Trong bối cảnh kinh tế khu vực châu Á - Thái Bình Dương biến động, Việt Nam vẫn đạt tăng trưởng GDP ấn tượng trong năm 2025, chỉ xếp sau giai đoạn phục hồi mạnh mẽ cuối năm 2022 sau đại dịch COVID-19. Dấu ấn của năm 2025 không chỉ thể hiện qua con số tăng trưởng, mà còn bởi việc triển khai các Nghị quyết chiến lược mới, tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng bền vững trong dài hạn.
Phóng viên Báo Nhà báo và Công luận có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Bá Hùng, Chuyên gia kinh tế trưởng của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Việt Nam, để làm rõ các điểm sáng, thách thức và định hướng phát triển của nền kinh tế Việt Nam trong thời gian tới.
+ Thưa ông, với vai trò là nhà quan sát kinh tế, ông thấy “bức tranh” kinh tế Việt Nam năm 2025 có điểm gì nổi bật?
- Tình hình tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong năm 2025 nhìn chung là tích cực. Trong 9 tháng đầu của năm 2025 năm, tăng trưởng GDP đạt khoảng 7,85%, mức cao so với các nửa năm trước đó, chỉ thấp hơn nửa cuối năm 2022, giai đoạn phục hồi bùng nổ sau đại dịch COVID-19. Đây là mức tăng trưởng khá ấn tượng so với nhiều nền kinh tế trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
+ Trong những động lực tăng trưởng đó, theo ông đâu là dấu ấn nổi bật nhất?
- Nếu nhìn vào các điểm sáng, dấu ấn nổi bật đầu tiên cần phải nhắc đến giải ngân đầu tư công, tạo động lực cho tăng trưởng, nhất là khi xuất khẩu và FDI có thể gặp khó khăn. Tiếp đến, giải ngân vốn đầu tư nước ngoài (FDI) vẫn khả quan, chủ yếu là do độ trễ từ các cam kết trước đây, giúp duy trì dòng vốn ổn định cho sản xuất và xuất khẩu.
Tuy nhiên, phải lưu ý rằng, bên cạnh những điểm sáng, kinh tế Việt Nam vẫn tồn tại một số thách thức, ngay cả những động lực tăng trưởng chính cũng đang đối mặt với nhiều khó khăn.
Ví dụ như xuất khẩu, kim ngạch có thể bị ảnh hưởng bởi chính sách thuế quan của Mỹ. Mức thuế trên 20% đã có hiệu lực từ ngày 7/8, chúng tôi dự báo, mức thuế này sẽ tác động rõ rệt đến nửa cuối năm 2025 và cả năm 2026.
+ Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số từ năm 2026. Theo ông, để đạt được kết quả này, Việt Nam cần phải làm gì?
- Việc đạt được mục tiêu tăng trưởng phụ thuộc vào nhiều yếu tố, nhưng quan trọng nhất không phải là ban hành thêm chính sách mới, mà là thực hiện hiệu quả các chính sách hiện có.
Xét diễn biến tăng trưởng những năm gần đây, Việt Nam đang sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi để tiếp tục đà tăng trưởng. Trong đó, đầu tư công, chi ngân sách cho giáo dục – y tế, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển nguồn nhân lực và các khoản chi phúc lợi xã hội đóng vai trò then chốt. Những khoản chi này không chỉ kích cầu tiêu dùng nội địa mà còn duy trì đà tăng trưởng bền vững.
Trong ngắn hạn, chính sách tài khóa là công cụ quan trọng nhất. Tuy nhiên, Việt Nam cũng cần xem xét có nên tiếp tục duy trì các khoản miễn, giảm thuế hay không. Ví dụ, mức giảm 2% VAT từ thời COVID-19 vẫn được duy trì, thế nhưng mức giảm hiện không tạo thêm động lực mới cho nền kinh tế. Do đó, muốn nền kinh tế bứt phá mạnh mẽ, điều cần ưu tiên nhất hiện nay là tập trung chi tiêu công, thay vì các chính sách thuế.
