Chuẩn bị thử nghiệm vaccine thế hệ mới, có thể trị mọi biến thể COVID-19

Các nhà khoa học đang nỗ lực phát triển loại vaccine COVID-19 mới nhằm đối phó với các biến thể virus nguy hiểm. Ảnh minh họa

Các nhà khoa học đang nỗ lực phát triển loại vaccine COVID-19 mới nhằm đối phó với các biến thể virus nguy hiểm. Ảnh minh họa

Liên minh Đổi mới Sẵn sàng trước dịch bệnh (CEPI) mới đây đã đồng ý cung cấp 20,6 triệu USD tài trợ cho một công ty công nghệ sinh học 6 năm tuổi có tên Gritstone, đặt trụ sở tại Emeryville, bang California (Mỹ), để giúp họ thử nghiệm một loại vaccine COVID-19 “phổ quát”, theo tờ Fortune.

CEPI là tổ chức hợp tác toàn cầu của các chính phủ và tổ chức phi chính phủ, nhằm mục đích tạo ra những cơ chế đối phó nhanh chóng với các đại dịch. 

Theo ông Richard Hatchett, Giám đốc điều hành của CEPI, các biến thể COVID-19 đã khiến một số vaccine kém hiệu quả hơn, vì vậy, phải tiếp tục đầu tư vào nghiên cứu và phát triển vaccine nếu muốn đi trước một bước trước loại virus này.

Khoản tài trợ mới nhất dành cho Gritstone sẽ giúp công ty tiến hành thử nghiệm lâm sàng ban đầu trên người ở Nam Phi với vaccine COVID-19 do công ty phát triển. Trong một thông báo hôm 18/8, Gritstone cho biết thử nghiệm này sẽ bắt đầu trước cuối năm nay.

Số tiền tài trợ từ CEPI cũng sẽ giúp Gritstone tiến hành các nghiên cứu tiền lâm sàng, tăng năng lực nghiên cứu và sản xuất, đồng thời giúp công ty phát triển một loại vaccine ổn định hơn.

Trước đây, Gritstone đã nhận được sự ủng hộ cho nghiên cứu này từ Viện Dị ứng và Bệnh truyền nhiễm Quốc gia Mỹ (NIAID), cũng như Viện Miễn dịch học La Jolla và Quỹ Bill & Melinda Gates.

Theo một phần của thoả thuận tài trợ mới nhất từ CEPI, Gritstone đã đồng ý rằng, nếu họ thành công trong việc phát triển một loại vaccine COVID-19 phổ quát, vaccine này sẽ được cung cấp trên toàn cầu thông qua cơ sở COVAX, sáng kiến vaccine toàn cầu được tài trợ bởi CEPI, GAVI và WHO. Điều đó đồng nghĩa các nước đang phát triển phải có khả năng tiếp cận với vaccine này.

Công nghệ RNA thông tin (mRNA) của Gritstone tương tự như công nghệ được cả Pfizer/BioNTech và Moderna sử dụng trong vaccine COVID-19 của họ. Nhưng có một số khác biệt quan trọng: Các vaccine mRNA hiện có thúc đẩy các tế bào của cơ thể chỉ sản xuất một protein duy nhất - protein gai mà virus SARS-CoV-2 sử dụng để tấn công vào các tế bào. Điều đó đã làm cho các loại vaccine hiện có này dễ tổn thương trước các đột biến ở protein gai, như đã thấy trong các biến thể mới của SARS-CoV-2, như biến thể Delta.

Bên cạnh, protein gai đó, vaccine của Gritstone sẽ hướng dẫn các tế bào tạo ra những protein khác có liên quan đến virus, đặc biệt là nhắm mục tiêu vào những protein dường như không cho thấy nhiều sự khác biệt trong toàn bộ họ Corona. Mặc dù chức năng của chúng không hoàn toàn được hiểu hết trong nhiều trường hợp, nhưng các protein “được bảo tồn tốt” này được cho là rất cần thiết cho sự tồn tại của virus và do đó, có thể không nhạy cảm với các đột biến cho phép virus né tránh vaccine.

Thêm vào đó, bằng cách nhắm mục tiêu tới nhiều protein cùng một lúc, ít có khả năng một biến thể nào đó sẽ hội đủ các đột biến ở tất cả các protein này, để cho phép nó thoát khỏi vaccine.

Một điểm khác biệt chính khác là Gritstone đang nghiên cứu việc sử dụng thứ được gọi là vaccine “mRNA tự tăng cường” (hay SAM). Trong khi vaccine mRNA hiện tại có thể thúc đẩy tế bào chỉ tạo ra một số lượng protein virus hạn chế, vaccine SAM sẽ “đánh lừa” tế bào tạo ra nhiều bản sao hơn của một loại protein cụ thể. Điều này có nghĩa là một lượng vaccine nhỏ hơn có thể tạo ra một phản ứng miễn dịch mạnh mẽ hơn, có khả năng làm giảm nhu cầu tiêm liều thứ hai và tiêm nhắc lại.

Tuy nhiên, một số nhà nghiên cứu đang thận trọng trước cách tiếp cận của Gritstone. Theo họ, thứ nhất, kháng thể duy nhất được chứng minh là có thể ngăn ngừa nhiễm SARS-CoV-2 hình thành để phản ứng với protein gai. Mặc dù việc huấn luyện các tế bào B và tế bào T của cơ thể để nhận ra các protein khác của virus cũng có thể giúp một người tạo ra phản ứng miễn dịch, nhưng vẫn chưa rõ phản ứng đó hiệu quả như thế nào nếu không có các kháng thể ngăn virus sử dụng gai của nó để lây nhiễm vào tế bào.

