Hơn nửa thế kỷ sau ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đi xa, những câu chuyện về cuộc đời, tư tưởng và phong cách của Người vẫn tiếp tục được khám phá, diễn giải và soi chiếu từ nhiều góc độ khác nhau. Mỗi thế hệ lại tìm thấy trong di sản ấy những câu trả lời mới cho những câu hỏi của thời đại mình.
Trong dòng chảy ấy, cuốn sách Chuyện với Thanh của tác giả Nguyễn Thành Nam mang đến cách tiếp cận khá đặc biệt. Tác phẩm nhìn lại cuộc đời và tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh bên cạnh một đề tài lịch sử lớn, khơi dậy nguồn cảm hứng tư duy cho con người trong thời đại hội nhập, sáng tạo và khởi nghiệp.
Nguyễn Thành Nam không phải là một sử gia chuyên nghiệp. Ông xuất thân là nhà toán học, từng bảo vệ luận án tiến sĩ tại Matxcơva. Ông bước vào lĩnh vực kinh doanh công nghệ với phong cách tư duy được nhiều người gọi là "ngược dòng": Thích đặt lại câu hỏi, tìm cách nhìn khác cho những vấn đề tưởng như đã quen thuộc.
Theo tác giả Nguyễn Thành Nam, nguồn cảm hứng dẫn đến sự ra đời của "Chuyện với Thanh" một phần đến từ công việc giảng dạy. Cùng với các đồng nghiệp, ông thiết kế môn học như một "sân khấu lịch sử", nơi các sự kiện lớn của Việt Nam cận đại được đặt trong mối quan hệ giữa các nhân vật, lực lượng và bối cảnh quốc tế.
“Chuyện với Thanh” dày hơn 600 trang, được chia thành năm phần, tương ứng với năm chủ đề lớn xoay quanh tư tưởng và hành động của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Theo đó, Phần thứ nhất - “Không có gì quý hơn độc lập tự do”. Ở đây, tác giả đặt vấn đề về bản sắc lịch sử của dân tộc Việt Nam: khát vọng độc lập đã được hun đúc qua hàng nghìn năm lịch sử và trở thành tư tưởng xuyên suốt trong cuộc đời Hồ Chí Minh.
Phần thứ hai - “Chạm vào tâm hồn” - tập trung vào giai đoạn Nguyễn Tất Thành bôn ba khắp thế giới, tiếp xúc với nhiều nền văn hóa, nhiều phong trào chính trị khác nhau. Theo tác giả, chính trải nghiệm rộng lớn ấy đã giúp Người hình thành một tầm nhìn vượt ra ngoài khuôn khổ của thời đại. Phần thứ ba - “Dĩ bất biến, ứng vạn biến”, phân tích cách Hồ Chí Minh xác định mục tiêu chiến lược và ứng xử linh hoạt trước những biến động phức tạp của lịch sử, đặc biệt trong giai đoạn trước và sau Cách mạng Tháng Tám 1945.
Phần thứ tư - “Lấy thế thắng lực” - gợi lại những bài học về chiến lược và thời cơ trong bối cảnh chiến tranh, khi Việt Nam phải đối diện với những đối thủ có tiềm lực mạnh hơn nhiều lần và Phần thứ năm - “Sánh vai các cường quốc năm châu”, đặt ra những suy nghĩ về con đường phát triển của đất nước trong thời bình, khi di sản của Hồ Chí Minh được tiếp tục diễn giải trong bối cảnh hội nhập và phát triển.
Thông qua cấu trúc, cuốn sách gợi mở cách suy nghĩ về hiện tại và tương lai. Điểm đặc biệt của "Chuyện với Thanh” nằm ở hình thức kể chuyện. Thay vì trình bày theo lối biên niên sử, cuốn sách được xây dựng như một cuộc đối thoại giữa Thanh - một sinh viên chưa thật sự yêu thích môn lịch sử - và người thầy của mình. Từ những câu hỏi tưởng như giản dị của Thanh, câu chuyện dần mở rộng ra những vấn đề lớn của lịch sử và xã hội. Cách tiếp cận này giúp lịch sử trở nên gần gũi hơn với người đọc, đặc biệt là với thế hệ trẻ.
Tác giả Nguyễn Thành Nam cũng mong muốn rằng, cuốn sách của mình trở thành một cuộc trò chuyện với thế hệ trẻ. Ở đó, lịch sử không phải là một bài học bắt buộc phải ghi nhớ, mà là một kho kinh nghiệm cần được khám phá. Sau mỗi chương sách, người đọc có thể dừng lại vài phút để suy ngẫm và đối chiếu với cuộc sống của mình.
"Chuyện với Thanh" cũng thể hiện sinh động cho sức sống bền bỉ của những câu chuyện lịch sử. Thông qua cuốn sách này, hình tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ hiện lên như một nhân vật của quá khứ, mà còn như một nguồn cảm hứng tinh thần cho hành trình phát triển của đất nước trong thế kỷ XXI.
Trong bối cảnh giáo dục đang tìm kiếm những phương pháp mới để khơi dậy hứng thú học tập, đặc biệt với các môn học vốn được xem là giàu tính lý luận như Lịch sử hay Tư tưởng Hồ Chí Minh, cuốn sách "Chuyện với Thanh" gây chú ý khi không đi theo lối truyền đạt tri thức một chiều, tác phẩm tạo ra một không gian đối thoại, nơi người đọc - đặc biệt là người trẻ - được đặt vào vị trí của người đặt câu hỏi, người suy nghĩ và tự tìm kiếm lời giải.
