Ông chia sẻ: “Chúng tôi không cần làm mọi thứ, nhưng những gì đã làm thì phải thuộc nhóm dẫn đầu. Từ nội dung, tổ chức sự kiện đến kinh tế báo chí, tất cả đều xoay quanh trục nông nghiệp – nông dân – nông thôn. Khiêm tốn nhìn nhận, với chúng tôi, con đường “tam nông” là con đường đúng. Khi đã xác định đúng, thì phải kiên định đi đến cùng”…
Phải định vị lại và phải làm quyết liệt hơn nữa
+ Thưa ông, hiện nay nhiều người cho rằng vì chạy theo nhu cầu công chúng, chạy theo view mà báo chí đang bị “bội thực thông tin” và dần mờ nhạt bản sắc. Ông nhìn nhận xu hướng này như thế nào, thưa Tổng biên tập?
- Tôi cho rằng nhận xét đó rất xác đáng. Trong một xã hội mà thông tin từ báo chí đến mạng xã hội phát triển ồ ạt, tâm lý đua tranh là điều khó tránh. Cơ quan báo chí nào cũng muốn thông tin của mình phải ngang bằng, thậm chí vượt lên so với các báo khác. Chính tâm lý ấy dẫn đến việc nhiều tòa soạn tập trung chạy đua bằng mọi cách để có “mặt bằng thông tin” giống nhau. Hệ quả là khi mở nhiều tờ báo, người đọc thấy nội dung na ná nhau, chỉ khác nhau ở góc khai thác. Điều đó tạo ra sự nhàm chán và cuối cùng chính báo chí tự triệt tiêu thế mạnh của mình.
Trong bài toán này, tôi cho rằng, vấn đề cốt lõi nằm ở tôn chỉ, mục đích – tức bản sắc của mỗi tờ báo. Bản sắc sẽ định hình sắc thái, hoạt động của tờ báo, giúp bạn đọc nhận diện mình khác với những tờ báo khác.
Với Nông thôn Ngày nay/Dân Việt, bản sắc của chúng tôi luôn được xác định rất rõ ràng: Là tiếng nói của người nông dân, của nông nghiệp và nông thôn. Do vậy, không có lý do gì để chúng tôi chạy đua với những thông tin không phải là mối quan tâm cốt lõi của bạn đọc mình. Thường trực trong suy nghĩ của tôi là câu hỏi: tại sao không đào sâu vào thứ mình hiểu nhất? Và khi tháo gỡ được những băn khoăn đó, chúng tôi tính đến việc phải định vị lại và phải làm quyết liệt hơn nữa.
+ Ý ông là việc “định vị lại” bằng cách đào sâu thứ mình hiểu nhất?
- Trước đây, chúng tôi nghĩ rằng, nông dân cũng cần đọc tin quốc tế, giải trí, án mạng… nên vẫn làm khá nhiều nội dung chung chung đó. Nhưng sau khi nhìn lại, chúng tôi nhận ra: người nông dân có thể xem những thông tin đó ở nhiều nơi khác, còn điều họ thực sự cần là những thông tin hữu ích để phục vụ sản xuất, đời sống, tầng văn hóa và những câu chuyện truyền cảm hứng giúp họ phát triển thêm. Vì vậy, chúng tôi phải “bẻ lái” sang những “cung đường phù hợp” hơn.
Dân Việt vẫn có các mục văn hóa, quốc tế, thể thao, nhưng cách làm đã khác. Văn hóa thì tập trung vào văn hóa nông thôn, mối quan hệ làng xã về thiết chế văn hoá, phong tục tập quán, con người chân quê; quốc tế thì khai thác những câu chuyện nông nghiệp, nông thôn của các nước; kinh tế thì đi sâu vào mô hình nông nghiệp, hợp tác xã, doanh nghiệp gắn với nông thôn… Với cách làm đó chúng tôi dần hình thành một lối tư duy cho công chúng: nhắc đến Dân Việt, phải nghĩ ngay đến một tờ báo mạnh hàng đầu về tam nông.
Khi làm đúng bản sắc, nguồn lực xã hội sẽ tự tìm đến
+ Tôi cũng nghe nhiều câu chuyện “đào sâu” về nội dung trong thế mạnh của mình nhưng kinh tế báo chí cũng “xoanh quanh trục bản sắc” thì quả thực khiến tôi khá tò mò, thưa Tổng biên tập?
- Quan điểm của tôi là bản sắc phải được thấm nhuần từ nội dung đến kinh tế báo chí. Chúng tôi mong muốn nguồn thu đến nhiều hơn từ chính lĩnh vực mình phục vụ: doanh nghiệp nông nghiệp, hợp tác xã, địa phương có thế mạnh nông nghiệp… Tất nhiên, có một thực tế là, muốn làm kinh tế báo chí tốt thì trước hết nội dung phải tốt. Không có nội dung, không có bản sắc, không có uy tín thì không thể làm kinh tế.
Chúng tôi làm kinh tế báo chí theo hướng sạch, an toàn, đúng quy định. Phóng viên có quan hệ với địa phương, doanh nghiệp thì phải làm tốt công việc chuyên môn, mang lại giá trị thực cho họ. Khi họ thấy mình đồng hành có trách nhiệm, có chiều sâu, thì việc họ dành ngân sách truyền thông cho báo là điều bình thường. Thực tế cho thấy, khi làm đúng bản sắc, nguồn lực xã hội sẽ tự tìm đến. Trên phương diện tổ chức sự kiện cũng vậy.