Ngoài ra, một số nhà nghiên cứu lo lắng rằng vaccine SAM có thể sẽ kích thích quá mức một phần của hệ miễn dịch, điều có thể làm suy giảm mRNA và làm giảm quá trình sản xuất protein của tế bào, dẫn đến làm cho vaccine kém hiệu quả hơn.

Cũng có một số lo ngại rằng cách tiếp cận này, bằng cách thúc đẩy các tế bào hiển thị nhiều protein virus cùng một lúc, có thể rút kiệt phản ứng của tế bào B và tế bào T, khiến hệ thống phòng thủ của cơ thể quá mỏng, điều này cũng sẽ làm cho vaccine kém hiệu quả hơn.

Thế Vũ

Xem thêm

Tuổi 35 trở thành mốc khuyến nghị sinh đủ 2 con

Tuổi 35 trở thành mốc khuyến nghị sinh đủ 2 con

(CLO) Mốc 35 tuổi không phải “hạn cuối” để phụ nữ sinh con, càng không phải quy định buộc mỗi gia đình phải sinh hai con trước độ tuổi này. Theo chuyên gia, đây là thông điệp vận động nhằm giúp các cặp vợ chồng chủ động kế hoạch sinh sản trong bối cảnh mức sinh thấp và tuổi kết hôn, sinh con có xu hướng muộn hơn.

Cảnh giác 'cò' và 'thần dược' lừa người bệnh ngay trong bệnh viện trung ương

Cảnh giác 'cò' và 'thần dược' lừa người bệnh ngay trong bệnh viện trung ương

(CLO) Từ mạo danh “người quen bác sĩ”, “cò” dẫn mối khám bệnh tại chỗ đến lập trang mạng mạo danh để thu phí trái phép, các thủ đoạn lừa đảo nhắm vào người bệnh đang biến tướng ngày càng tinh vi. Bệnh viện Bạch Mai đã siết chặt an ninh, công bố đường dây nóng và hướng dẫn người dân nhận diện các bẫy lừa đảo để tránh rơi vào cảnh “tiền mất tật mang”.

Hoại tử hai bàn chân sau khi tự chườm nóng hai bàn chân

Hoại tử hai bàn chân sau khi tự chườm nóng hai bàn chân

(CLO) Từ cảm giác tê bì, lạnh ở hai bàn chân, người đàn ông 48 tuổi tự chườm nóng tại nhà, sau đó bị tổn thương da, nhiễm trùng và hoại tử lan rộng, phải trải qua nhiều lần cắt lọc và phẫu thuật vi phẫu tái tạo cả hai bàn chân.

Trang bị kiến thức chăm sóc sức khỏe chủ động cho thanh niên

Trang bị kiến thức chăm sóc sức khỏe chủ động cho thanh niên

(CLO) Sáng 12/9, tại Ninh Bình, Trung tâm Truyền thông - Giáo dục sức khỏe Trung ương (Bộ Y tế) phối hợp với Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam (VBA) và Trường Đại học Hoa Lư tổ chức Hội thảo “Truyền thông kiến thức chăm sóc sức khỏe chủ động cho thanh niên tại tỉnh Ninh Bình năm 2026”.

Đến tuổi 60, nhiều người đang ‘trả nợ’ cho những năm tuổi 40

Đến tuổi 60, nhiều người đang ‘trả nợ’ cho những năm tuổi 40

(CLO) Thạc sĩ, bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, Phó giám đốc Trung tâm Tim mạch và Đột quỵ Quốc tế, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, nhấn mạnh nhiều bệnh lý thường trở thành gánh nặng khi về già đã âm thầm hình thành từ tuổi 40. Đây là thời điểm mỗi người có thể chủ động điều chỉnh lối sống và kiểm soát các yếu tố nguy cơ.

Bác sĩ cảnh báo sau ca suy gan cấp vì tự ý ngừng thuốc viêm gan B

Bác sĩ cảnh báo sau ca suy gan cấp vì tự ý ngừng thuốc viêm gan B

(CLO) Thấy bệnh ổn định, người đàn ông 67 tuổi tự ý ngừng thuốc kháng virus điều trị viêm gan B hơn một tháng. Khi nhập viện, ông đã suy gan cấp, hội chứng não gan, suy thận, rối loạn chuyển hóa và rối loạn ý thức trên nền nhiều bệnh lý mạn tính.

Trẻ mắc hen dễ trở nặng sau khai giảng

Trẻ mắc hen dễ trở nặng sau khai giảng

(CLO) Khoảng 2-3 tuần sau khai giảng, số trẻ nhập viện vì hen phế quản thường gia tăng, theo bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai. Virus đường hô hấp, bụi mạt, nấm mốc và chênh lệch nhiệt độ giữa ngoài trời với phòng điều hòa có thể cùng lúc kích hoạt cơn hen cấp.

Trung tâm Y tế Cẩm Xuyên (Hà Tĩnh): Đổi mới từ những điều thiết thực, nâng chất lượng vì người bệnh

Trung tâm Y tế Cẩm Xuyên (Hà Tĩnh): Đổi mới từ những điều thiết thực, nâng chất lượng vì người bệnh

Không chỉ đầu tư trang thiết bị hay triển khai thêm kỹ thuật mới, Trung tâm Y tế Cẩm Xuyên (Hà Tĩnh) đang thay đổi từ những điều gần gũi nhất với người bệnh: quy trình tiếp đón, thủ tục khám chữa bệnh, thái độ phục vụ đến năng lực chuyên môn của đội ngũ. Cùng với chuyển đổi số và kết nối chuyên môn với tuyến trên, những bước chuyển này đang góp phần đưa dịch vụ y tế chất lượng đến gần người dân hơn.

Cỡ chữ bài viết: