Kho dự trữ dầu toàn cầu đang cạn kiệt với tốc độ nhanh chưa từng có khi xung đột tại Iran làm tê liệt nguồn cung từ Vịnh Ba Tư. Lượng dầu tồn kho sụt giảm mạnh đang ăn mòn lớp đệm quan trọng vốn giúp thị trường chống chịu trước các cú sốc nguồn cung, đồng thời làm gia tăng nguy cơ giá năng lượng leo thang và thiếu hụt nhiên liệu trên diện rộng.
Theo ước tính của Morgan Stanley, từ ngày 1 tháng 3 đến ngày 25 tháng 4, lượng dầu tồn kho toàn cầu đã giảm trung bình khoảng 4,8 triệu thùng mỗi ngày. Mức sụt giảm này vượt xa kỷ lục rút kho theo quý từng được Cơ quan Năng lượng Quốc tế ghi nhận. Trong đó, dầu thô chiếm gần 60% mức giảm, phần còn lại đến từ các sản phẩm nhiên liệu tinh chế.
Bà Natasha Kaneva, Giám đốc nghiên cứu hàng hóa toàn cầu của JPMorgan Chase, cho biết kho dự trữ đóng vai trò như bộ giảm xóc của hệ thống dầu mỏ thế giới. Tuy nhiên, không phải mọi thùng dầu đều có thể rút ra sử dụng, bởi hệ thống luôn cần một mức tối thiểu để đường ống, bể chứa và các cảng xuất khẩu vận hành bình thường. Ngưỡng vận hành tối thiểu này thường bị chạm tới sớm hơn nhiều so với thời điểm tồn kho giảm về mức rất thấp trên lý thuyết.
Goldman Sachs nhận định đà rút kho có dấu hiệu chậm lại trong những ngày gần đây, một phần do nhu cầu yếu hơn từ Trung Quốc, quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới. Dù vậy, lượng dầu tồn kho hữu hình trên toàn cầu hiện đã tiến sát mức thấp nhất kể từ năm 2018, cho thấy dư địa an toàn của thị trường không còn nhiều.
Áp lực thiếu hụt rõ rệt nhất đang xuất hiện tại các quốc gia châu Á phụ thuộc lớn vào nhập khẩu nhiên liệu. Giới giao dịch cảnh báo Indonesia, Việt Nam, Pakistan và Philippines có thể chạm ngưỡng nguy hiểm về nguồn cung chỉ trong vòng khoảng một tháng nếu tình hình không cải thiện. Trong khi đó, các nền kinh tế lớn hơn trong khu vực, đặc biệt là Trung Quốc, hiện vẫn tương đối ổn định nhờ lượng dự trữ lớn.
Tại châu Âu, nhiên liệu hàng không trở thành điểm nóng mới khi tồn kho sụt giảm nhanh ngay trước mùa cao điểm du lịch hè. Một số phân tích cho rằng mức dự trữ có thể xuống ngưỡng đáng lo ngại ngay từ tháng 6, đặc biệt tại các quốc gia có lưu lượng hàng không lớn nhưng sản xuất nội địa hạn chế như Anh, Đức và Pháp.
Tại Mỹ, quốc gia hiện đóng vai trò nhà cung cấp cuối cùng cho thị trường toàn cầu, tồn kho dầu thô và nhiên liệu đã giảm xuống dưới mức trung bình lịch sử do xuất khẩu tăng mạnh. Dữ liệu chính phủ cho thấy dự trữ dầu thô, bao gồm cả Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược, đã giảm bốn tuần liên tiếp. Lượng dầu chưng cất ở mức thấp nhất kể từ năm 2005, còn tồn kho xăng tiệm cận đáy theo mùa thấp nhất từ năm 2014.
Xung đột kéo dài cũng đã đẩy giá dầu thô và nhiều loại nhiên liệu chủ chốt tăng vọt, làm dấy lên lo ngại lạm phát cao hơn và nguy cơ suy thoái kinh tế toàn cầu. Tại Ấn Độ, tình trạng thiếu khí dầu mỏ hóa lỏng đã xuất hiện, các hãng hàng không phải cắt giảm chuyến bay, trong khi người tiêu dùng Mỹ chịu chi phí xăng dầu tăng mạnh.
Các chính phủ đã cam kết tung ra tổng cộng khoảng 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp theo điều phối của Cơ quan Năng lượng Quốc tế. Tuy nhiên, việc xả thêm kho cũng đặt các nước vào thế tiến thoái lưỡng nan, bởi càng can thiệp để hạ nhiệt giá thì lớp đệm an toàn của thị trường càng mỏng đi.
Giới phân tích cảnh báo ngay cả khi eo biển Hormuz được mở lại, sản lượng và vận chuyển dầu từ khu vực Vịnh Ba Tư khó có thể sớm trở lại bình thường. Khi đó, nhu cầu tái tích trữ sau chiến sự có thể tạo thêm một làn sóng cầu mới, tiếp tục gây sức ép lên thị trường dầu mỏ toàn cầu trong thời gian dài.
