm nghẽn, lớn nhất là quy hoạch, định giá đất, thu hồi đất cũng như giao đất và cho thuê đất.
Việc sửa đổi lần này định hướng xây dựng một mô hình luật khung mang tính nguyên tắc kết hợp cùng các cơ chế linh hoạt nhằm tránh tình trạng phải sửa đổi liên tục.
Cùng với đó, bảo đảm sự đồng bộ với tiến trình cải cách hành chính, chuyển đổi số và các luật liên quan khác như Luật Đầu tư, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh Bất động sản và Luật Quy hoạch.
Đối với cơ chế giá đất, Chủ tịch Quốc hội đề nghị cần tạo ra sự cân bằng hài hòa giữa thị trường với sự ổn định và minh bạch, "giữ vững nguyên tắc sát với thị trường nhưng không được tuyệt đối hóa theo cơ chế thị trường thuần túy".
Nếu để thị trường chi phối hoàn toàn sẽ dễ gây ra tình trạng bảng giá đất tăng đột biến, đẩy chi phí bồi thường và tiền sử dụng đất lên cao, từ đó làm cho các dự án bị đình trệ.
“Cần bổ sung nguyên tắc cân đối hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư, thiết lập hệ số điều chỉnh vùng giá trị thửa đất chuẩn một cách rõ ràng” – Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Bảng giá đất nên được xây dựng theo chu kỳ 5 năm hoặc linh hoạt hơn thông qua việc công bố sớm các cơ chế điều chỉnh trong kỳ khi xuất hiện biến động lớn.
Việc áp dụng bảng giá và các hệ số cho công tác bồi thường, tiền sử dụng đất hay thuê đất phải được làm rõ để ngăn chặn triệt để tình trạng giá đuổi giá.
Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị khẩn trương xây dựng cơ sở dữ liệu giá đất quốc gia liên thông, cập nhật theo thời gian thực, trong đó Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần làm tốt vai trò quản lý toàn bộ hệ thống dữ liệu và sổ đỏ của người dân.
Làm rõ các trường hợp thu hồi đất vì lợi ích quốc gia, công cộng
Liên quan đến công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư nhằm bảo vệ tối đa quyền lợi của người dân gắn liền với hiệu quả của dự án, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh sự cần thiết phải bổ sung và làm rõ các trường hợp thu hồi đất vì lợi ích quốc gia và công cộng đặc thù như khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế hay các dự án khẩn cấp về chính trị, đối ngoại và logistics.
Về cơ chế thỏa thuận, Dự thảo Luật quy định dự án đạt được tỷ lệ từ 75% trở lên về diện tích hoặc số hộ đồng thuận thì Nhà nước sẽ tiến hành thu hồi phần diện tích còn lại.
Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội cho rằng phải quy định các điều kiện chặt chẽ về mức giá thỏa thuận hợp lý nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các hộ dân chưa đồng thuận, đặc biệt là những trường hợp có đất ở lâu đời nhưng chưa được cấp sổ đỏ.
"Đất người ta ở đó lâu rồi, chưa có sổ đỏ chứ không phải xâm chiếm hay làm gì phi pháp" - Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Các thủ tục thông báo và vận động cần được rút ngắn nhưng bắt buộc phải hoàn thành phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư xong trước khi bàn giao đất.
"Hạn chế việc áp dụng ngoại lệ và phải đặt dưới sự giám sát chặt chẽ. Các tiêu chí bảo đảm đời sống của người dân sau khi bị thu hồi đất phải được lượng hóa cụ thể để bảo đảm ngang bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ" - Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nói.
Công tác giám sát xã hội cần phải được tăng cường công khai, xử lý dứt điểm những tồn đọng lịch sử về nguồn gốc đất đai của các hộ gia đình và cá nhân.
Chủ tịch Quốc hội lưu ý thống nhất các khái niệm pháp lý sau cải cách bởi đây chính là những điểm dễ phát sinh khiếu nại nhất, nếu được giải quyết triệt để sẽ làm giảm thiểu các điểm nóng xã hội và kéo dài tuổi thọ của luật.
