Chiều 10/8, Quốc hội thảo luận ở Hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.
Dự thảo luật nhận được sự đánh giá cao từ các đại biểu khi hướng tới ba yêu cầu cốt lõi: mở rộng thực chất quyền được bồi thường, phân định rõ trách nhiệm của cơ quan Nhà nước và đơn giản hóa tối đa thủ tục cho người bị thiệt hại.
Rút ngắn thời hạn
Một trong những nội dung được quan tâm hàng đầu là việc đơn giản hóa thủ tục hành chính phải đi liền với nâng cao trách nhiệm giải quyết của cơ quan chuyên trách.
Tán thành việc rút ngắn thời hạn giải quyết yêu cầu bồi thường tại các Điều 42, 43 và 45, đại biểu Nguyễn Tiến Nam (Đoàn ĐBQH TP Huế) lưu ý nguyên tắc xuyên suốt: "Cắt giảm thủ tục của cơ quan Nhà nước chứ không được cắt giảm quyền của người dân".
Đại biểu Nguyễn Tiến Nam nhấn mạnh đơn giản hóa thủ tục chỉ thực sự có ý nghĩa nếu người bị thiệt hại không phải tự mình đi qua một quy trình phức tạp để chứng minh cơ quan nào có trách nhiệm giải quyết cho mình.
Ông Nam kiến nghị cần có cơ chế đủ chặt để ngăn ngừa tình trạng cơ quan này chuyển sang cơ quan khác, cơ quan này chờ cơ quan kia, cuối cùng người chịu thiệt lại chính là người dân.
Do đó, Luật phải quy định rõ trách nhiệm của cơ quan đầu mối trong việc tiếp nhận, xác định và chuyển hồ sơ; đồng thời xác định rõ trách nhiệm của cơ quan, người có thẩm quyền nếu việc xác định cơ quan giải quyết bồi thường bị kéo dài do nguyên nhân chủ quan.
Luật chỉ nên quy định đủ rõ những vấn đề cốt lõi về quyền, còn các nội dung kỹ thuật, thủ tục hành chính giao Chính phủ quy định chi tiết để đảm bảo tính minh bạch, ổn định.
Cùng quan điểm về cải cách thủ tục, đại biểu Nguyễn Thành Trung (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng) đề nghị cần quy định rõ ràng hơn cơ chế thương lượng bồi thường ngay trong Luật.
Đại biểu đề xuất Luật tối thiểu phải xác định được ba nguyên tắc: thời hạn thương lượng, căn cứ xác định mức bồi thường và trách nhiệm của cơ quan giải quyết khi thương lượng không thành.
Đánh giá cao việc dự thảo mở rộng đối tượng bảo vệ gồm người đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân của họ, đại biểu Nguyễn Thành Trung lưu ý quy định hiện nay mới dừng ở mức xác định khái niệm.
Ông Nguyễn Thanh Trung nhấn mạnh: “Cần làm rõ trường hợp người tố cáo hoặc người thân bị trả đũa gây thiệt hại do việc thực hiện quyền đấu tranh phòng, chống tham nhũng thì căn cứ nào xác định trách nhiệm của nhà nước và cơ chế chứng minh mối quan hệ giữa hành vi công vụ với thiệt hại? Tránh tình trạng quyền thì được ghi nhận nhưng khó thực hiện trên thực tế”.
Dẫn chiếu linh hoạt, không bỏ sót trách nhiệm bồi thường
Về phạm vi trách nhiệm bồi thường trong hoạt động quản lý hành chính, đại biểu Thái Thị An Chung (Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An) bày tỏ sự thống nhất cao với sửa đổi tại khoản 9 Điều 17 liên quan đến hành vi trái pháp luật trong quản lý thuế.
Đại biểu cho rằng quy định này đã khắc phục được hạn chế của phương pháp liệt kê thô cứng, tránh bỏ sót các trường hợp người nộp thuế bị thiệt hại thực tế. Việc dẫn chiếu trực tiếp đến Luật Quản lý thuế giúp tạo sự đồng bộ giữa các luật, đồng thời bảo đảm tính linh hoạt, tránh việc phải liên tục sửa đổi Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước mỗi khi pháp luật quản lý thuế có sự điều chỉnh.
Ở góc nhìn tương tự, đại biểu Hà Sỹ Huân (Đoàn ĐBQH tỉnh Thái Nguyên) chỉ ra rằng hệ thống pháp luật quản lý hành chính thường xuyên thay đổi và giao thêm nhiều thẩm quyền mới cho cơ quan quản lý.
Nếu chỉ quy định theo phương pháp liệt kê có thể phát sinh các trường hợp hành vi trái pháp luật gây thiệt hại nhưng chưa thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật, dẫn đến phải tiếp tục sửa luật khi các luật chuyên ngành thay đổi.
Từ đó, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát đối chiếu toàn diện với các luật chuyên ngành và nghiên cứu cơ chế dẫn chiếu quy định phù hợp nhằm bảo đảm không bỏ sót các trường hợp phát sinh trách nhiệm bồi thường, đồng thời giữ được tính ổn định dài hạn của hệ thống pháp luật.
