Lấy chủ thể sáng tạo, doanh nghiệp làm trung tâm
Sáng 24/10, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, sau khi nghe Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh trình bày Tờ trình dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật.
Ủy ban cơ bản tán thành sự cần thiết ban hành luật, ghi nhận cơ quan chủ trì soạn thảo đã chủ động xây dựng báo cáo đánh giá tác động chính sách. Tuy nhiên, do dự án luật đặt ra nhiều cơ chế, chính sách đặc thù, trong đó có ưu đãi tài chính, đầu tư tác động trực tiếp đến ngân sách nhà nước và quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật; chỉ quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc thuộc thẩm quyền của Quốc hội và đánh giá cụ thể hơn tính khả thi của các chính sách mới.
Ủy ban cũng đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định về bình đẳng giới, chính sách dân tộc, bảo vệ lao động nữ và trẻ em; đồng thời rà soát đầy đủ các khâu trong chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa, từ sáng tạo, sản xuất, phân phối, tiêu dùng đến tái đầu tư.
Đối với 6 nhóm chính sách, Ủy ban cơ bản tán thành, đồng thời đề nghị ưu tiên đầu tư vào những ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam có thế mạnh, bảo đảm trọng tâm, trọng điểm, lấy chủ thể sáng tạo và doanh nghiệp làm trung tâm.
Về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, cần quy định thống nhất về chủ thể sáng tạo, bảo đảm bao quát cả cộng đồng dân cư, hộ gia đình, làng nghề. Ủy ban đề nghị không đưa mô hình du lịch chữa bệnh vào nhóm được ưu tiên vì không thuộc các ngành công nghiệp văn hóa; đồng thời tránh trùng lặp với Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, cân nhắc kỹ thẩm quyền quy định trình tự, thủ tục và cơ chế giám sát thử nghiệm.
Về quyền sở hữu trí tuệ, cơ quan thẩm tra đề nghị rà soát quy định về tiếp tục khai thác quyền thông qua chuyển nhượng, chuyển quyền sử dụng và các hình thức hợp pháp khác để thống nhất với Luật Phá sản. Việc miễn trách nhiệm của thẩm định viên về giá cũng cần được xem xét kỹ; nếu giữ quy định này, phải bổ sung cơ chế kiểm tra, hậu kiểm, phòng ngừa thông đồng, trục lợi.
Đối với chính sách nhân lực, Ủy ban cho rằng việc công nhận các danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú, Nghệ sĩ nhân dân, Nghệ nhân nhân dân, Nghệ nhân ưu tú đáp ứng yêu cầu về trình độ đào tạo là chưa hợp lý, bởi đây là các danh hiệu vinh dự nhà nước, khác với trình độ đào tạo theo pháp luật về giáo dục. Các chính sách về giảng viên đồng cơ hữu, phụ cấp ưu đãi nghề, thu hút nhân lực chất lượng cao cũng cần được rà soát để tránh chồng chéo, lạm dụng và làm rõ tiêu chí xác định nhân tài.
Rà soát ưu đãi đầu tư, bảo vệ văn hóa trên không gian mạng
Về hạ tầng công nghiệp văn hóa, Ủy ban đề nghị rà soát quy định thành lập, điều chỉnh cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa để thống nhất với dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) và Luật Quy hoạch. Cần cân nhắc thẩm quyền chấp thuận nhà đầu tư không qua đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu; đồng thời làm rõ việc sử dụng tài sản công dôi dư, hình thức đối tác công tư, không gian công cộng và lộ trình đối với 7 loại công trình phục vụ phát triển công nghiệp văn hóa.
Đáng chú ý, cơ quan thẩm tra đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định về chủ quyền văn hóa trên không gian mạng, cơ chế phối hợp và phân định trách nhiệm giữa cơ quan quản lý văn hóa với cơ quan quản lý an ninh mạng trong kiểm soát nền tảng xuyên biên giới, bảo vệ kho dữ liệu văn hóa số quốc gia.
Đối với thị trường công nghiệp văn hóa, cần thống nhất các khái niệm về tác phẩm, sản phẩm lõi, sản phẩm trọng điểm, sản phẩm có bản sắc văn hóa Việt Nam và xây dựng tiêu chí cụ thể; đồng thời làm rõ điều kiện giao dịch tài sản, quyền tài sản dùng để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ.
Về tài chính, hỗ trợ và ưu đãi đầu tư, Ủy ban đề nghị làm rõ phạm vi, điều kiện bảo lãnh của Quỹ bảo lãnh tín dụng; bổ sung điều kiện bảo đảm quốc phòng, an ninh, cơ chế hậu kiểm và thu hồi ưu đãi khi nhà đầu tư nước ngoài không thực hiện cam kết.
Các chính sách ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, hoàn thuế giá trị gia tăng cũng cần được rà soát, xác định nguyên tắc hoặc khung, mức trần hoàn thuế, bảo đảm đồng bộ với các luật về thuế đang được Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ 2.