Trong dài hạn, Việt Nam cần đối mặt với nguy cơ biến đổi khí hậu, một trong sáu quốc gia dễ bị tổn thương nhất thế giới. Vì vậy, cần cải thiện hạ tầng cứng như: Giao thông chống chịu khí hậu, năng lượng tái tạo, hệ thống truyền tải và lưu trữ năng lượng và hạ tầng mềm như: Giáo dục, y tế, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Một trong những trụ cột quan trọng khác có thể giúp kinh tế Việt Nam bứt tốc, đó là khoa học công nghệ. Việt Nam hiện còn đi sau mức trung bình thế giới, nên cần đầu tư nâng cấp năng lực công nghệ và nghiên cứu, tạo điều kiện phát triển các ngành có giá trị gia tăng cao như số hóa, chất bán dẫn, AI và dịch vụ tài chính quốc tế (đang hình thành tại TP.HCM và Đà Nẵng).
+ Năm 2025, Bộ Chính trị ban hành “Bộ tứ chiến lược”. Theo ông, “Bộ tứ” này sẽ tác động ra sao đến nền kinh tế trong những năm tới?
- Trong thời gian gần đây, Bộ Chính trị đã ban hành bốn Nghị quyết chiến lược gồm: Nghị quyết số 57-NQ/TW (Nghị quyết 57) về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; Nghị quyết 59-NQ/TW (Nghị quyết 59) về hội nhập quốc tế trong tình hình mới; Nghị quyết 66-NQ/TW (Nghị quyết 66) đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật và Nghị quyết số 68-NQ/TW (Nghị quyết 68) về phát triển kinh tế tư nhân.
Đối với Nghị quyết 57, tôi cho rằng Việt Nam đang đi rất đúng hướng. Theo lý thuyết kinh tế, tăng trưởng kinh tế sẽ đến từ ba nguồn lực chính: Lao động, vốn và công nghệ. Trong khi lao động và vốn gần đạt giới hạn, thì khoa học – công nghệ chính là yếu tố đột phá để nâng cao năng suất và năng lực sản xuất, kinh doanh.
Tiếp đến, Nghị quyết 68 nhấn mạnh vai trò then chốt của khu vực tư nhân, coi đây là trụ cột để Việt Nam trở thành quốc gia thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và thu nhập cao vào năm 2045. Về ý nghĩa, khu vực tư nhân đóng vai trò quan trọng trong việc tạo cầu nội địa, từ tiêu dùng đến đầu tư tư nhân, giúp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế tăng tốc nhanh.
Mặc dù định hướng nêu trong Nghị quyết 68 là hợp lý, tôi mở rộng định hướng phát triển kinh tế - xã hội, bao gồm Nghị quyết 70 về an ninh năng lượng quốc gia, Nghị quyết 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Nghị quyết 72 về một số giải pháp đột phá về y tế, chăm sóc sức khỏe.
Những nghị quyết mới này nhằm bổ sung và hoàn thiện Bộ tứ chiến lược, tạo ra một khung chính sách đồng bộ, thúc đẩy tăng trưởng bền vững, nâng cao hiệu quả đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.
Các Nghị quyết mới thể hiện định hướng rõ ràng về con đường tăng trưởng của Việt Nam: Kết hợp phát triển kinh tế trong nước và hội nhập quốc tế, nâng cao trình độ công nghệ, thúc đẩy khu vực tư nhân, cải thiện môi trường kinh doanh và hiệu lực hành chính. Khi thực hiện đồng bộ, những Nghị quyết này sẽ giúp môi trường kinh doanh tốt hơn, tăng hiệu quả đầu tư, mở rộng thị trường và nâng cao năng suất. Tuy nhiên, để những định hướng đó đi vào thực tế, cần thời gian và theo dõi sát quá trình triển khai.
+ Xin cảm ơn ông!
