Qua nghiên cứu Báo cáo của Chính phủ, đại biểu Phan Duy Anh (Đà Nẵng) cho rằng, trong bối cảnh tình hình thế giới biến động khó lường, nhiều khó khăn, thách thức lớn, nhưng dưới sự lãnh đạo của Trung ương Đảng, sự chỉ đạo điều hành quyết liệt, hiệu quả của Chính phủ, tình hình kinh tế - xã hội năm 2025 tiếp tục đạt được nhiều kết quả quan trọng. Cụ thể, nước ta đã hoàn thành 15/15 chỉ tiêu chủ yếu, tốc độ tăng GDP đạt 8,02%, lạm phát bình quân 3,31%, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt kỷ lục 930 tỷ USD.
Để phát huy những kết quả này, góp phần thực hiện hiệu quả Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026, đại biểu đề nghị Chính phủ tiếp tục quan tâm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư.
Liên quan đến kế hoạch đầu tư công trung hạn và hiệu quả sử dụng vốn, đại biểu cho biết, việc huy động nguồn thu ngân sách nhà nước được dự kiến tăng gấp 1,7 lần so với giai đoạn trước. Tuy nhiên, dự báo này được xây dựng trên giả định tăng trưởng GDP bình quân đạt từ 10%/năm trở lên theo Kết luận số 18-KL/TW.
Trong bối cảnh kinh tế thế giới diễn biến phức tạp, việc duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số liên tục trong 5 năm là thách thức lớn. Báo cáo của Chính phủ chưa trình bày các kịch bản tăng trưởng cụ thể gắn với phương án cân đối vốn tương ứng, cũng như chưa đánh giá đầy đủ tác động của các yếu tố rủi ro bên ngoài đến khả năng huy động nguồn lực. Vì vậy, đại biểu đề nghị cần bổ sung, hoàn thiện các kịch bản tăng trưởng để chủ động ứng phó trong mọi tình huống.
Về hiệu quả sử dụng vốn, đại biểu nhấn mạnh Kết luận số 18-KL/TW ngày 2/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã nêu rõ nguyên tắc: việc phân bổ, quản lý, sử dụng nguồn lực phải bảo đảm tính khoa học, hạch toán kinh tế - xã hội rõ ràng, nâng cao hiệu quả, khắc phục tình trạng dàn trải, lãng phí.
Theo Báo cáo của Chính phủ, hệ số ICOR giai đoạn 2016–2020 là 6,77; giai đoạn 2021–2025 là 6,43, trong khi mục tiêu giai đoạn 2026–2030 đặt ra ở mức 4,5–4,8. Đại biểu Phan Duy Anh cho rằng, mục tiêu này khó khả thi nếu không có các giải pháp đột phá nhằm xử lý căn cơ những tồn tại khiến hiệu quả đầu tư còn hạn chế trong thời gian qua.
Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành quan tâm hỗ trợ các địa phương, nhất là những địa phương có sự sáp nhập địa giới hành chính, trong việc điều chỉnh quy hoạch chung, phấn đấu hoàn thành, phê duyệt dứt điểm trong năm 2026. Đây là cơ sở quan trọng để triển khai quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết và các dự án đầu tư. Đại biểu nhấn mạnh, nếu chậm trễ sẽ không khơi thông được nguồn lực xã hội, ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Liên quan đến việc tháo gỡ khó khăn, vướng mắc các dự án theo kết luận thanh tra, kiểm toán, đại biểu cho rằng thời gian qua Bộ Chính trị, Quốc hội và Chính phủ đã có nhiều chỉ đạo quyết liệt thông qua các kết luận, nghị quyết, nghị định, tạo cơ sở chính trị và pháp lý để các địa phương xử lý các dự án tồn đọng kéo dài, góp phần khơi thông nguồn lực, tránh lãng phí đất đai. Kết quả bước đầu được đánh giá là tích cực.
Hiện nay, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 265 cho chủ trương mở rộng đối với các dự án có tình huống pháp lý tương tự trên phạm vi cả nước. Đại biểu đề nghị Chính phủ tiếp tục đẩy nhanh tiến độ triển khai, đồng thời quan tâm đến việc xác định lại nghĩa vụ tài chính do trước đây xác định chưa đúng, dẫn đến phát sinh nghĩa vụ tài chính lớn. Trong đó, có cả khoản chậm nộp từng ở mức 5,4%, sau giảm xuống 3,6%.
Đại biểu đề nghị xem xét bỏ khoản thu chậm nộp này để giảm khó khăn cho doanh nghiệp, đặc biệt là các nhà đầu tư thứ cấp nhận chuyển nhượng dự án nhưng không lường trước được các nghĩa vụ phát sinh. Đồng thời nhấn mạnh, việc chậm phát hiện qua thanh tra, kiểm toán hay chậm xác định lại nghĩa vụ tài chính không thuộc lỗi của doanh nghiệp.
Thảo luận tại tổ, đại biểu Bùi Văn Dũng (Thanh Hóa) cũng đánh giá cao những kết quả đạt được trong bối cảnh phải đối mặt với nhiều biến động lớn như dịch bệnh, xung đột, đứt gãy chuỗi cung ứng, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn và thiên tai. Dù vậy, Việt Nam vẫn giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn, duy trì tăng trưởng và hoàn thành các chỉ tiêu chủ yếu của giai đoạn 2021–2025, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.
Tuy nhiên, đại biểu cho rằng chất lượng và tính bền vững của tăng trưởng vẫn cần được quan tâm. Năng suất lao động có cải thiện nhưng chưa tạo đột phá, trong khi đóng góp của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số còn hạn chế. Nội lực của doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, chưa được phát huy đầy đủ.
Theo đại biểu, cần có chính sách đủ mạnh để phát triển khu vực kinh tế tư nhân – một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng. Dù số lượng doanh nghiệp thành lập mới tăng, nhưng số doanh nghiệp ngừng hoạt động, giải thể cũng ở mức cao, đòi hỏi phải làm rõ nguyên nhân để có giải pháp phù hợp.
Bên cạnh đó, thể chế vẫn là “điểm nghẽn” cần tiếp tục tháo gỡ. Mặc dù đã ban hành nhiều văn bản pháp luật, nhưng vẫn còn tình trạng chồng chéo, thiếu ổn định, thiếu tính dự báo; việc hướng dẫn thi hành ở một số lĩnh vực còn chậm. Vì vậy, cần tiếp tục đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát và hậu kiểm, đồng thời xử lý triệt để các quy định mâu thuẫn, chồng chéo.
