Quy định ký giấy hộ tịch cần linh hoạt
Ngày 11/4, thảo luận về dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi), đại biểu Quốc hội Nguyễn Trường Giang (đoàn Lâm Đồng) cho biết, dự thảo Luật quy định Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền ký giấy tờ hộ tịch và căn cứ tình hình thực tế thì có thể ủy quyền để ký các giấy tờ, trừ giấy khai sinh, giấy khai tử, giấy chứng nhận kết hôn.
Về nội dung này, đại biểu băn khoăn: những giấy tờ như giấy khai sinh, giấy khai tử, chứng nhận kết hôn "quan trọng đến mức nào" mà không thể ủy quyền được?
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Trường Giang đặt vấn đề: “Một người mất đi thì cần phải có giấy chứng tử ngay để làm các thủ tục an táng. Khi quy định không cho Chủ tịch UBND cấp xã ủy quyền cho cấp phó, nếu Chủ tịch xã đó bận đi họp thì không biết ở nhà người dân làm thế nào?”.
Đại biểu cho rằng, giấy khai sinh cũng có thể chờ được, nhưng giấy tờ khác thì đều phải cần ngay. Do đó, đề nghị linh hoạt quy định trên để tạo điều kiện cho người dân.
Làm rõ ý kiến đại biểu Quốc hội nêu về nội dung trên, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, hiện nay, theo dự thảo Luật thì Chủ tịch UBND cấp xã có thể ủy quyền cho công chức tư pháp hộ tịch ký các loại giấy tờ hộ tịch, trừ 3 loại: giấy chứng nhận kết hôn, giấy khai sinh và giấy chứng tử.
“Riêng đối với giấy khai sinh và giấy chứng nhận kết hôn - đây là những giấy tờ hộ tịch rất quan trọng. Giấy khai sinh là chứng nhận gốc của con người, do đó phải quy định chặt chẽ, đảm bảo tính trang trọng nhất định, tương tự như giấy đăng ký kết hôn”, Bộ trưởng Bộ Tư pháp nói.
Tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, đối với quy định giấy chứng tử, Bộ trưởng Bộ Tư pháp cho biết, trong báo cáo sẽ tiếp thu theo hướng Chủ tịch UBND cấp xã có thể ủy quyền cho công chức hộ tịch.
“Còn đối với Phó Chủ tịch UBND cấp xã mà ký thì không phải là ủy quyền, đấy là ký thay, là rất bình thường”, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết.
Siết quy định hộ tịch liên quan đến quốc tịch
Tiếp tục đóng góp ý kiến, đại biểu Quốc hội Nguyễn Khánh Ngọc (đoàn TP.Đà Nẵng) cho biết, Luật Hộ tịch là luật về thủ tục, trong khi đó nhiều nội dung thông tin hộ tịch được quy định tại các luật có nội dung khác nhau. Ví dụ, vấn đề quốc tịch được quy định tại Luật Quốc tịch Việt Nam, vấn đề hôn nhân gia đình được quy định tại Luật Hôn nhân và gia đình, nhiều vấn đề quyền nhân thân được quy định tại Bộ luật Dân sự...
Quan tâm đến vấn đề giải quyết hộ tịch và vấn đề quốc tịch trong công tác hộ tịch, theo đại biểu, hiện nay trong dự thảo Luật quy định ở Điều 3, Điều 21, Điều 25… nội dung liên quan tới các vấn đề quốc tịch.
Đại biểu cho rằng, Quốc tịch là một phạm trù pháp lý, chính trị, phụ thuộc rất nhiều vào chính sách của mỗi quốc gia. Luật Quốc tịch Việt Nam quy định khá cụ thể về trình tự, thủ tục để một người có quốc tịch Việt Nam hoặc được nhập quốc tịch Việt Nam, trong đó, phải có quyết định của Chủ tịch nước.
Vì vậy, theo đại biểu, nếu công tác hộ tịch không được thực hiện thận trọng, việc xác nhận quốc tịch có thể làm vô hiệu hóa các quy định liên quan đến quốc tịch.
Đại biểu nhấn mạnh, dự thảo Luật Hộ tịch (sửa đổi) cần khẳng định rõ việc đăng ký hoặc ghi lại thông tin về quốc tịch phải tuân thủ quy định của Luật Quốc tịch.
Và tương tự, các vấn đề liên quan đến hôn nhân và gia đình, xác nhận việc kết hôn đã được giải quyết tại cơ quan nước ngoài có được công nhận, được ghi lại tại sổ hộ tịch hay không – điều này cũng phải căn cứ vào Luật Hôn nhân và gia đình. Tương tự, rất nhiều quyền nhân thân khác thì đã có Bộ luật Dân sự.
Với quan điểm này, đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc cho rằng, nên bỏ khoản 3 Điều 29 quy định về việc ưu tiên áp dụng Luật Hộ tịch khi các luật khác có quy định khác.
“Tôi cho rằng những vấn đề quốc tịch là vấn đề của Luật Quốc tịch chứ không phải luật này, do đó, không nên quy định theo cách như vậy”, đại biểu nói.
Giải trình làm rõ ý kiến đại biểu Quốc hội đề cập nên xử lý thận trọng đối với việc ghi sổ hộ tịch, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho rằng, hộ tịch quốc gia Việt Nam được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền nước ngoài trong trường hợp có xung đột pháp luật.
“Ví dụ như ở nước ngoài, họ có thể công nhận là hôn nhân đồng tính nhưng về Việt Nam chúng ta không công nhận, ít nhất là pháp luật hiện hành. Đã không công nhận thì việc ghi vào sổ hộ tịch như thế nào, đây là vấn đề”, Bộ trưởng nêu.
Hay vấn đề đăng ký hộ tịch tại cơ quan đại diện (quy định tại Điều 22, Điều 23); vấn đề xử lý mối quan hệ giữa Luật Hộ tịch là luật thủ tục, luật hình thức với các luật về nội dung như Bộ luật Dân sự, Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Quốc tịch… Bộ trưởng bày tỏ hoàn toàn thống nhất ý kiến với đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc đề xuất là chúng ta giải quyết các vấn đề về hộ tịch, về hôn nhân và gia đình, về quyền nhân thân là theo quy định của luật nội dung.
“Luật Hộ tịch không thể thay thế được quyết định ai có quốc tịch Việt Nam, mà quyết định ai có quốc tịch Việt Nam là phải theo quy định của Luật Quốc tịch và phải theo quyết định của cơ quan, người có thẩm quyền. Trên cơ sở quyết định của cơ quan có thẩm quyền mới ghi vào sổ hộ tịch”, Bộ trưởng giải thích và cho biết, trên ý kiến đề xuất của đại biểu sẽ rà soát để quy định chặt chẽ trường hợp nào cần phải giao Chính phủ quy định chi tiết thì cũng giao cụ thể.
