Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, công tác lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI được đặt trong yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật đầy đủ, đồng bộ, thống nhất, tạo lập khung khổ pháp lý để thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2031, đồng thời xây dựng nền tảng cho hệ thống quản trị hiện đại, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển các lĩnh vực mới, tháo gỡ kịp thời khó khăn, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn.
Mục tiêu đặt ra là khơi dậy và phát huy mọi tiềm năng, thế mạnh, nguồn lực, tạo động lực mới cho phát triển nhanh, bền vững của đất nước. Đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu có hệ thống pháp luật dân chủ, công bằng, đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, khả thi, mở đường cho kiến tạo phát triển, huy động mọi người dân và doanh nghiệp tham gia vào phát triển kinh tế - xã hội. Đây cũng là tiền đề để đến năm 2045, nước ta có hệ thống pháp luật chất lượng cao, hiện đại, tiệm cận chuẩn mực, thông lệ quốc tế tiên tiến và phù hợp với thực tiễn đất nước.
Theo Báo cáo, Đề án xác định 6 quan điểm chỉ đạo và 6 yêu cầu đối với công tác lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI. Trọng tâm là bảo đảm công tác xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật đặt dưới sự lãnh đạo toàn diện, chặt chẽ của Đảng; kịp thời thể chế hóa đầy đủ, đúng đắn chủ trương, đường lối của Đảng; nghiên cứu sửa đổi tổng thể và tiếp tục cụ thể hóa Hiến pháp; tạo lập đầy đủ hành lang pháp lý điều chỉnh toàn diện các lĩnh vực kinh tế - xã hội.
Công tác lập pháp phải bám sát mục tiêu chiến lược phát triển đất nước, hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển được đề ra tại Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, mục tiêu phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026 - 2031 từ 10%/năm trở lên; đồng thời tiếp nối các mục tiêu chiến lược đã được xác lập tại Nghị quyết số 27-NQ/TW, Nghị quyết số 66-NQ/TW và các nghị quyết chiến lược, trụ cột, chuyên đề, bảo đảm tính ổn định, đồng bộ, nhất quán và liên tục trong hoạch định chính sách, hoàn thiện hệ thống pháp luật.
Một yêu cầu quan trọng được nhấn mạnh là tiếp tục đổi mới căn bản tư duy xây dựng pháp luật; dứt khoát từ bỏ tư duy “không quản được thì cấm”. Mọi chính sách phải phục vụ sự phát triển của đất nước, lợi ích của Nhân dân, đồng thời gắn với kiểm soát chặt chẽ quyền lực, nâng cao trách nhiệm giải trình, bảo đảm công bằng, minh bạch; kiên quyết phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật.
Đề án cũng yêu cầu công tác lập pháp phải có tầm nhìn chiến lược, nhưng đồng thời có trọng tâm, trọng điểm; đặt trong tổng thể yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật, đồng bộ với Đề án Hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật, Đề án Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới, gắn với cải cách pháp luật, cải cách tư pháp.
Các định hướng lập pháp và danh mục nhiệm vụ lập pháp phải được xác định cụ thể theo từng định hướng, gắn với thứ tự ưu tiên trong triển khai thực hiện. Đồng thời, việc xác định các định hướng, nhiệm vụ lập pháp vừa có tính “động”, vừa có tính “mở”, đòi hỏi các cơ quan thường xuyên rà soát, đánh giá, kịp thời điều chỉnh hoặc kiến nghị điều chỉnh, bổ sung để phù hợp với chủ trương, đường lối trong các văn kiện mới của Đảng và đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Báo cáo cho biết, Đề án xác định nhiệm vụ nghiên cứu tổng kết, sửa đổi tổng thể Hiến pháp năm 2013 phù hợp với thực tiễn, yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Cùng với đó, Đề án xác định 8 định hướng lập pháp trọng tâm, gắn với 171 nhiệm vụ cần thực hiện trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI. Để bảo đảm triển khai Đề án hiệu quả, Báo cáo nêu rõ 7 nhóm giải pháp trọng tâm.
Về Kế hoạch số 64/KH-UBTVQH16, Báo cáo cho biết, Kế hoạch nhằm xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan trong việc tổ chức triển khai thực hiện Kết luận số 17-KL/TW của Bộ Chính trị và các định hướng, nhiệm vụ lập pháp, giải pháp thực hiện được xác định trong Đề án.
Việc triển khai phải bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng đối với công tác lập pháp; được tiến hành kịp thời, đồng bộ, toàn diện, thống nhất, hiệu quả; bảo đảm phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan; đề cao trách nhiệm của người đứng đầu đối với công tác xây dựng pháp luật thuộc lĩnh vực phụ trách.
Kế hoạch cũng yêu cầu xác định cụ thể nội dung công việc, thời hạn, tiến độ hoàn thành và trách nhiệm của từng cơ quan. Quy trình xây dựng, ban hành cơ chế, chính sách, pháp luật phải được chuẩn hóa; xóa bỏ triệt để cơ chế xin - cho; kiểm soát chặt chẽ quyền lực; phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm trong xây dựng pháp luật; bảo đảm gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.
Bên cạnh đó, các cơ quan phải thường xuyên rà soát, kịp thời điều chỉnh, bổ sung theo thẩm quyền hoặc kiến nghị điều chỉnh, bổ sung nhiệm vụ lập pháp, bảo đảm phù hợp với chủ trương của Đảng và đáp ứng yêu cầu thực tiễn…
Kế hoạch số 64 xác định 0 nhiệm vụ trọng tâm cần triển khai thực hiện để cụ thể hóa nhiệm vụ được giao trong Kết luận số 17-KL/TW của Bộ Chính trị và Đề án; trong đó có 2 nhiệm vụ đã hoàn thành, còn 5 nhiệm vụ cần khẩn trương thực hiện trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.
Một trong những nhiệm vụ quan trọng là nghiên cứu tổng kết, sửa đổi tổng thể Hiến pháp năm 2013. Nhiệm vụ này sẽ được triển khai khi có quyết định của cơ quan có thẩm quyền của Đảng, bám sát Chương trình làm việc toàn khóa của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV.
Kế hoạch số 64 yêu cầu trước ngày 30/6/2026, các cơ quan có trách nhiệm xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện Kết luận của Bộ Chính trị, Đề án và Kế hoạch số 64, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và phạm vi phụ trách. Về cơ bản, các nhiệm vụ lập pháp do Chính phủ, các cơ quan ngoài Quốc hội chủ trì thực hiện; các cơ quan của Quốc hội có trách nhiệm theo dõi, đôn đốc, giám sát việc thực hiện. Ngoài ra, một số cơ quan của Quốc hội được phân công thực hiện một số nhiệm vụ lập pháp do Ủy ban Thường vụ Quốc hội chủ trì.
Trên cơ sở 171 nhiệm vụ lập pháp trong Đề án và ý kiến thống nhất của Chính phủ, các cơ quan, tổ chức, Kế hoạch số 64 xác định 192 nhiệm vụ cụ thể cần thực hiện trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI. Trong đó, 187 nhiệm vụ do Chính phủ, các cơ quan ngoài Quốc hội chủ trì thực hiện; 5 nhiệm vụ do các cơ quan của Quốc hội chủ trì thực hiện theo phân công của Ủy ban Thường vụ Quốc hội…
Việc triển khai Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI không chỉ là nhiệm vụ xây dựng chương trình lập pháp cho một nhiệm kỳ, mà còn là yêu cầu chính trị - pháp lý có ý nghĩa chiến lược, nhằm tạo lập khuôn khổ pháp luật đồng bộ, hiện đại, minh bạch, khả thi, phục vụ mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.
