Theo phương án phòng, chống thiên tai và thích ứng biến đổi khí hậu trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, thành phố Hà Nội xác định nhiều giải pháp đột phá trong quản lý nước đô thị, phát triển hạ tầng xanh và nâng cao năng lực ứng phó với các hiện tượng thời tiết cực đoan.
Một trong những giải pháp đáng chú ý là chuyển đổi sang mô hình “Thành phố bọt biển”. Đây là xu hướng quy hoạch đô thị đang được nhiều quốc gia áp dụng nhằm tăng khả năng hấp thụ nước mưa thông qua không gian xanh, hồ điều hòa và các bề mặt thấm nước tự nhiên.
Bên cạnh đó, Hà Nội cũng dự kiến quy hoạch hệ thống “bể ngầm đa năng” kết hợp cùng các tuynel, hào kỹ thuật giao thông ngầm để lưu trữ nước mưa đầu mùa, giảm áp lực cho hệ thống thoát nước chính. Ngoài ra, thành phố sẽ tiếp tục bổ sung hồ điều hòa, khơi thông dòng chảy, trồng rừng và bố trí các trạm bơm công suất lớn nhằm chủ động tiêu thoát nước.
Đối với nguy cơ sạt lở và biến động dòng chảy, Hà Nội đặt mục tiêu di dời người dân khỏi các khu vực nguy hiểm ven sông như sông Hồng, sông Đuống, sông Đáy, sông Bùi; đồng thời siết chặt quản lý xây dựng, lấn chiếm hành lang thoát lũ và hoạt động khai thác cát.
Thành phố cũng nghiên cứu các giải pháp trị thủy quy mô lớn như xây dựng đập dâng trên sông Hồng, sông Đuống, sông Đáy và sông Cà Lồ nhằm nâng mực nước mùa cạn, phục vụ sản xuất, cải thiện cảnh quan và hỗ trợ điều tiết nguồn nước.
Hà Nội cũng chú trọng nâng cao năng lực quản lý và chỉ huy phòng chống thiên tai theo phương châm “4 tại chỗ”, tăng cường chất lượng nhân lực ứng phó ở cấp xã, cải thiện độ chính xác của công tác dự báo và cảnh báo sớm đối với các hiện tượng thời tiết cực đoan ngắn hạn.
Về dài hạn, thành phố định hướng phát triển hạ tầng xanh và bảo vệ không gian sinh thái như hành lang xanh, vành đai xanh, các nêm xanh đô thị nhằm cân bằng vi khí hậu, tăng khả năng tự làm sạch không khí và tạo vùng đệm chống ngập tự nhiên. Các khu rừng phòng hộ như Sóc Sơn và Ba Vì tiếp tục được bảo vệ nghiêm ngặt để đóng vai trò “lá phổi xanh” điều hòa khí hậu cho Thủ đô.
Hà Nội đồng thời thúc đẩy chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn thông qua phát triển năng lượng sạch, vật liệu xây dựng thân thiện môi trường, công trình xanh và mô hình nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp thông minh nhằm giảm phát thải khí nhà kính.
Trong quy hoạch phát triển đô thị, yếu tố thích ứng biến đổi khí hậu sẽ được tích hợp vào toàn bộ định hướng không gian, hạ tầng kỹ thuật và nhà ở. Khu vực vành đai sinh thái, nông thôn được định hướng phát triển mật độ thấp để bảo vệ môi trường, trong khi khu vực đô thị ưu tiên phát triển nén theo mô hình TOD gắn với giao thông công cộng khối lượng lớn nhằm giảm phát thải từ phương tiện cá nhân.
Để tăng cường năng lực phòng chống thiên tai, Hà Nội sẽ phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Xây dựng nghiên cứu hệ thống đê điều để nâng tiêu chuẩn phòng chống lũ trên các tuyến sông chảy qua địa bàn, bảo đảm an toàn cho Thủ đô trong bối cảnh thiên tai ngày càng cực đoan.
Ngoài ra, thành phố sẽ bổ sung các giải pháp chống úng ngập cấp bách tại những khu vực đang gặp khó khăn về tiêu thoát nước mặt như xây dựng bể ngầm chống ngập, trạm bơm tiêu cục bộ, bổ cập nước cho sông Tô Lịch và các tuyến sông thoát nước nội đô.
Cùng với đó, Hà Nội sẽ điều tra, xây dựng cơ sở dữ liệu hồ đập, lập bản đồ cảnh báo thiên tai và triển khai các dự án cải tạo, nâng cấp công trình thủy lợi, bảo vệ hành lang thoát lũ tại các khu vực có nguy cơ xảy ra lũ quét, lũ ống.
