Giảm thủ tục cho dự án ít rủi ro, kiểm soát chặt nguồn thải lớn
Sáng 24/10, Quốc hội nghe Tờ trình của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường.
Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Tờ trình, cho biết dự thảo sửa đổi, bổ sung 79/171 điều của luật hiện hành, tập trung vào cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền; tăng cường quản lý môi trường dựa trên khoa học công nghệ, chuyển đổi số và mức độ rủi ro; thúc đẩy tái chế, tái sử dụng chất thải và hoàn thiện chính sách ứng phó với biến đổi khí hậu.
Đáng chú ý, dự thảo đề xuất thu hẹp đối tượng phải đánh giá tác động môi trường, đơn giản hóa thủ tục cấp giấy phép môi trường, chuyển một số đối tượng sang đăng ký môi trường và thực hiện thẩm định, cấp phép trên môi trường điện tử.
Thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết Ủy ban tán thành sự cần thiết sửa đổi luật, đồng thời đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm các chính sách mới khả thi, minh bạch, không tạo ra khoảng trống quản lý hoặc điểm nghẽn khi triển khai.
Với việc phân loại dự án và đánh giá tác động môi trường, Ủy ban tán thành chủ trương phân loại theo mức độ rủi ro, thu gọn còn 3 nhóm và mở rộng một số trường hợp không phải thực hiện đánh giá tác động môi trường. Tuy nhiên, cắt giảm thủ tục phải đi cùng phân loại chính xác, xác định rõ các yếu tố nhạy cảm và nâng cao hiệu quả hậu kiểm.
Cơ quan thẩm tra đề nghị cân nhắc thận trọng việc bỏ các yếu tố nhạy cảm như khu dân cư tập trung, nguồn nước cấp cho sinh hoạt, cũng như tiêu chí về loại hình, quy mô nguồn thải có thể ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng. Đặc biệt, không đưa các dự án thứ cấp trong khu, cụm công nghiệp có nguồn thải lớn, chất thải độc hại hoặc nhập khẩu phế liệu vào diện miễn đánh giá tác động môi trường.
Theo Ủy ban, mục tiêu là giảm thủ tục cho dự án ít nguy cơ, nhưng vẫn phải kiểm soát chặt các dự án tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm cao.
Phân loại rác phải đi cùng thu gom, xử lý
Đối với giấy phép môi trường, cơ quan thẩm tra đề nghị chuyển từ tư duy cấp giấy phép xả thải sang cấp giấy phép vận hành môi trường, trong đó quy định rõ điều kiện phát thải, vận hành công trình bảo vệ môi trường, quan trắc tự động và quản lý rủi ro. Các thủ tục cần được thực hiện hoàn toàn trên môi trường điện tử, không yêu cầu doanh nghiệp cung cấp lại dữ liệu đã được xác thực trên hệ thống quốc gia.
Về trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì, dự thảo bỏ hình thức đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam và đề xuất các hình thức tái chế khác. Ủy ban đề nghị quy định rõ lộ trình hoặc cho phép bù trừ nghĩa vụ giữa các sản phẩm cùng nhóm, tránh gây khó khăn cho doanh nghiệp khi hạ tầng tái chế chưa đáp ứng.
Với việc phân loại rác sinh hoạt tại nguồn, cơ quan thẩm tra lưu ý chính sách chỉ hiệu quả khi khâu phân loại, thu gom, vận chuyển và xử lý được tổ chức đồng bộ. Nếu người dân đã phân loại nhưng rác sau đó vẫn bị thu gom chung, việc thực hiện sẽ khó duy trì. Vì vậy, cần quy định rõ trách nhiệm của từng đơn vị và cho phép địa phương trước mắt áp dụng mô hình phân loại thành hai nhóm: rác tái chế và rác khác, phù hợp với hạ tầng hiện có.
Một nội dung khác được lưu ý là kiểm kê khí nhà kính. Việc chuyển từ chu kỳ hai năm một lần sang hằng năm có thể làm tăng chi phí không cần thiết. Ủy ban đề nghị cân nhắc cách quản lý theo rủi ro: cơ sở phát thải lớn hoặc biến động mạnh kiểm kê hằng năm, trong khi cơ sở có công nghệ phát thải ổn định có thể giữ chu kỳ hai năm và báo cáo khi có biến động.
Đối với dữ liệu quan trắc môi trường, cơ quan thẩm tra đề nghị quản lý toàn bộ chuỗi dữ liệu, từ thiết bị đo đến hệ thống tiếp nhận; lưu vết mọi thao tác chỉnh sửa và có chế tài tương xứng với hành vi can thiệp, xóa hoặc làm sai lệch dữ liệu.
Ủy ban cũng đề nghị tiếp tục rà soát các chính sách về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với mô hình kinh doanh xanh, kinh tế tuần hoàn và yêu cầu bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho sự nghiệp bảo vệ môi trường theo Kết luận số 75-KL/TW.
