Bộ Tư pháp đang sửa đổi Nghị định số 104/2025/NĐ-CP ngày 15/5/2025 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Công chứng.
Bỏ địa giới trong công chứng
Theo Bộ Tư pháp, ngày 23/4/2026, Quốc hội thông qua Luật Công chứng (sửa đổi), giao Chính phủ quy định chi tiết đối với các vấn đề liên quan đến chuyển đổi loại hình văn phòng công chứng, lộ trình thực hiện thẩm quyền công chứng giao dịch có đối tượng là bất động sản trên phạm vi toàn quốc…
Do đó, việc xây dựng Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 104/2025/NĐ-CP là cần thiết nhằm bảo đảm cơ sở pháp lý đầy đủ, đồng bộ, chặt chẽ cho việc triển khai hiệu quả Luật Công chứng 2026.
Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung 23 Điều của Nghị định số 104/2025/NĐ-CP; bổ sung 6 Điều mới và bổ sung một số khoản của Điều 66.
Trong đó, Bộ Tư pháp đề xuất bổ sung Điều 42a về lộ trình thực hiện thẩm quyền công chứng giao dịch có đối tượng là bất động sản trong phạm vi toàn quốc.
Cụ thể, công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng được công chứng tất cả các giao dịch có đối tượng là bất động sản trong phạm vi toàn quốc kể từ ngày 1/7/2028.
Lý giải việc đưa ra mốc thời gian trên, Bộ Tư pháp cho biết hiện nay, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản bắt đầu chính thức công bố và vận hành từ ngày 1/03/2026 theo Nghị định số 357/2025/NĐ-CP.
Dự kiến đến hết năm 2027, cơ bản hoàn thành Hệ thống thông tin quốc gia và cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai. Cơ sở dữ liệu công chứng cũng đang được xây dựng và dự kiến đưa vào vận hành vào năm 2027.
Sau khi cơ sở dữ liệu công chứng và các cơ sở dữ liệu có liên quan hoàn thành vào năm 2027, cần thêm khoảng thời gian để thực hiện việc kết nối các cơ sở dữ liệu này với nhau.
Do đó, dự thảo Nghị định quy định lộ trình của tổ chức hành nghề công chứng được công chứng tất cả các giao dịch có đối tượng là bất động sản trong phạm vi toàn quốc kể từ ngày 1/7/2028.
Theo báo cáo tổng kết, hiện nay, Bộ Tư pháp đang triển khai xây dựng cơ sở dữ liệu công chứng.
Cơ sở dữ liệu này bao gồm thông tin về công chứng viên, tổ chức hành nghề công chứng, giao dịch đã được công chứng; thông tin về tình trạng giao dịch của tài sản; thông tin về biện pháp ngăn chặn và cảnh báo rủi ro trong hoạt động công chứng; văn bản công chứng và tài liệu khác trong hồ sơ công chứng.
Góp ý về đề xuất này, Sở Tư pháp tỉnh Khánh Hòa đề nghị cần quy định cụ thể hơn các điều kiện để triển khai như: cơ sở dữ liệu công chứng đã vận hành ổn định; cơ sở dữ liệu đất đai được kết nối trên phạm vi toàn quốc và có cơ chế xử lý khi hệ thống kỹ thuật gặp sự cố hoặc dữ liệu chưa được cập nhật đầy đủ.
Còn Sở Tư pháp tỉnh Đắk Lắk cho rằng trường hợp cơ sở dữ liệu công chứng toàn quốc hoàn thiện sớm hơn thời điểm này thì cũng nên rút ngắn lộ trình này. Tuy nhiên, theo Bộ Tư pháp, sau khi cơ sở dữ liệu công chứng hoàn thiện còn cần có thời gian để kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia khác nên quy định như dự thảo Nghị định nhằm bảo đảm tính khả thi.
Bổ sung về giao dịch ngoài trụ sở
Thực tiễn đã phát sinh trường hợp giao dịch có nhiều bên tham gia nhưng chỉ có một bên thuộc trường hợp được công chứng ngoài trụ sở, các bên còn lại không thuộc trường hợp công chứng ngoài trụ sở.
Tuy nhiên, Nghị định số 104/2025/NĐ-CP chưa có quy định cụ thể đối với trường hợp này dẫn đến khó khăn, lúng túng trong quá trình áp dụng thống nhất tại các tổ chức hành nghề công chứng.
Do đó, dự thảo Nghị định cũng bổ sung thêm quy định “trường hợp một trong các bên tham gia giao dịch thuộc đối tượng được công chứng ngoài trụ sở thì các bên còn lại có thể đến địa điểm ngoài trụ sở đó để thực hiện việc công chứng”.
Các quy định sửa đổi, bổ sung trên nhằm tạo thuận lợi hơn cho các bên tham gia giao dịch mà vẫn bảo đảm nguyên tắc cơ bản là thực hiện công chứng tại trụ sở và cho phép công chứng ngoài trụ sở đối với trường hợp cần thiết, hợp lý.
