Theo ông Trần Song Tùng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình, chủ trương xây dựng hồ sơ đề cử khu Cảnh quan văn hóa - sinh thái Voọc mông trắng Vân Long - Kim Bảng - Tam Chúc trình UNESCO xem xét ghi danh là di sản thế giới đã được Thủ tướng Chính phủ đồng ý và Trung tâm di sản Thế giới UNESCO chính thức đưa vào Danh sách dự kiến di sản thế giới theo Công ước 1972.
Thực hiện chủ trương này, trong thời gian qua, nhiều chương trình điều tra, khảo sát, nghiên cứu chuyên sâu đã được triển khai với sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học hàng đầu trong nước và quốc tế.
Kết quả bước đầu khẳng định khu vực Vân Long - Kim Bảng - Tam Chúc là một không gian có giá trị đặc biệt về địa chất, địa mạo karst nhiệt đới, đa dạng sinh học, cảnh quan thiên nhiên, khảo cổ học, lịch sử và văn hóa.
Đặc biệt, khu vực này là nơi sinh sống của quần thể Voọc mông trắng - một trong những loài linh trưởng đặc hữu quý hiếm nhất thế giới, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với công tác bảo tồn đa dạng sinh học toàn cầu.
Chính vì vậy, hội thảo này không chỉ là diễn đàn để trao đổi kết quả nghiên cứu, mà còn là cơ hội để tỉnh Ninh Bình lắng nghe những đánh giá, phản biện khoa học và những kinh nghiệm quốc tế, nhằm tiếp tục hoàn thiện hồ sơ đề cử.
Tại hội thảo, các báo cáo và ý kiến phát biểu của các đại biểu đánh giá khá toàn diện các giá trị văn hóa, thiên nhiên và mối quan hệ tương tác giữa con người với môi trường.
Các đại biểu cũng củng cố luận cứ khoa học về giá trị nổi bật toàn cầu, phạm vi, ranh giới khu vực đề cử và vùng đệm; tính toàn vẹn, xác thực cũng như định hướng quản lý, bảo tồn, phát huy giá trị di sản lâu dài theo tiêu chí và yêu cầu Công ước Bảo vệ di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới năm 1972.
Các đại biểu thảo luận về việc đề cử một di sản độc lập hay là một bộ phận mở rộng của Quần thể danh thắng Tràng An; đề cử một di sản trong phạm vi tỉnh Ninh Bình hay liên tỉnh. Đại biểu cũng đề cập đến việc thiết lập một cơ chế phối hợp trực tuyến và trực tiếp định kỳ giữa các nhóm chuyên gia trong nước và quốc tế để đồng bộ hóa phương pháp luận.
Đặc biệt, các chuyên gia tư vấn chia sẻ kinh nghiệm xây dựng không gian đề cử, kiểu loại và lộ trình đề cử hướng tới di sản thế giới cho Khu cảnh quan văn hóa này.
Theo đó, cần xây dựng được khung phân tích thống nhất để nhận diện các thuộc tính chuyển tải giá trị nổi bật toàn cầu, dựa trên 3 trụ cột: làm rõ tính giá trị, tính toàn vẹn, kế hoạch quản lý, bảo tồn dài hạn, khả năng đáp ứng các yêu cầu của UNESCO đối với khu vực đề cử.
Kết luận hội thảo, GS.TS Nguyễn Văn Kim, Phó Chủ tịch Hội đồng di sản văn hóa quốc gia, thành viên Ủy ban di sản thế giới ghi nhận, các đại biểu khẳng định tầm quan trọng và tính cấp thiết của việc xây dựng hồ sơ di sản. Hồ sơ cần được nhìn nhận với tư cách là một giá trị tổng hòa, đặt trong hệ thống và mối liên hệ của một "hồ sơ di sản chuỗi".
GS.TS Nguyễn Văn Kim cũng đồng thuận với chuyên gia trong và ngoài nước về việc không chỉ coi trọng vùng lõi của di sản mà còn phải đặc biệt chú ý đến vùng đệm, vùng cảnh quan và các vùng liên quan. Cần chú ý đến hai đặc trưng lớn là "cảnh quan đồng tiến hóa" và "tính phân mảnh của cảnh quan" để từ đó đưa ra những biện luận thuyết phục, làm rõ giá trị của hồ sơ di sản.
Từ đó, mục tiêu bảo tồn di sản không chỉ là bảo tồn những giá trị của quá khứ, mà còn là bảo tồn các diễn tiến của hệ sinh thái khu vực Vân Long - Tam Chúc và Kim Bảng. Việc bảo tồn không chỉ làm rõ thêm giá trị hỗn hợp của di sản mà còn góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương…
