Cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đang đẩy dòng chảy năng lượng từ Trung Đông vào tình trạng báo động đỏ, trực tiếp đe dọa sự ổn định kinh tế của toàn khu vực châu Á.
Kể từ khi Iran phong tỏa eo biển Hormuz vào cuối tháng 2 để đáp trả các chiến dịch quân sự, thị trường dầu mỏ thế giới đã rơi vào tình trạng hỗn loạn.
Các cuộc tập kích vào kho dự trữ và nhà máy lọc dầu tại những "rốn dầu" như Qatar, UAE hay Saudi Arabia không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà còn đẩy giá dầu vượt ngưỡng 100 USD/thùng, mức cao kỷ lục kể từ sau cuộc khủng hoảng tại Ukraine năm 2022.
Đối với châu Á, khu vực nhập khẩu tới 80% lượng dầu qua eo biển Hormuz, tác động của cuộc chiến này là vô cùng trực diện. Tại Ấn Độ, Chính phủ đã phải kích hoạt các quyền hạn khẩn cấp để điều phối nguồn cung khí hóa lỏng từ các khu công nghiệp sang phục vụ nhu cầu thiết yếu của hộ gia đình.
Các doanh nghiệp nhỏ và hàng quán ven đường đang phải vật lộn với chi phí đầu vào tăng vọt, buộc họ phải cắt giảm thực đơn hoặc chuyển sang dùng bếp điện thay cho khí gas.
Tình hình tương tự cũng diễn ra tại Pakistan, nơi đang phải cử tàu chiến hộ tống các tàu chở hàng qua vùng eo biển nguy hiểm để duy trì huyết mạch kinh tế.
Khu vực Đông Nam Á cũng không nằm ngoài vòng xoáy khi các quốc gia liên tục phải đưa ra những kịch bản ứng phó khẩn cấp. Philippines đã áp dụng tuần làm việc 4 ngày cho khu vực công và thắt chặt các quy định tiết kiệm điện năng tại công sở.
Trong khi đó, Thái Lan nỗ lực giảm bớt sự phụ thuộc vào Trung Đông bằng cách mở rộng tìm kiếm nguồn cung thay thế từ Angola, Nga và Mỹ, đồng thời nâng mức dự trữ dầu quốc gia lên gần 100 ngày để sẵn sàng cho kịch bản đứt gãy nguồn cung kéo dài.
Hai cường quốc kinh tế là Nhật Bản và Hàn Quốc đã phải can thiệp mạnh tay để bình ổn thị trường trong nước. Tokyo vừa thực hiện đợt xả kho dự trữ dầu lớn nhất từ trước đến nay với khoảng 80 triệu thùng, tương đương 45 ngày tiêu thụ, nhằm hạ nhiệt giá xăng đang đứng ở mức kỷ lục.
Phía Hàn Quốc cũng lần đầu tiên sau gần 30 năm phải áp mức giá trần đối với nhiên liệu và hạn chế xuất khẩu các sản phẩm dầu tinh chế để ưu tiên nhu cầu nội địa.
Seoul đồng thời bảo đảm thêm hàng chục triệu thùng dầu thô từ các tuyến vận tải vòng qua eo biển Hormuz để giảm thiểu rủi ro từ việc đóng cửa "yết hầu" này.
Tại Việt Nam, sức nóng của giá dầu đang lan tỏa mạnh mẽ đến mọi lĩnh vực của nền kinh tế, đặc biệt là vận tải và sản xuất công nghiệp.
Giá xăng và dầu diesel trong nước đã tăng khoảng 30 - 40% kể từ khi chiến sự bùng nổ, khiến chi phí vận hành của các hãng hàng không vọt lên mức 70%.
Để đối phó với tình hình này, các cơ quan chức năng đang cân nhắc phương án giảm thuế nhập khẩu về mức 0% đối với một số mặt hàng xăng dầu nhằm kiềm chế lạm phát.
Đồng thời, việc đa dạng hóa nguồn cung từ các thị trường như Nhật Bản, Hàn Quốc và Angola cũng đang được đẩy mạnh để tránh tình trạng khan hiếm hàng cục bộ.
Giữa bối cảnh u ám đó, Trung Quốc hiện là nền kinh tế duy nhất tỏ ra khá vững vàng nhờ những lợi thế chiến lược riêng biệt. Nhờ duy trì quan hệ đối tác mật thiết với cả Iran và Nga, Bắc Kinh vẫn bảo đảm được dòng chảy dầu thô ổn định qua eo biển Hormuz dưới các điều kiện ưu tiên.
Với kho dự trữ chiến lược khổng lồ lên tới 1,4 tỷ thùng cùng những khoản đầu tư mạnh mẽ vào năng lượng tái tạo trong nhiều năm qua, Trung Quốc đang tạm thời giữ được vị thế an toàn hơn so với các nước láng giềng trong cơn bão giá năng lượng toàn cầu.
