Làm rõ phạm vi các dự án phải thực hiện chấp thuận chủ trương
Tờ trình dự án Luật Đầu tư (thay thế) do Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Thị Bích Ngọc trình bày cho biết, việc xây dựng dự án Luật nhằm thể chế hóa các Nghị quyết của Đảng; kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc về thể chế, pháp luật; cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục trong đầu tư, kinh doanh, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp. Hoàn thiện các quy định về ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và điều kiện đầu tư kinh doanh, đồng thời cắt giảm một số ngành, nghề không cần thiết, bất hợp lý. Hoàn thiện cơ chế phân cấp quản lý giữa các cơ quan trung ương và cơ quan địa phương trên cơ sở bảo đảm hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước, kịp thời xử lý những vấn đề thực tiễn, tháo gỡ “điểm nghẽn” về thể chế.
Bố cục của dự thảo Luật Đầu tư (thay thế) gồm 7 Chương, 60 Điều và 4 Phụ lục, trong đó sửa đổi, bổ sung 33/77 Điều và 1 phụ lục; lược bỏ 17/77 Điều; giữ nguyên 25/77 Điều và 3 Phụ lục; bổ sung mới 2 Điều và sắp xếp lại các Điều khoản. Luật này quy định về hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam và hoạt động đầu tư kinh doanh từ Việt Nam ra nước ngoài.
Dự thảo Luật cũng thu hẹp và làm rõ phạm vi các dự án phải thực hiện chấp thuận chủ trương. Theo đó, chỉ chấp thuận chủ trương đầu tư đối với dự án đầu tư phát triển hạ tầng trong một số lĩnh vực quan trọng, nhạy cảm, như cảng biển, sân bay, viễn thông, xuất bản, báo chí…; các dự án đề xuất sử dụng đất đai, khu vực biển; các dự án ảnh hưởng lớn đến môi trường, tiềm ẩn khả năng ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường hoặc thực hiện tại khu vực có ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh...
Đồng thời, dự thảo Luật quy định rõ ngoại lệ về việc không thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư; tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền chấp thuận chủ trương đầu tư; tiếp tục đơn giản hoá thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư…
Chuyển mạnh từ quản lý sang kiến tạo phát triển
Báo cáo thẩm tra do Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày nêu rõ, đa số ý kiến Thường trực Ủy ban nhất trí với cơ sở chính trị, cơ sở pháp lý và cơ sở thực tiễn của việc tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về đầu tư. Đồng thời, đề nghị bổ sung thuyết minh đầy đủ, thuyết phục, báo cáo đánh giá tác động cụ thể về tính khả thi và rủi ro đối với việc sửa đổi, bổ sung các chính sách trong luật, đặc biệt là việc bỏ toàn bộ thẩm quyền của Quốc hội trong chấp thuận chủ trương đầu tư, quản lý đầu tư nước ngoài vào Việt Nam, hoạt động đầu tư ra nước ngoài, quy trình chuyển nhượng dự án kinh doanh bất động sản.
Về chấp thuận chủ trương đầu tư (khoản 1 Điều 3; Điều 25 - Điều 28), đề nghị rà soát kỹ lưỡng, chỉ xem xét những trường hợp rất cần thiết mới cần thực hiện theo quy trình chấp thuận chủ trương đầu tư. Thiết kế lại quy định theo hướng phân định rõ: danh mục dự án phải chấp thuận chủ trương đầu tư, trên cơ sở đó, phân định rõ dự án thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư thuộc thẩm quyền Trung ương, địa phương, dự án được áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt; Danh mục dự án không cần chấp thuận chủ trương đầu tư, nhưng cần đăng ký đầu tư; các dự án còn lại là các dự án không cần chấp thuận chủ trương đầu tư, không cần đăng ký đầu tư.
Chỉnh sửa quy định tại khoản 1 Điều 3 theo hướng giản lược, đơn giản hóa nội dung chấp thuận chủ trương đầu tư, giới hạn ở những nội dung định hướng lớn, dự kiến sơ bộ, những yếu tố cơ bản ban đầu của dự án đầu tư, phân biệt với nội dung quản lý nhà nước tại các bước tiếp theo triển khai dự án.
Rà soát, làm rõ trong dự thảo Luật này tiêu chí “xác định trong quy hoạch” là quy hoạch nào, quy định rõ như thế nào là “sự phù hợp của dự án với quy hoạch” bảo đảm tính khả thi, xử lý được những vấn đề là điểm nghẽn trong thực tế, bảo đảm thống nhất với quy định tại các dự án Luật đang được đồng thời trình Quốc hội…
Tiếp tục nghiên cứu, lập luận kỹ lưỡng cơ sở, lý lẽ của việc bỏ toàn bộ thẩm quyền của Quốc hội trong việc chấp thuận chủ trương đầu tư; rà soát, hoàn thiện trên cơ sở bảo đảm nguyên tắc phân cấp, phân quyền tối đa theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Đồng thời, có sự tương ứng với quy định tại dự án Luật Quy hoạch (sửa đổi) về thẩm quyền phê duyệt quy hoạch được dùng làm cơ sở để đánh giá sự phù hợp ở bước chấp thuận chủ trương đầu tư…
Phát biểu kết luận Phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Vũ Hồng Thanh nêu rõ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá cao sự chủ động tích cực, phối hợp chặt chẽ của Chính phủ, Bộ Tài chính, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính trong việc tham vấn, hoàn thiện hồ sơ dự án Luật.
Đồng thời, đề nghị Chính phủ rà soát bảo đảm thể chế hóa đầy đủ các quan điểm, chính sách, đường lối, nhiệm vụ giải pháp về đổi mới tư duy trong xây dựng pháp luật.
Phó Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, việc hoàn thiện dự thảo Luật cần bảo đảm 3 nguyên tắc, đó là tháo gỡ các điểm nghẽn, tạo hành lang pháp lý ổn định, đồng bộ, phù hợp với yêu cầu phát triển, không phát sinh vướng mắc mới. Tăng cường phân cấp, phân quyền, chuyển mạnh từ quản lý sang kiến tạo phát triển, cắt giảm tối đa thủ tục và điều kiện đầu tư kinh doanh. Bảo đảm tính hợp hiến, thống nhất đồng bộ với các luật liên quan và phù hợp với các cam kết quốc tế.
Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị, tiếp tục hoàn thiện quy định về chấp thuận chủ trương đầu tư theo hướng chỉ xem xét những trường hợp rất cần thiết mới thực hiện theo quy trình chấp thuận chủ trương đầu tư.
Rà soát, nghiên cứu thiết kế quy định theo hướng phân định rõ 3 loại danh mục dự án phải chấp thuận chủ trương đầu tư. Chỉnh sửa quy định theo hướng đơn giản hóa nội dung chấp thuận chủ trương đầu tư, phân biệt với nội dung quản lý nhà nước tại các bước tiếp theo để tạo thuận lợi trong triển khai các dự án. Rà soát làm rõ tiêu chí xác định trong quy hoạch, sự phù hợp của dự án với quy hoạch, bảo đảm khả thi, xử lý được những vấn đề là điểm nghẽn trong thực tế…