Nhiều năm qua, chúng tôi tổ chức các sự kiện như Tự hào Nông dân Việt Nam, Thủ tướng đối thoại với nông dân, Bộ trưởng lắng nghe nông dân nói, Giải báo chí toàn quốc về nông nghiệp – nông dân – nông thôn…cũng luôn đề cao “bản sắc” của mình. Tôi cho rằng số tờ báo có thể làm sâu và bền bỉ “cày sâu cuốc bẫm trên cánh đồng của mình”… chưa được nhiều. Thậm chí đến con người trong toà soạn, chúng tôi cũng ưu tiên tuyển dụng và đào tạo những người có “chất” nông dân, là những người thật thà, có chí tiến thủ, có khát khao vươn lên làm giàu cho mình, cho đất nước…
+ Ông vừa nhắc đến nhân sự, bên cạnh chiến lược nội dung, báo đã có những điều hành ra sao trong bối cảnh “vừa đào sâu trên cánh đồng bản sắc”, vừa phải tinh gọn để mạnh, thưa ông?
- Giao quyền – linh hoạt, để anh em cảm thấy có thể “vượt giới hạn” bản thân… chính là cách mà tôi đã và đang thực hiện. Với con người, sự kỳ vọng của tôi là rất lớn. Tiêu chuẩn của chúng tôi cũng ngày càng cao hơn. Tôi luôn hỏi anh em một câu: “Hôm nay có gì mới không?”. Đổi mới không nhất thiết phải là điều lớn lao, mà có thể là cách tiếp cận mới, góc nhìn mới, cách tổ chức mới. Việc lựa chọn nhân sự, không chỉ biết viết, mà còn có tư duy dự án, tổ chức sự kiện, làm kinh tế báo chí và an sinh xã hội.
Tôi sẵn sàng giao quyền cho phóng viên làm chủ dự án, từ xây dựng kế hoạch đến triển khai. Một người phải làm được nhiều việc, chứ không phải một người một việc. Cho nên, trong quá trình tiếp tục tinh gọn, như năm vừa rồi chúng tôi luân chuyển hơn 20 vị trí; sắp xếp lại phân công trong Ban biên tập, Phó Tổng biên tập đến Tổng biên tập không ai phụ trách 1 đơn vị 5-7 năm, người chưa quen làm nội dung cũng sang trực nội dung... Phải đảo vị trí, đổi vai trò để tạo động lực mới. Phóng viên cũng vậy, không thể mãi theo dõi một bộ, một lĩnh vực mà phải đa năng: vừa viết, quay video, dẫn chương trình, làm MC, tổ chức tọa đàm, xây dựng kịch bản sự kiện… đều phải làm được.
Tất nhiên, làm nhiều thì phải được ghi nhận xứng đáng. Chúng tôi không chia thu nhập theo kiểu cào bằng. Ai làm nhiều việc, hiệu quả cao thì thu nhập cao hơn. Thu nhập tăng thêm gắn với dự án, sự kiện, sản phẩm cụ thể mà anh em trực tiếp tham gia…
+ Tôi hình dung, bản sắc là giá trị cốt lõi, còn “hôm nay có gì mới” lại là bài toán không dễ trả lời… Chiến lược của bản sắc và đổi mới có là chuyện đồng hành trong hành trình phát triển của tòa soạn không, thưa ông?
- Trong câu chuyện của chúng tôi, đổi mới không phải là xóa bỏ cái cũ, mà là cải tạo, nâng cấp, làm cho tốt hơn trên chính “mảnh đất” của mình. Còn chiến lược phát triển thì tôi vẫn nhấn mạnh và nhắc lại: chúng tôi tiếp tục kiên định đi sâu, đi chắc trên “cánh đồng” nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Đây là hướng đi đã được định vị rõ, đã làm mạnh rồi thì phải làm mạnh hơn nữa, cả về nội dung, mạng lưới, cách thức tổ chức và mức độ lan tỏa. Mỗi năm phải nhấn nhá thêm một chút, để tư tưởng, bản sắc của tờ báo thấm sâu hơn trong từng cán bộ, phóng viên.
Chúng tôi xác định phải làm tốt nội dung trong lĩnh vực này, làm tốt các sự kiện chuyên ngành, đồng thời gắn với công tác an sinh xã hội ở khu vực nông thôn. Song song với đó là làm tốt hơn nữa công tác kinh tế báo chí, nhưng tuyệt đối không coi nhẹ các lĩnh vực khác. Trọng tâm là Tam nông, nhưng phát triển phải toàn diện. Chúng tôi xác định phát triển trên bốn trụ cột: nội dung, sự kiện, kinh tế báo chí và an sinh xã hội.
Trụ cột nào cũng quan trọng, trong đó, nội dung là trụ cột số một, là nền tảng. Khi nội dung tốt, sự kiện có chiều sâu, thì kinh tế và các hoạt động khác sẽ tự nhiên phát triển theo. Tôi nghĩ, nhiệm vụ của người làm lãnh đạo là giữ được dòng chảy giá trị đó, truyền được cảm hứng cho thế hệ kế cận, để tờ báo không chỉ phát triển hôm nay mà còn bền vững trong tương lai.
+ Trân trọng cảm ơn ông!
