Kiểm soát từ khâu sản xuất, chuyển mạnh sang hậu kiểm
Sáng 24/10, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan trình bày Tờ trình dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) trước Quốc hội.
Theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, sau hơn 15 năm thi hành, Luật An toàn thực phẩm đã đạt được một số kết quả, nhưng cũng bộc lộ nhiều bất cập. Đáng chú ý là việc quản lý nhà nước còn phân tán giữa nhiều bộ, ngành; phương thức quản lý chưa phù hợp với thực tế và thông lệ quốc tế; dữ liệu chưa được kết nối thống nhất từ trung ương đến địa phương, trong khi hoạt động kinh doanh thực phẩm trên nền tảng thương mại điện tử còn khoảng trống pháp lý.
Dự thảo luật gồm 9 chương, 74 điều, tập trung đổi mới phương thức quản lý, kiểm soát nguy cơ trong toàn bộ chuỗi cung ứng và hoàn thiện bộ máy quản lý an toàn thực phẩm.
Một trong những nội dung trọng tâm của dự thảo là kiểm soát an toàn thực phẩm xuyên suốt từ khâu sản xuất ban đầu như trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, thu hái, đánh bắt, khai thác, giết mổ đến khi sản phẩm được đưa ra thị trường.
Dự thảo quy định các giới hạn về tồn dư thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật và tác nhân gây ô nhiễm trong thực phẩm ngay từ khâu sản xuất ban đầu. Trong quá trình lưu thông, cơ quan quản lý và cơ sở kiểm nghiệm sẽ tăng cường giám sát, hậu kiểm, chủ động lấy mẫu thực phẩm trên thị trường.
Cách tiếp cận này hướng tới chuyển từ bị động xử lý vi phạm sang chủ động đánh giá, quản lý và truyền thông nguy cơ, qua đó phòng ngừa sự cố. Khi xảy ra sự cố, việc truy xuất nguồn gốc, thu hồi và tiêu hủy thực phẩm không an toàn cũng được thực hiện nhanh chóng, hiệu quả hơn.
Dự thảo đồng thời đề xuất cắt giảm tối đa thủ tục hành chính, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, quy định rõ đối tượng, nguyên tắc, biện pháp, trách nhiệm và tần suất kiểm tra. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, hiệp hội ngành hàng và người dân được khuyến khích tham gia giám sát an toàn thực phẩm.
Một nội dung đáng chú ý khác là xây dựng hệ thống thông tin dữ liệu về an toàn thực phẩm, kết nối thống nhất từ trung ương đến địa phương thông qua cơ sở dữ liệu quốc gia. Hệ thống dự kiến lưu trữ thông tin về vòng đời sản phẩm, cơ sở sản xuất, kinh doanh, kết quả kiểm tra, giám sát và các vụ ngộ độc thực phẩm.
Siết quản lý thực phẩm bán online, thống nhất đầu mối quản lý
Trước sự phát triển của các loại hình kinh doanh mới, dự thảo luật bổ sung quy định về kinh doanh thực phẩm trên sàn thương mại điện tử, giao đồ ăn trực tuyến, thức ăn đường phố và cung cấp suất ăn tập thể.
Theo đó, người bán hàng, cơ sở giao đồ ăn trực tuyến và đơn vị quản lý nền tảng thương mại điện tử phải thực hiện trách nhiệm tương ứng trong giám sát hoạt động kinh doanh, truy xuất nguồn gốc và xử lý khi xảy ra ngộ độc thực phẩm hoặc có nguy cơ mất an toàn. Dự thảo cũng yêu cầu kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu, điều kiện kinh doanh và tăng cường vai trò kiểm tra, giám sát của chính quyền địa phương, nhất là đối với các cơ sở nhỏ lẻ.
Về tổ chức quản lý, dự thảo quy định Bộ Y tế là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm. UBND các cấp tổ chức thực hiện nhiệm vụ quản lý tại địa phương theo hướng thống nhất một đầu mối ở mỗi cấp.
Các bộ tiếp tục phối hợp thực hiện quy định pháp luật chuyên ngành và nhiệm vụ do Chính phủ phân công, gồm quản lý khâu sản xuất ban đầu, chống thực phẩm giả và gian lận thương mại, kiểm soát kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, kiểm tra thực phẩm xuất nhập khẩu và phòng ngừa, phát hiện, xử lý vi phạm.
Ngoài ra, dự thảo bổ sung nguyên tắc phân tích nguy cơ, phân loại thực phẩm nguy cơ cao và nguy cơ thấp để áp dụng biện pháp quản lý phù hợp, cùng các quy định về trách nhiệm thi hành và lộ trình thực hiện.
