Theo nghị trình, ngày 26/10, Quốc hội sẽ nghe tờ trình, báo cáo thẩm tra và thảo luận tại tổ về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi).
Đáng chú ý, tại tờ trình, Chính phủ đề xuất tăng mạnh mức phạt tiền tối đa và bổ sung hàng loạt biện pháp cưỡng chế cứng rắn như ngừng cung cấp điện, nước, internet và tạm hoãn xuất cảnh đối với các trường hợp chây ỳ nộp phạt.
Nâng mức phạt tiền tối đa lên 3 tỷ đồng để tăng sức răn đe
Tại tờ trình, Chính phủ đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, và từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức. Đồng thời, mức phạt tiền tối đa đối với một số lĩnh vực cũng được đề xuất tăng lên.
Quá trình thảo luận, một số ý kiến băn khoăn cho rằng việc tăng mức phạt lên 1,5 lần là khá cao. Ý kiến này lo ngại mức phạt vượt quá khả năng tài chính của đa số cá nhân và nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ, có thể dẫn đến tình trạng trốn tránh thực hiện, làm giảm hiệu lực thi hành pháp luật, cũng như ảnh hưởng đến đời sống người dân và hoạt động sản xuất kinh doanh.
Ngoài ra, có quan điểm đề nghị nên xem xét áp dụng triệt để các biện pháp khắc phục hậu quả và hình phạt bổ sung (như tước giấy phép, đình chỉ hoạt động) thay vì chỉ tăng mức phạt tiền.
Giải trình về vấn đề này, Chính phủ cho biết việc nâng mức phạt tiền nhằm bảo đảm tính răn đe, tương xứng với mức độ vi phạm và phù hợp với sự gia tăng của mức lương cơ sở, thu nhập bình quân đầu người cùng sự phát triển kinh tế - xã hội.
Việc điều chỉnh mức phạt sẽ tập trung vào các lĩnh vực "nóng", như: bảo vệ môi trường; an toàn thực phẩm; chất lượng sản phẩm, hàng hóa; phòng cháy, chữa cháy; cứu nạn, cứu hộ; khám bệnh, chữa bệnh.
Bên cạnh đó, trong quá trình xây dựng các nghị định xử phạt, Chính phủ khẳng định sẽ rà soát kỹ lưỡng để áp dụng linh hoạt các hình thức xử phạt khác (như tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động, tịch thu tang vật) và các biện pháp khắc phục hậu quả phù hợp với thực tiễn, chứ không chỉ đơn thuần áp dụng hình phạt tiền.
Mạnh tay cưỡng chế thi hành cắt điện, nước và hoãn xuất cảnh
Một điểm mới đáng chú ý khác, dự thảo Luật đề xuất bổ sung 5 biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính:
Thứ nhất, tạm hoãn xuất cảnh đối với cá nhân, người đứng đầu tổ chức chưa chấp hành xong quyết định xử phạt vi phạm hành chính. Biện pháp này nhằm ngăn chặn triệt để tình trạng lợi dụng việc xuất cảnh để trì hoãn, trốn tránh nghĩa vụ nộp phạt.
Thứ hai, niêm phong trụ sở, địa điểm, cơ sở hoặc bộ phận cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ.
Thứ ba, yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ vi phạm. Đây là công cụ tạo sức răn đe cao, buộc đối tượng vi phạm phải chấp hành nghiêm quyết định đình chỉ hoạt động hoặc tháo dỡ công trình không phép, sai phép.
Thứ tư, tạm dừng đăng kiểm, đăng ký xe, hoặc tạm dừng cấp giấy phép lái xe đối với những trường hợp chây ỳ, không chấp hành biện pháp tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề.
Thứ năm, yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ Internet, viễn thông, hạ tầng số hoặc chặn truy cập đối với các tổ chức, cá nhân không chấp hành quyết định xử phạt trên môi trường điện tử.
Chính phủ cho hay việc bổ sung 5 biện pháp nói trên nhằm khắc phục khoảng trống pháp lý hiện nay, khi chỉ có 5 biện pháp cưỡng chế (phần lớn phục vụ việc thu tiền phạt), dẫn đến tình trạng thiếu cơ chế xử lý các đối tượng cố tình chây ỳ, né tránh chấp hành các hình phạt bổ sung hoặc biện pháp khắc phục hậu quả.
Trước một số lo ngại về việc các biện pháp cưỡng chế nhà nước có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền con người, quyền công dân và cần được đánh giá tác động kỹ lưỡng, cơ quan soạn thảo khẳng định đã tiến hành đánh giá toàn diện.
Dự thảo Luật đã được thiết kế chặt chẽ về nguyên tắc, điều kiện áp dụng, bảo đảm bảo vệ công lý, quyền con người và hoàn toàn không làm ảnh hưởng đến các cá nhân, tổ chức không liên quan đến hành vi vi phạm.
