Trào ngược dạ dày - thực quản thường gây nóng rát sau xương ức, ợ chua, ợ nóng hoặc cảm giác dịch trào lên miệng. Một số người lại có biểu hiện không điển hình như ho kéo dài, khàn tiếng, vướng họng, đau ngực hoặc ợ hơi nhiều.
Trao đổi với phóng viên báo Nhà báo và Công luận, PGS.TS Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Ngoại khoa, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông cho biết, nhóm người trẻ, làm việc trí óc cường độ cao, thường xuyên căng thẳng, thức khuya, ăn uống thất thường hoặc sử dụng nhiều cà phê, rượu bia là những trường hợp đáng chú ý trong thực hành lâm sàng.
Tuy nhiên, không phải ai có triệu chứng giống trào ngược cũng mắc bệnh trào ngược axit thực sự. Một số người bị trào ngược bệnh lý, trong khi những người khác chủ yếu gặp tình trạng tăng nhạy cảm thực quản hoặc nóng rát chức năng. Xác định đúng cơ chế gây triệu chứng là nền tảng để lựa chọn phương pháp điều trị.
Stress khiến triệu chứng trào ngược nặng hơn
Căng thẳng không phải nguyên nhân duy nhất gây trào ngược, nhưng có thể khiến triệu chứng rõ rệt và khó kiểm soát hơn. Stress kéo dài ảnh hưởng đến hoạt động của hệ thần kinh tự chủ, trục não - ruột và cách cơ thể cảm nhận đau, nóng rát ở thực quản.
Vì vậy, cùng mức độ trào ngược, người đang lo âu hoặc căng thẳng có thể cảm thấy khó chịu nhiều hơn. Stress cũng dễ kéo theo những thói quen bất lợi như ăn quá no, ăn muộn, thiếu ngủ, sử dụng nhiều cà phê, rượu bia và ít vận động.
Mối quan hệ này diễn ra theo hai chiều. Trào ngược về đêm có thể khiến người bệnh mất ngủ, mệt mỏi, giảm chất lượng cuộc sống và thêm lo lắng, tạo thành vòng luẩn quẩn khiến triệu chứng kéo dài.
Uống thuốc mãi không khỏi, chưa chắc đã cần mổ
Thuốc ức chế tiết axit có hiệu quả với nhiều bệnh nhân trào ngược dạ dày - thực quản. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp nóng rát sau xương ức, ợ hơi hay cảm giác trào dịch đều do axit trào ngược quá mức. Nếu triệu chứng chủ yếu liên quan đến tăng nhạy cảm thực quản hoặc rối loạn chức năng, tăng liều thuốc có thể không giải quyết được vấn đề.
Với người bệnh kéo dài hoặc không đáp ứng điều trị như mong đợi, bác sĩ có thể chỉ định nội soi thực quản - dạ dày, đo vận động thực quản độ phân giải cao hoặc theo dõi pH, pH - trở kháng thực quản trong 24 giờ. Các thăm dò này giúp đánh giá tổn thương, chức năng vận động và mức độ trào ngược, đồng thời xác định mối liên quan giữa cơn trào ngược với triệu chứng.
Việc đánh giá càng quan trọng khi cân nhắc phẫu thuật. Chỉ có biểu hiện ợ hơi, nóng rát hoặc khó chịu vùng ngực chưa đủ cơ sở để kết luận người bệnh sẽ được hưởng lợi từ can thiệp này.
Phẫu thuật chống trào ngược khi nào có hiệu quả?
Phẫu thuật nội soi tạo van chống trào ngược nhằm củng cố hàng rào ngăn dịch dạ dày đi ngược lên thực quản. Theo bác sĩ Tuấn, phương pháp này có thể mang lại hiệu quả tốt và bền vững khi được chỉ định đúng.
Phẫu thuật có thể được cân nhắc ở người đã xác nhận mắc trào ngược bệnh lý, triệu chứng ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống, bệnh kéo dài hoặc tái phát dù đã điều trị nội khoa tối ưu. Người có thoát vị khe hoành hoặc bất thường giải phẫu làm suy yếu hàng rào chống trào ngược cũng có thể được đánh giá để phẫu thuật.
Trong quá trình mổ, bác sĩ sử dụng dụng cụ nội soi qua những đường rạch nhỏ trên thành bụng, đưa vùng nối thực quản - dạ dày về vị trí phù hợp và xử lý khe thực quản của cơ hoành nếu có giãn hoặc thoát vị. Sau đó, phần đáy dạ dày được tạo hình thành van bao quanh đoạn thực quản dưới, giúp hạn chế dịch dạ dày trào ngược.
Tùy đặc điểm giải phẫu và chức năng vận động thực quản, van có thể được tạo hình toàn phần hoặc bán phần. Mục tiêu là bảo đảm khả năng chống trào ngược nhưng không gây cản trở việc nuốt.
Kỹ thuật phẫu thuật đòi hỏi độ chính xác cao. Van quá chặt hoặc không phù hợp có thể gây khó nuốt, đầy hơi, khó ợ; ngược lại, van quá lỏng, sai vị trí hoặc xử lý khe hoành không phù hợp có thể khiến bệnh tái phát.
Đáng lưu ý, người có triệu chứng chủ yếu do tăng nhạy cảm thực quản hoặc rối loạn chức năng mà không có bằng chứng trào ngược bệnh lý có thể không cải thiện sau mổ. Vì vậy, chẩn đoán trước phẫu thuật quan trọng không kém kỹ thuật thực hiện.
